- MODI 3.0માં BJPનો જલવો; 2024માં 8માંથી 6 રાજ્યો જીતી લીધા- હવે 20 રાજ્યોમાં NDAની સરકાર
MODI 3.0માં BJPનો જલવો: પીએમ મોદીના ત્રીજા કાર્યકાળ એટલે કે મોદી 3.0માં NDAએ ચૂંટણી વિજયની દ્રષ્ટિએ ખૂબ જ સારું પ્રદર્શન કર્યું છે. NDAએ ઘણા રાજ્યોમાં પોતાની પકડ મજબૂત કરી છે. જો આપણે વિધાનસભા ચૂંટણીના પ્રદર્શનની જીતની ટકાવારી વિશે વાત કરીએ તો તે 62% છે. કોંગ્રેસની આગેવાની હેઠળના ઇન્ડિયા ગઠબંધનની જીતની ટકાવારી ફક્ત 25% રાજ્યોમાં સફળ રહી છે. હાલમાં, દેશના 20 રાજ્યો અથવા કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં ભાજપ અથવા તેની ગઠબંધન સરકાર સત્તામાં છે. ચાલો સમજીએ કે લોકસભા ચૂંટણી પછી દેશમાં NDA અને BJPનો પ્રભાવ કેવી રીતે વધ્યો છે.
NDA એ 8 માંથી 5 રાજ્યોની ચૂંટણી જીતી
નરેન્દ્ર મોદી ત્રીજી વખત વડા પ્રધાન બન્યા પછી NDA ગઠબંધન 8 રાજ્યોમાં ચૂંટણી લડ્યું છે અને તેમાંથી 5 રાજ્યોમાં જીત્યું છે. આ યાદીમાં વધુ એક રાજ્યનું નામ ઉમેરી શકાય છે, પરંતુ ટેકનિકલી એવું કહેવું યોગ્ય રહેશે નહીં કારણ કે સિક્કિમમાં વિધાનસભા ચૂંટણી પહેલા ભાજપ અને SKM (સિક્કિમ ક્રાંતિકારી મોરચા) વચ્ચેનું ગઠબંધન તૂટી ગયું હતું. બંને પક્ષો કેન્દ્રમાં સાથે રહે છે. આપણે વિધાનસભા ચૂંટણીઓ વિશે વાત કરી રહ્યા હોવાથી આપણે સિક્કિમની જીતને NDAના ખાતામાં ગણી રહ્યા નથી. જો સિક્કિમનો પણ સમાવેશ થાય છે, તો 8 માંથી 6 વિધાનસભા ચૂંટણીઓમાં NDA વિજયી માનવામાં આવશે.
દિલ્હીમાં 26 વર્ષ પછી ભાજપની સત્તામાં વાપસી
દિલ્હી વિધાનસભાની ચૂંટણીઓ આ શ્રેણીમાં ભાજપ માટે નવીનતમ સફળતા છે. દિલ્હીમાં 26 વર્ષ પછી ભાજપ સત્તામાં પાછી આવી છે. દિલ્હીની આમ આદમી પાર્ટીને ભાજપે મોટો ઝટકો આપ્યો છે. દિલ્હીના કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશમાં 70 બેઠકોમાંથી 48 બેઠકો ભાજપે કબજે કરી છે. આમ આદમી પાર્ટી (AAP)ને ફક્ત 22 બેઠકોથી સંતોષ માનવો પડ્યો છે. જોકે AAPએ લોકસભા ચૂંટણી અને પંજાબ વિધાનસભા ચૂંટણી ભારત ગઠબંધનના ઘટક પક્ષ તરીકે લડી હતી, પરંતુ વિધાનસભા ચૂંટણીમાં કોંગ્રેસ અને AAP બંનેએ એકલા ચૂંટણી લડવાનો નિર્ણય લીધો હતો. દિલ્હીની ચૂંટણીમાં કોંગ્રેસનો દેખાવ સૌથી ખરાબ રહ્યો. કોંગ્રેસના એક પણ ઉમેદવાર જીતી શક્યા નહીં.
દિલ્હી ચૂંટણીમાં ભાજપની રણનીતિ સફળ રહી
ભાજપે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના ચહેરા પર ચૂંટણી લડી અને આ રણનીતિ સફળ સાબિત થઈ. દિલ્હીમાં ભાજપે છેલ્લી વખત 1993માં સરકાર બનાવી હતી, જ્યારે મદન લાલ ખુરાના મુખ્યમંત્રી બન્યા હતા. આ પછી ક્યારેક કોંગ્રેસ તો ક્યારેક આમ આદમી પાર્ટી દિલ્હીમાં સત્તા મેળવતી રહી હતી. આ વખતે ભાજપે આ બંને પક્ષોને મોટી હાર આપી છે. આમ આદમી પાર્ટીના કન્વીનર અરવિંદ કેજરીવાલ અને દિલ્હીના ભૂતપૂર્વ નાયબ મુખ્યમંત્રી મનીષ સિસોદિયા પણ આ વિધાનસભા ચૂંટણીમાં પોતાની બેઠકો બચાવવામાં નિષ્ફળ ગયા હતા. જોકે, ચૂંટણી પહેલા દિલ્હીના મુખ્યમંત્રી પદ સંભાળી રહેલી આતિશી પોતાની બેઠક બચાવવામાં સફળ રહ્યા હતા.
2024 માં દેશના 8 રાજ્યોમાં વિધાનસભા ચૂંટણીઓ યોજાઈ
વર્ષ 2024માં 8 રાજ્યોમાં વિધાનસભા ચૂંટણીઓ યોજાઈ હતી, જેમાંથી 5 રાજ્યોમાં ભાજપ અથવા તેના ગઠબંધને સરકાર બનાવી હતી. આ રાજ્યોમાં આંધ્રપ્રદેશ, અરુણાચલ પ્રદેશ, ઓડિશા, હરિયાણા અને મહારાષ્ટ્રનો સમાવેશ થાય છે. આમાંથી બે રાજ્યો, આંધ્રપ્રદેશ અને મહારાષ્ટ્રમાં, ભાજપે NDAના સાથી પાર્ટીઓ સાથે ગઠબંધન કરીને ચૂંટણી જીતી છે. તો ઓડિશા, અરુણાચલ પ્રદેશ અને હરિયાણામાં પોતાના દમ પર જીત મેળવી છે.
સિક્કિમ વિધાનસભા ચૂંટણીમાં SKM (સિક્કિમ ક્રાંતિકારી મોરચા)નો વિજય થયો છે. જ્યારે જમ્મુ-કાશ્મીર અને ઝારખંડમાં ભારત ગઠબંધનનો વિજય થયો છે. ઝારખંડમાં હેમંત સોરેનના નેતૃત્વ હેઠળ જેએમએમના નેતૃત્વમાં સરકાર રચાઈ છે. જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં ઓમર અબ્દુલ્લાના નેતૃત્વ હેઠળ નેશનલ કોન્ફરન્સના નેતૃત્વમાં સરકારની રચના થઈ છે. આ બંને પક્ષો ઇન્ડિયા એલાયન્સનો ભાગ છે.
