Borsi Shrimp Ponds Demolition: નવસારી જિલ્લાના જલાલપોર તાલુકાના બોરસી ગામમાં છેલ્લા કેટલાક સમયથી ચાલી રહેલા ગેરકાયદેસર ઝીંગા ઉદ્યોગ પર આખરે વહીવટી તંત્રનું બુલડોઝર ફરી વળ્યું છે. સરકારી જમીન પર કોઈ પણ પ્રકારની અધિકૃત મંજૂરી વિના આડેધડ ઝીંગા તળાવો બનાવી દેનારાઓ સામે તંત્રએ લાલ આંખ કરી છે. જમીન મહેસૂલ સંહિતાની કલમ-61 હેઠળ કાર્યવાહી હાથ ધરીને મામલતદાર કચેરીએ આ ગેરકાયદેસર દબાણો દૂર કરવાનું અભિયાન શરૂ કર્યું છે. બોરસીના બ્લોક નંબર-51 અને સર્વે નંબર-56 ની જમીન પર વર્ષોથી કબજો જમાવી બેઠેલા આ ઝીંગા માફિયાઓ સામેની આ કાર્યવાહી બીજા દિવસે પણ પૂરજોશમાં રહી હતી, જેમાં એકસાથે અનેક જેસીબી મશીનો તૈનાત કરીને તળાવો તોડી પાડવામાં આવ્યા હતા. તંત્રની આ આક્રમક કાર્યવાહીથી સ્થાનિક કક્ષાએ ખળભળાટ મચી ગયો છે.
પર્યાવરણની સુરક્ષા કે માત્ર દેખાડો? તંત્રના દાવા સામે અનેક સવાલો
તંત્રનું કહેવું છે કે આ તળાવોને કારણે દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં વોટર લોગિંગની ગંભીર સમસ્યા ઊભી થઈ રહી હતી. ઝીંગાના ઉછેર માટે વપરાતા રાસાયણિક પાણીને કારણે જમીનની ફળદ્રુપતા ઘટી રહી હતી અને આસપાસના પર્યાવરણને પણ વ્યાપક નુકસાન પહોંચતું હતું. જોકે, આ કાર્યવાહી દરમિયાન પોલીસ, ફિશરીઝ વિભાગ અને પર્યાવરણ વિભાગના અધિકારીઓને સાથે રાખીને તંત્રએ પોતાની પીઠ થાબડી છે, પણ સવાલ એ થાય છે કે આટલા મોટા પાયે ગેરકાયદેસર તળાવો બનતા હતા ત્યારે તંત્ર ક્યાં હતું? હવે જ્યારે ફરિયાદોનો અંબાર લાગ્યો ત્યારે કાર્યવાહીનું નાટક કરવામાં આવી રહ્યું છે. જમીન મહેસૂલ કાયદાની કલમ-61 હેઠળ કાર્યવાહી તો કરવામાં આવી છે, પરંતુ આટલા વર્ષો સુધી પર્યાવરણને જે નુકસાન થયું તેની જવાબદારી કોણ લેશે?
સરપંચ અને મંડળીનો વિરોધ: શું ગરીબ માછીમારોનું બલિદાન લેવાઈ રહ્યું છે?
આ કાર્યવાહીના પડઘા કલેક્ટર કચેરી સુધી પહોંચ્યા છે. બોરસીના સરપંચ વિજયભાઈ ટંડેલ અને માછીમાર સહકારી મંડળીના સભ્યોનો આરોપ છે કે જે તળાવો તોડવામાં આવ્યા છે, તે માછીમાર મહિલા સભાસદોને ફાળવવામાં આવ્યા હતા. તેમનું સ્પષ્ટ માનવું છે કે તંત્રએ કોઈપણ પૂર્વ નોટિસ આપ્યા વિના અચાનક આવીને કાર્યવાહી કરી છે, જે અન્યાયી છે. એક તરફ તંત્ર તેને ગેરકાયદેસર દબાણ ગણાવે છે, તો બીજી તરફ સ્થાનિકો તેને રોજગારી છીનવવાનો પ્રયાસ ગણાવે છે. હવે અહીં પ્રશ્ન એ થાય છે કે જો આ મંડળીઓને જમીન ફાળવવામાં આવી હતી, તો પછી તેને ‘ગેરકાયદેસર’ કેમ ગણવામાં આવી? શું કોઈ રાજકીય કે કોર્પોરેટ ઈશારે આ મંડળીઓને બલિનો બકરો બનાવવામાં આવી રહી છે?
નવસારીનો આખો દરિયાકાંઠો હવે નિશાના પર, દબાણકારોમાં ફફડાટ
બોરસીમાં મળેલી સફળતા બાદ હવે તંત્ર સમગ્ર નવસારી જિલ્લાના દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં આવા ગેરકાયદેસર ઝીંગા તળાવોનો વ્યાપક સર્વે કરી રહ્યું છે. તંત્રએ ચેતવણી આપી છે કે જ્યાં પણ સરકારી જમીન પર કબજો હશે, ત્યાં બુલડોઝર ફરશે જ. આ જાહેરાત બાદ ગેરકાયદેસર રીતે તળાવો ચલાવતા મોટા માથાઓમાં ફફડાટ ફેલાયો છે. જોકે, અનુભવ એવું કહે છે કે આવી કાર્યવાહીમાં અવારનવાર નાના માછીમારો અને ગરીબ ખેડૂતો જ પીસાય છે, જ્યારે મોટા માફિયાઓ નેતાઓના પીઠબળથી બચી નીકળે છે. શું આ અભિયાન માત્ર બોરસી પૂરતું જ સીમિત રહેશે કે પછી ખરેખર દરિયાકાંઠે ફેલાયેલા ઝીંગા માફિયાઓના સામ્રાજ્યને તોડશે?
પારદર્શિતાનો અભાવ અને અનિશ્ચિતતાનું વાતાવરણ
સમગ્ર ઘટનાક્રમમાં સૌથી મોટી ખામી વહીવટી તંત્રની પારદર્શિતામાં દેખાય છે. તંત્ર જ્યારે ઈચ્છે ત્યારે કોઈ પણ જગ્યાને ગેરકાયદેસર જાહેર કરી તોડી પાડે છે, પણ તેની પાછળનું તાર્કિક કારણ ક્યારેય જનતા સામે સ્પષ્ટ રીતે મૂકવામાં આવતું નથી. સ્થાનિક માછીમારો જે રજૂઆત કરી રહ્યા છે, તેની તપાસ કરવાને બદલે સીધું જ ડિમોલિશન કરવું એ લોકશાહીમાં ન્યાયપૂર્ણ નથી લાગતું. પર્યાવરણ બચાવવું જરૂરી છે, પણ ગરીબોના રોટલા છીનવીને નહીં. તંત્રએ હવે એ સ્પષ્ટ કરવું પડશે કે તેમની આ કાર્યવાહી ખરેખર વિકાસ અને પર્યાવરણ માટે છે કે પછી કોઈ અન્ય ઉદ્દેશ્ય માટે? આવનારા દિવસોમાં નવસારીનો દરિયાકાંઠો આ સંઘર્ષનું નવું મેદાન બનશે તે નક્કી છે.
આ પણ વાંચો:
