Draupadi Murmu on Supreme Court: બંધારણીય શક્તિઓ પર સુપ્રીમ કોર્ટનો હસ્તક્ષેપ! દ્રૌપદી મુર્મૂએ કર્યા 14 સવાલો

Draupadi Murmu on Supreme Court: દેશના રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુએ (Draupadi Murmu) વિધાનસભાઓ દ્વારા પસાર કરાયેલા બિલો પર નિર્ણય લેવા માટે રાષ્ટ્રપતિ અને રાજ્યપાલો માટે સમય મર્યાદા નક્કી કરવાના નિર્ણય પર પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા છે. વાસ્તવમાં આ નિર્ણય સુપ્રીમ કોર્ટે 8 એપ્રિલે આપ્યો હતો. આ અંગે પ્રતિક્રિયા આપતા રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુએ સુપ્રીમ કોર્ટને 14 પ્રશ્નો પૂછ્યા છે. સુપ્રીમ કોર્ટના આ નિર્ણય પર પ્રતિક્રિયાઓ ઘણા સમયથી ચાલુ છે. શાસક પક્ષ હોય કે વિપક્ષ, બંનેએ આ મુદ્દો જોરશોરથી ઉઠાવ્યો હતો. રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુએ આ નિર્ણયને બંધારણીય મૂલ્યો અને પ્રણાલીઓની વિરુદ્ધ તેમજ બંધારણીય મર્યાદાઓનું અતિક્રમણ ગણાવ્યો છે. તેમણે બંધારણના અનુચ્છેદ 143 (1) હેઠળ 14 બંધારણીય પ્રશ્નો પર સુપ્રીમ કોર્ટનો અભિપ્રાય માંગ્યો છે.

સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્ણયનો રાષ્ટ્રપતિએ કેમ કર્યો વિરોધ?

સુપ્રીમ કોર્ટે તમિલનાડુ સરકારની અરજી પર સુનાવણી કરતાં કહ્યું હતું કે રાજ્યપાલ બિલોને અનિશ્ચિત સમય સુધી રોકી શકે નહીં અને રાષ્ટ્રપતિના કાર્યો કલમ 201 હેઠળ ન્યાયિક સમીક્ષાને આધીન છે. આ નિર્ણયને કેન્દ્ર સરકાર અને ઉપરાષ્ટ્રપતિ જગદીપ ધનખડે પણ બંધારણીય મર્યાદાઓનું ઉલ્લંઘન ગણાવ્યું હતું. રાષ્ટ્રપતિ મુર્મૂએ આ નિર્ણયને બંધારણીય મૂલ્યોની વિરુદ્ધ ગણાવીને સુપ્રીમ કોર્ટ પાસે તેની સમીક્ષા માટે સલાહ માંગી છે.

દ્રૌપદી મુર્મુએ સુપ્રીમ કોર્ટને પૂછ્યા આ 14 પ્રશ્નો

કલમ 200 હેઠળ બિલ રજૂ કરવામાં આવે ત્યારે રાજ્યપાલ પાસે કયા બંધારણીય વિકલ્પો ઉપલબ્ધ હોય છે?
શું રાજ્યપાલ આ વિકલ્પોનો ઉપયોગ કરતી વખતે મંત્રી પરિષદની સલાહથી બંધાયેલા છે?
શું કલમ 200 હેઠળ રાજ્યપાલ દ્વારા કરવામાં આવેલ વિવેકાધિકાર ન્યાયિક સમીક્ષાને પાત્ર છે?
શું કલમ 361 કલમ 200 હેઠળ રાજ્યપાલની કાર્યવાહીની ન્યાયિક તપાસ પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ લાદે છે?
બંધારણીય સમય મર્યાદાના અભાવ છતાં, શું અદાલતો કલમ 200 હેઠળ રાજ્યપાલો માટે તેમની સત્તાનો ઉપયોગ કરતી વખતે સમય મર્યાદા લાદી શકે છે અને પ્રક્રિયાઓ સૂચવી શકે છે?
શું કલમ 201 હેઠળ રાષ્ટ્રપતિનો વિવેકાધિકાર ન્યાયિક સમીક્ષાને પાત્ર છે?
શું અદાલતો કલમ 201 હેઠળ રાષ્ટ્રપતિના વિવેકાધિકારના ઉપયોગ માટે સમય મર્યાદા અને પ્રક્રિયાગત આવશ્યકતાઓ નક્કી કરી શકે છે?
શું રાષ્ટ્રપતિએ રાજ્યપાલ દ્વારા અનામત રાખેલા બિલો પર નિર્ણય લેતી વખતે કલમ 143 હેઠળ સુપ્રીમ કોર્ટનો અભિપ્રાય લેવો જોઈએ?
શું રાજ્યપાલ અને રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા કલમ 200 અને 201 હેઠળ લેવામાં આવેલા નિર્ણયો કાયદો સત્તાવાર રીતે ઘડાય તે પહેલાં ન્યાયી ઠેરવવામાં આવે છે?
શું ન્યાયતંત્ર કલમ 142 દ્વારા રાષ્ટ્રપતિ કે રાજ્યપાલ દ્વારા ઉપયોગમાં લેવામાં આવતી બંધારણીય સત્તાઓમાં ફેરફાર અથવા રદ કરી શકે છે?
શું કલમ 200 હેઠળ રાજ્યપાલની મંજૂરી વિના કોઈપણ રાજ્યનો કાયદો અમલમાં આવી શકે છે?
શું સુપ્રીમ કોર્ટની બેન્ચે પહેલા નક્કી કરવું જોઈએ કે કોઈ કેસમાં નોંધપાત્ર બંધારણીય અર્થઘટન શામેલ છે કે નહીં અને પછી તેને કલમ 145 (૩) હેઠળ પાંચ ન્યાયાધીશોની બેન્ચને મોકલવું જોઈએ?
શું કલમ 142 હેઠળ સુપ્રીમ કોર્ટની સત્તાઓ પ્રક્રિયાગત બાબતોથી આગળ વધીને એવા નિર્દેશો જારી કરવાની છે જે હાલના બંધારણીય અથવા વૈધાનિક જોગવાઈઓનો વિરોધાભાસ કરે છે?
શું બંધારણ સુપ્રીમ કોર્ટને કલમ ૧૩૧ હેઠળના દાવા સિવાય અન્ય કોઈપણ રીતે કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારો વચ્ચેના વિવાદોનું સમાધાન કરવાની પરવાનગી આપે છે?

કારણો

બંધારણીય વિવાદ : રાષ્ટ્રપતિનું માનવું છે કે સુપ્રીમ કોર્ટનો નિર્ણય તેમની અને રાજ્યપાલોની બંધારણીય સત્તાઓમાં હસ્તક્ષેપ કરે છે.

વિવેકાધીન સત્તાઓનું રક્ષણ: રાષ્ટ્રપતિ અને રાજ્યપાલોને બંધારણ કેટલાક મામલામાં વિવેકાધીન સત્તાઓ આપે છે, જેને સમયમર્યાદાથી બાંધવું બંધારણીય વ્યવસ્થાની વિરુદ્ધ હોઈ શકે.

કેન્દ્ર-રાજ્ય સંબંધો : આ મામલો કેન્દ્ર અને રાજ્યો વચ્ચે સત્તાના વિભાજન સાથે પણ જોડાયેલો છે, કારણ કે સમયમર્યાદા નક્કી કરવાથી રાજ્યોના બિલો પર કેન્દ્રનું નિયંત્રણ પ્રભાવિત થઈ શકે છે.

રાષ્ટ્રપતિના સવાલ પર હવે શું પગલું લેવાશે ?

નવા મુખ્ય ન્યાયાધીશ બી.આર. ગવઈએ હવે આ સવાલો પર વિચારણા માટે ઓછામાં ઓછી પાંચ ન્યાયાધીશોની બંધારણીય બેન્ચની રચના કરવી પડશે.