આ પાંચ રાજ્યોમાં NDA અને BJP ની સરકાર રચાઈ
- આંધ્રપ્રદેશ – ટીડીપી-ભાજપ ગઠબંધન સરકાર રચાઈ
- અરુણાચલ પ્રદેશ – ભાજપને સંપૂર્ણ બહુમતી મળી
- ઓડિશા – ભાજપે પહેલી વાર સત્તા મેળવી
- હરિયાણા – ભાજપે સરકાર બનાવી
- મહારાષ્ટ્ર – શિવસેના (શિંદે જૂથ) અને ભાજપ ગઠબંધન સરકાર રચાઈ
દેશના 20 રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં ભાજપ ગઠબંધન સરકાર
ઉત્તર પ્રદેશ – મુખ્યમંત્રી યોગી આદિત્યનાથ (ભાજપ)
ઉત્તરાખંડ – મુખ્યમંત્રી પુષ્કર સિંહ ધામી (ભાજપ)
હરિયાણા – મુખ્યમંત્રી નાયબ સિંહ સૈની (ભાજપ)
દિલ્હી – મુખ્યમંત્રી ટીબીડી (ભાજપ) (26 વર્ષ પછી સત્તામાં પાછા ફર્યા)
મધ્યપ્રદેશ – મુખ્યમંત્રી મોહન યાદવ (ભાજપ)
છત્તીસગઢ – મુખ્યમંત્રી વિષ્ણુ દેવ સાઈ (ભાજપ)
રાજસ્થાન – મુખ્યમંત્રી ભજનલાલ શર્મા (ભાજપ)
ગુજરાત – મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલ (ભાજપ)
મહારાષ્ટ્ર – મુખ્યમંત્રી એકનાથ શિંદે (શિવસેના-ભાજપ ગઠબંધન)
ગોવા – મુખ્યમંત્રી પ્રમોદ સાવંત (ભાજપ)
બિહાર – મુખ્યમંત્રી નીતિશ કુમાર (એનડીએ-ભાજપ ગઠબંધન)
ઓડિશા – મુખ્યમંત્રી મોહન માઝી (ભાજપ)
અરુણાચલ પ્રદેશ – મુખ્યમંત્રી પેમા ખાંડુ (ભાજપ)
આસામ – મુખ્યમંત્રી હિમંત બિસ્વા શર્મા (ભાજપ)
મણિપુર – મુખ્યમંત્રી એન. બિરેન સિંહ (રાજીનામું આપ્યું હોવાથી બે ત્રણ દિવસમાં નવા સીએમની થશે જાહેરાત) (ભાજપ)
ત્રિપુરા – મુખ્યમંત્રી માણિક સાહા (ભાજપ)
મેઘાલય – મુખ્યમંત્રી કોનરાડ સંગમા (એનપીપી-ભાજપ ગઠબંધન)
નાગાલેન્ડ – મુખ્યમંત્રી નેફ્યુ રિયો (એનડીપીપી-ભાજપ ગઠબંધન)
આંધ્રપ્રદેશ – મુખ્યમંત્રી ચંદ્રબાબુ નાયડુ (ટીડીપી-ભાજપ ગઠબંધન)
ચંદીગઢ (કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ) – પ્રશાસક બનવારીલાલ પુરોહિત (ભાજપ સમર્થિત)
2018માં ભાજપે કોંગ્રેસના રેકોર્ડની કરી બરાબરી
2018માં ભાજપ ગઠબંધન એટલે કે NDAએ સૌથી વધુ રાજ્યોમાં સરકાર બનાવવાના કોંગ્રેસના રેકોર્ડની બરાબરી કરી હતી. માર્ચ 2018માં NDA ત્રિપુરા, મેઘાલય અને નાગાલેન્ડમાં સરકાર બનાવીને 21 રાજ્યોમાં પહોંચી ગયું. આ રેકોર્ડ અગાઉ ઇન્દિરા ગાંધીના શાસન દરમિયાન કોંગ્રેસ પાસે હતો. જો આ વખતે પણ સિક્કિમ વિધાનસભા ચૂંટણીમાં ભાજપ અને એસકેએમ અલગ ન થયા હોત તો આ બીજી વખત થયું હોત કે જ્યારે એનડીએ રેકોર્ડની બરાબરી કરી લીધી હોત. જોકે, કેટલાક મીડિયા રિપોર્ટ્સ પણ આ રેકોર્ડને પુનરાવર્તિત કરવાનો દાવો કરી રહ્યા છે કારણ કે જો રાજ્યમાં નહીં, તો ઓછામાં ઓછું કેન્દ્રમાં, SKM NDAનો એક ભાગ છે.
