Delhi Student Protest: વિદ્યાર્થી આંદોલનને લઈને રાજધાની દિલ્હીમાં તંગ માહોલ સર્જાયો છે. સોશિયલ મીડિયા અને વિવિધ મીડિયા અહેવાલોમાં એવો દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે સેન્ટ્રલ દિલ્હીના કેટલાક વિસ્તારોમાં મોબાઇલ ડેટા સેવાઓ પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે. આ દરમિયાન અફવાઓ અને આશંકાઓએ લોકોમાં ચિંતા વધારી દીધી છે. જોકે, દિલ્હી પોલીસે લોકોને અફવાઓથી દૂર રહેવા અને માત્ર અધિકૃત માહિતી પર વિશ્વાસ રાખવાની અપીલ કરી છે.
સેન્ટ્રલ દિલ્હીમાં ઇન્ટરનેટ સેવા અંગે ચર્ચા
રોયટર્સના અહેવાલનો હવાલો આપતા દાવાઓમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે સરકારે ટેલિકોમ કંપનીઓને સેન્ટ્રલ દિલ્હીના કેટલાક વિસ્તારોમાં ડેટા સેવા બંધ કરવાનો આદેશ આપ્યો છે. તૃણમૂલ કોંગ્રેસની સાંસદ મહુઆ મોઇત્રાએ પણ સોશિયલ મીડિયા પર પોસ્ટ કરીને દાવો કર્યો કે સેન્ટ્રલ દિલ્હીમાં ઇન્ટરનેટ સેવા બંધ કરવામાં આવી છે.
આ પગલાં બાદ સોશિયલ મીડિયા પર વિવિધ પ્રકારની અટકળો શરૂ થઈ ગઈ. ઘણા લોકોમાં એવી આશંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી કે આ પગલું જંતર-મંતર ખાતે ચાલી રહેલા વિદ્યાર્થી આંદોલન અને મોટી સંખ્યામાં લોકોના એકત્ર થવાના સંદર્ભમાં લેવામાં આવ્યું હોઈ શકે. જોકે, આ દાવાઓ અંગે કોઈ સત્તાવાર પુષ્ટિ કરવામાં આવી નથી.
કનોટ પ્લેસમાં વધારાની સુરક્ષા, દુકાનો વહેલી બંધ કરાવવાના અહેવાલ
મીડિયા અહેવાલો અનુસાર કનોટ પ્લેસ વિસ્તારમાં સુરક્ષા વ્યવસ્થા કડક બનાવવામાં આવી હતી. કેટલાક વેપારીઓને સાંજે લગભગ 6:30 વાગ્યા પછી દુકાનો અને ઓફિસો બંધ રાખવાની સૂચના આપવામાં આવી હોવાના અહેવાલો પણ સામે આવ્યા. વિસ્તારમાં મોટી સંખ્યામાં પોલીસબળ અને એમ્બ્યુલન્સ તૈનાત કરાયા હોવાનું પણ જણાવાયું. આ સુરક્ષા વ્યવસ્થાને કારણે લોકોમાં અનેક પ્રકારની અફવાઓ ફેલાઈ, જેના કારણે સામાન્ય નાગરિકોમાં ચિંતા અને અનિશ્ચિતતા વધી ગઈ.
અફવાઓથી દૂર રહેવાની અપીલ
આ સમગ્ર ઘટનાક્રમ દરમિયાન સોશિયલ મીડિયા પર અનેક પ્રકારના દાવા અને અફવાઓ વાયરલ થઈ રહ્યા હતા. આવી સ્થિતિમાં લોકોને કોઈપણ અપ્રમાણિત માહિતી પર વિશ્વાસ ન કરવા, દરેક માહિતીની અનેક સ્તરે પુષ્ટિ કરવાની અને હિંસાથી સંપૂર્ણ દૂર રહેવાની અપીલ કરવામાં આવી.
અરવિંદ કેજરીવાલનો સવાલ
આમ આદમી પાર્ટીના સંયોજક અરવિંદ કેજરીવાલે સોશિયલ મીડિયા પર પોસ્ટ કરીને પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો કે કનોટ પ્લેસમાં ભારે સુરક્ષા અને દુકાનો વહેલી બંધ કરાવવાના આદેશો પાછળ શું કારણ છે. તેમણે સવાલ કર્યો કે શું સરકાર ફરી જંતર-મંતર ખાતે પ્રદર્શનકારી વિદ્યાર્થીઓ સામે કડક કાર્યવાહી કરવાની તૈયારી કરી રહી છે.
દિલ્હી પોલીસનો જવાબ
અરવિંદ કેજરીવાલના નિવેદન બાદ દિલ્હી પોલીસે સ્પષ્ટતા કરી કે વિદ્યાર્થીઓના શાંતિપૂર્ણ પ્રદર્શન પર કોઈ “ક્રેકડાઉન” અથવા લાઠીચાર્જ કરવાની કોઈ યોજના નથી. પોલીસે લોકોને અફવાઓ ન ફેલાવવાની અને શાંતિ જાળવવાની અપીલ કરી.
વિદ્યાર્થી પ્રતિનિધિઓ અને સરકાર વચ્ચે બેઠક અંગે મતભેદ
કાર્મિક રાજ્ય મંત્રી ડૉ. જિતેન્દ્ર સિંહે વિદ્યાર્થી પ્રતિનિધિઓને આરોગ્ય મંત્રી જે.પી. નડ્ડાના નિવાસસ્થાને અથવા કાર્યાલયમાં આવીને ચર્ચા કરવાની અપીલ કરી હતી.
પરંતુ વિદ્યાર્થી આગેવાનો અને આંદોલનના પ્રતિનિધિઓએ આ પ્રસ્તાવ નકારી કાઢ્યો. તેમનું કહેવું હતું કે બેઠક જો થશે તો જંતર-મંતર અથવા બંને પક્ષોને સ્વીકાર્ય એવા કોઈ તટસ્થ સ્થળે જ થશે. તેઓએ સરકાર સમક્ષ સ્પષ્ટ કર્યું કે તેઓ કોઈ મંત્રીના ઘર કે ઓફિસમાં જઈને બેઠક કરશે નહીં.
વિદ્યાર્થીઓએ બીજી મહત્વપૂર્ણ શરત પણ મૂકી. તેમનું કહેવું હતું કે માત્ર ઔપચારિક બેઠક માટે સમય બગાડવો સ્વીકાર્ય નહીં હોય. સરકાર તેમની કેટલીક માંગણીઓ સ્વીકારવા તૈયાર હોય અથવા માંગણીઓ ક્યારે સ્વીકારશે તેની સ્પષ્ટ સમયમર્યાદા આપે તો જ બેઠકનો અર્થ રહેશે.
ધર્મેન્દ્ર પ્રધાનના રાજીનામાની માંગ યથાવત
વિદ્યાર્થી સંગઠનોનું કહેવું છે કે જ્યાં સુધી કેન્દ્રીય શિક્ષણ મંત્રી ધર્મેન્દ્ર પ્રધાન રાજીનામું નહીં આપે ત્યાં સુધી આંદોલન પાછું ખેંચવામાં આવશે નહીં. તેઓએ દાવો કર્યો કે પેપર લીક પ્રકરણ અને ત્યારબાદ વિદ્યાર્થીઓ સામે થયેલી પોલીસ કાર્યવાહીની જવાબદારી સરકારને સ્વીકારવી પડશે.
તેમણે આરોપ લગાવ્યો કે 20 જુલાઈએ થયેલી પોલીસ કાર્યવાહીમાં વિદ્યાર્થીઓ, ખાસ કરીને મહિલા વિદ્યાર્થીઓ સામે અત્યંત બળપ્રયોગ કરવામાં આવ્યો હતો અને દોષિતો સામે કાર્યવાહી થયા વગર આંદોલન સમાપ્ત નહીં થાય.
વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીનું નિવેદન
વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ આ સમગ્ર મુદ્દે પોતાની પ્રતિક્રિયા વ્યક્ત કરતાં દોષિતો સામે કાર્યવાહી અને ફાસ્ટ-ટ્રેક કોર્ટની વાત કરી. જોકે વિરોધ પક્ષ અને વિદ્યાર્થી સંગઠનોનું કહેવું છે કે વડાપ્રધાને વિદ્યાર્થીઓની પીડા, પોલીસ કાર્યવાહી અથવા રાજકીય જવાબદારી અંગે કોઈ સ્પષ્ટ નિવેદન આપ્યું નથી.
વિદ્યાર્થીઓને કસ્ટડીમાં લેવામાં આવ્યા હોવાના દાવા
વિદ્યાર્થી સંગઠનોનો આરોપ છે કે જંતર-મંતર તરફ જતા વિદ્યાર્થીઓને વિવિધ સ્થળોએ રોકવામાં આવ્યા અને કેટલાકને કસ્ટડીમાં લેવામાં આવ્યા. કેટલાક મીડિયા અહેવાલોમાં પણ આવા દાવાઓનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો.
વિદ્યાર્થી સંગઠનોએ દિલ્હી પોલીસને મનસ્વી કસ્ટડી અને વિદ્યાર્થીઓના કથિત હેરાનગતિને બંધ કરવાની અપીલ કરી. સાથે જ વિદ્યાર્થીઓ સામે કોઈ કેસ નોંધાશે તો કાનૂની સહાય આપવાનો વિશ્વાસ પણ વ્યક્ત કર્યો.
24 જુલાઈએ દેશવ્યાપી વિરોધ પ્રદર્શનનું એલાન
વિદ્યાર્થી સંગઠનોએ જાહેરાત કરી કે 24 જુલાઈએ દેશના દરેક જિલ્લામાં એક દિવસીય વિરોધ પ્રદર્શન યોજાશે. આ કાર્યક્રમનો હેતુ પોલીસ કાર્યવાહીના વિરોધ સાથે વિદ્યાર્થીઓને ન્યાય અપાવવાનો હોવાનું જણાવાયું.
વિરોધ પક્ષનું સમર્થન
વિપક્ષના અનેક રાજકીય પક્ષોએ વિદ્યાર્થી આંદોલનને ખુલ્લું સમર્થન આપ્યું છે. કોંગ્રેસના નેતા રાહુલ ગાંધી, અખિલેશ યાદવ, પ્રિયંકા ગાંધી સહિતના નેતાઓએ વિદ્યાર્થીઓના સમર્થનમાં કાર્યક્રમો યોજ્યા.
21 જુલાઈએ વડાપ્રધાનના નિવાસસ્થાન તરફના વિરોધ કાર્યક્રમ દરમિયાન કેટલાક નેતાઓને કસ્ટડીમાં લેવામાં આવ્યા હતા.
ત્યારબાદ વિરોધ પક્ષે પોતાના કાર્યક્રમનું સ્થળ બદલીને ગાંધી સ્મૃતિ તરફ માર્ચ કરવાનો નિર્ણય લીધો. તેમનું કહેવું હતું કે પેપર લીક અને વિદ્યાર્થી આત્મહત્યાના મુદ્દે શહીદ વિદ્યાર્થીઓને શ્રદ્ધાંજલિ આપવા તેઓ ગાંધી સ્મૃતિ જઈ રહ્યા હતા.
રાહુલ ગાંધીને રસ્તામાં રોકાયા હોવાનો આરોપ
રાહુલ ગાંધીનો આરોપ છે કે ગાંધી સ્મૃતિ તરફ જતી વખતે તેમના કાફલાને રસ્તામાં રોકવામાં આવ્યો, માર્ગ પર બસો ઉભી રાખીને અવરોધ ઊભા કરવામાં આવ્યા અને માર્ચને આગળ વધતા અટકાવવામાં આવ્યો. કોંગ્રેસે આ કાર્યવાહીને લોકશાહી વિરોધી ગણાવી.
સમાજના વિવિધ વર્ગોનું સમર્થન
આંદોલનને હવે માત્ર વિદ્યાર્થીઓ જ નહીં પરંતુ ડૉક્ટરો, વકીલો, કોર્પોરેટ કર્મચારીઓ અને વિવિધ સામાજિક સંગઠનોનું પણ સમર્થન મળતું હોવાનું જોવા મળી રહ્યું છે.