ઉત્તર ભારત (ઉત્તર પ્રદેશ, દિલ્હી, હરિયાણા, ઉત્તરાખંડ)
યોગી આદિત્યનાથની સરકાર 2017 થી ઉત્તર પ્રદેશમાં સત્તામાં છે. ઉત્તરાખંડમાં પણ ભાજપ સત્તામાં છે. હરિયાણામાં પણ ભાજપની સરકાર છે. દિલ્હીમાં 26 વર્ષ પછી ભાજપ સત્તામાં પાછી આવી છે.
પૂર્વી ભારત (બિહાર, ઓડિશા)
બિહારમાં નીતિશ કુમારના નેતૃત્વમાં NDA સરકાર છે. ઓડિશામાં 2024માં પહેલીવાર ભાજપે સરકાર બનાવી અને મોહન માઝી મુખ્યમંત્રી બન્યા. પશ્ચિમ બંગાળમાં મમતા બેનર્જીની તૃણમૂલ કોંગ્રેસની સરકાર છે, જ્યારે ઝારખંડમાં જેએમએમ ગઠબંધન સરકાર છે.
પશ્ચિમ ભારત (મહારાષ્ટ્ર, ગુજરાત, રાજસ્થાન, ગોવા)
મહારાષ્ટ્રમાં ભાજપ-શિવસેના (શિંદે જૂથ) ની સરકાર છે. ગુજરાતમાં ભાજપની પૂર્ણ બહુમતીવાળી સરકાર છે. રાજસ્થાનમાં 2023ની ચૂંટણીમાં ભાજપનો વિજય થયો અને ભજનલાલ શર્મા મુખ્યમંત્રી બન્યા. ગોવામાં પણ ભાજપની સરકાર છે.
મધ્ય ભારત (મધ્યપ્રદેશ, છત્તીસગઢ)
મધ્યપ્રદેશમાં મોહન યાદવ અને છત્તીસગઢમાં વિષ્ણુ દેવ સાંઈના નેતૃત્વમાં ભાજપ સરકાર રચાઈ. મોહન યાદવ 13 ડિસેમ્બર 2023થી મધ્યપ્રદેશના મુખ્યમંત્રી છે. મોહન યાદવ રાજ્યના 19મા મુખ્યમંત્રી છે. આ પહેલા પણ મધ્યપ્રદેશમાં ભાજપની સરકાર હતી અને મુખ્યમંત્રી શિવરાજ સિંહ ચૌહાણ હતા જે હાલમાં કેન્દ્રીય મંત્રી છે. જ્યારે, વિષ્ણુ દેવ સાંઈ 11 ડિસેમ્બર 2023થી છત્તીસગઢના મુખ્યમંત્રી છે. સાઈ 1990થી 1998 સુધી ટપકારા વિધાનસભા મતવિસ્તારમાંથી બે વાર ધારાસભ્ય તરીકે ચૂંટાયા હતા અને 1999થી સતત ચાર વખત રાયગઢથી સાંસદ તરીકે ચૂંટાયા છે. સાઈએ 27 મે 2014 થી 2019 સુધી કેન્દ્રીય રાજ્યમંત્રી તરીકે પણ સેવા આપી છે.
દક્ષિણ ભારત (આંધ્રપ્રદેશ)
દક્ષિણ ભારતમાં ભાજપને બહુ સફળતા મળી નથી, પરંતુ આંધ્રપ્રદેશમાં ચંદ્રાબાબુ નાયડુના નેતૃત્વમાં ભાજપ-ટીડીપી ગઠબંધન સરકાર રચાઈ છે. તમને જણાવી દઈએ કે આ પહેલા કર્ણાટકમાં ભાજપની સરકાર હતી. જોકે, મે 2023માં યોજાયેલી ચૂંટણીમાં કોંગ્રેસે ભાજપને હરાવીને રાજ્યમાં સત્તા કબજે કરી હતી. કર્ણાટકના મુખ્યમંત્રી સિદ્ધારમૈયા છે.
ઉત્તરપૂર્વ ભારત
આસામ, અરુણાચલ પ્રદેશ, ત્રિપુરા અને મણિપુરમાં ભાજપની સરકાર છે. સિક્કિમ અને નાગાલેન્ડમાં ભાજપ ગઠબંધન સરકારમાં છે. આસામના મુખ્યમંત્રી હિમંતા બિસ્વા શર્મા, મણિપુરના મુખ્યમંત્રી એન બિરેન સિંહ (રાજીનામું આપી ચૂક્યા છે), ત્રિપુરાના મુખ્યમંત્રી માણિક સાહા, સિક્કિમના મુખ્યમંત્રી પ્રેમ સિંહ તમાંગ અને નાગાલેન્ડના મુખ્યમંત્રી નેફ્યુ રિયો છે.
ભાજપ માટે આગામી પડકાર: બિહાર વિધાનસભા ચૂંટણી
બિહાર વિધાનસભાનો કાર્યકાળ નવેમ્બર 2025 સુધી છે, એટલે કે, ત્યાં આવતા વર્ષે ચૂંટણી યોજાશે. બિહારમાં 243 વિધાનસભા બેઠકો છે. હાલમાં બિહાર વિધાનસભામાં ભાજપ પાસે 78 ધારાસભ્યો છે. રાષ્ટ્રીય જનતા દળ (RJD) ના 77 ધારાસભ્યો, જનતા દળ (યુનાઇટેડ) (JDU) ના 45 ધારાસભ્યો, કોંગ્રેસના 19 ધારાસભ્યો, CPI (ML) ના 11 ધારાસભ્યો, જીતન રામ માંઝીના નેતૃત્વ હેઠળના હિન્દુસ્તાની અવમ મોરચાના 4 ધારાસભ્યો, CPI(M) ના 2 ધારાસભ્યો, CPI ના 2 ધારાસભ્યો, AIMIM ના 1 ધારાસભ્યો અને 2 સ્વતંત્ર ધારાસભ્યો છે. ચૂંટણી પંચના જણાવ્યા અનુસાર, બિહારમાં કુલ 7 કરોડ 80 લાખ મતદારો છે, જેમાં 4 કરોડ 7 લાખ પુરુષ અને 3 કરોડ 72 લાખ મહિલા મતદારોનો સમાવેશ થાય છે. બિહારની સત્તા નીતિશ કુમાર સંભાળી રહ્યાં છે.
આગામી ત્રણ વર્ષમાં દેશના 21 રાજ્યોમાં ચૂંટણી યોજાશે
2026 માં પશ્ચિમ બંગાળ, આસામ, પુડુચેરી, તમિલનાડુ અને કેરળમાં ચૂંટણીઓ યોજાશે. 2027 માં ઉત્તર પ્રદેશ, ઉત્તરાખંડ, ગુજરાત, પંજાબ, ગોવા અને મણિપુરમાં ચૂંટણીઓ યોજાશે. 2028માં હિમાચલ પ્રદેશ, મેઘાલય, નાગાલેન્ડ, ત્રિપુરા, કર્ણાટક, તેલંગાણા, મધ્ય પ્રદેશ, મિઝોરમ, છત્તીસગઢ અને રાજસ્થાનમાં વિધાનસભા ચૂંટણીઓ યોજાવાની છે. આવી સ્થિતિમાં ભાજપ આ રાજ્યોમાં ફરી એકવાર સત્તામાં પાછા ફરવાનો શ્રેષ્ઠ પ્રયાસ કરશે. એ જોવું રસપ્રદ રહેશે કે ભાજપ અને એનડીએ ગઠબંધન આ રાજ્યોમાં યોજાનારી વિધાનસભા ચૂંટણીમાં પોતાનો વિજય ક્રમ જાળવી રાખવામાં સક્ષમ છે કે નહીં.
આ પણ વાંચો- મુંબઈમાં પ્રથમ WAVES સમિટની મેજબાની કરશે ભારત; અનેક દિગ્ગજ લેશે ભાગ: અશ્વિન વૈષ્ણવ