સુપ્રીમ કોર્ટ પરિસરમાં મોટી સંખ્યામાં વકીલો એકત્ર થયા. કાર્યક્રમ દરમિયાન રાષ્ટ્રગાન ગવાયું અને બંધારણની પ્રસ્તાવનાનું વાચન કરવામાં આવ્યું. વરિષ્ઠ વકીલો અને પૂર્વ ન્યાયાધીશોએ પણ આ કાર્યક્રમમાં હાજરી આપી.
મુરલી મનોહર જોશીનું નિવેદન
ભાજપના વરિષ્ઠ નેતા અને પૂર્વ કેન્દ્રીય મંત્રી મુરલી મનોહર જોશીએ નિવેદન જારી કરીને કહ્યું કે દેશભરના વિદ્યાર્થીઓ ઘણા દિવસોથી દિલ્હીની સડકો પર પોતાની ચિંતાઓ વ્યક્ત કરી રહ્યા છે અને તેમની માંગણીઓને માત્ર કાયદો અને વ્યવસ્થાનો પ્રશ્ન માનવો યોગ્ય નથી.
તેમણે ખાસ કરીને મહિલા વિદ્યાર્થીઓ સામે બળપ્રયોગ અંગે દુઃખ વ્યક્ત કર્યું અને આ મુદ્દાનો સહાનુભૂતિપૂર્વક તથા લાંબા ગાળાના ઉકેલ સાથે નિકાલ લાવવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો.
દેશભરમાં વિરોધ પ્રદર્શન
વિદ્યાર્થી આંદોલન હવે દિલ્હીની બહાર પણ અનેક રાજ્યોમાં ફેલાયું છે.
અમદાવાદમાં ગુજરાત યુનિવર્સિટી બહાર વિદ્યાર્થીઓને કસ્ટડીમાં લેવામાં આવ્યા હોવાના અહેવાલો છે.
નાગપુર, નાસિક, મુંબઈ, બેંગલુરુ, એઝવાલ, મુઝફ્ફરપુર, ઇન્દોર, હૈદરાબાદ, પટિયાલા, કુરુક્ષેત્ર, ચંદીગઢ, જમ્મુ, ધર્મશાલા, જયપુર, જોધપુર, લખનઉ, પ્રયાગરાજ, ઉન્નાવ, રામપુર, ભોપાલ, સુરત, બિલાસપુર, રાયપુર, કોલકાતા, દેવનગેરે, કલબુર્ગી, ગુવાહાટી, ઇટાનગર, શિલોંગ, અગરતલા, વિશાખાપટ્ટનમ, ચેન્નાઈ અને તિરુવનંતપુરમ સહિત અનેક શહેરોમાં વિરોધ પ્રદર્શન યોજાયા હોવાનું જણાવાયું.
સોશિયલ મીડિયા પર ચર્ચા તેજ
વિદ્યાર્થી આંદોલન સાથે જોડાયેલા અનેક વીડિયો, ગીતો અને પોસ્ટ સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થઈ રહ્યા છે. દિલ્હી પોલીસ પણ સોશિયલ મીડિયા પર વિવિધ દાવાઓનો જવાબ આપી રહી છે, જોકે હજુ સુધી સમગ્ર ઘટનાક્રમ અંગે વિસ્તૃત પ્રેસ કોન્ફરન્સ યોજાઈ નથી.
લોકોને શાંતિ જાળવવાની અપીલ
સમગ્ર ઘટનાક્રમ વચ્ચે અનેક પક્ષો તરફથી લોકોને અફવાઓથી દૂર રહેવા, માત્ર સત્તાવાર અને ચકાસેલી માહિતી પર વિશ્વાસ રાખવા, હિંસા ન કરવા અને કાયદો-વ્યવસ્થા જાળવવામાં સહકાર આપવા અપીલ કરવામાં આવી છે. હાલ વિદ્યાર્થી આંદોલન, સરકાર સાથે સંવાદની શક્યતા અને દેશભરમાં ચાલી રહેલા વિરોધ પ્રદર્શનને લઈને રાજકીય તેમજ સામાજિક પરિસ્થિતિ પર સૌની નજર ટકેલી છે.
