Justice Prasanna Varale: સુપ્રીમ કોર્ટના જજ પ્રસન્ના વરાળેએ શનિવાર, 22 ઓગસ્ટના રોજ મહારાષ્ટ્રમાં મરાઠી માધ્યમની સરકારી શાળાઓની સતત ખરાબ થઈ રહેલી સ્થિતિ અને વિદ્યાર્થીઓ માટે જરૂરી પાયાની સુવિધાઓ અંગે ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. તેમણે કહ્યું કે સરકાર દ્વારા સમયસર સહાય અને પૂરતી નાણાકીય મદદ ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવી હોત તો રાજ્યની ઘણી મરાઠી માધ્યમની શાળાઓને બંધ થવાથી બચાવી શકાયી હોત.
પોતાની જૂની શાળાની મુલાકાત દરમિયાન શિક્ષણમાં રોકાણનો મુદ્દો ઉઠાવ્યો
ટાઇમ્સ ઑફ ઇન્ડિયાના અહેવાલ મુજબ, નાસિક જિલ્લાના શિરપુરમાં આવેલી પોતાની પૂર્વ શાળાની મુલાકાત દરમિયાન જસ્ટિસ વરાળેએ શિક્ષણ ક્ષેત્રે પૂરતા રોકાણની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો. તેમણે કહ્યું કે સરકાર મોટા પાયે પાયાની માળખાકીય પરિયોજનાઓ પાછળ નાણાં ખર્ચે છે, પરંતુ શિક્ષણ જેવી મૂળભૂત જરૂરિયાત માટે પણ સમાન ગંભીરતા સાથે પૂરતી રકમ ફાળવવી જરૂરી છે.
કુંભના ખર્ચને લઈને જસ્ટિસ વરાળેનો મહત્વનો સવાલ
મરાઠીમાં સંબોધન દરમિયાન જસ્ટિસ વરાળેએ મહારાષ્ટ્ર સરકાર દ્વારા કુંભ મેળા માટે કરવામાં આવી રહેલા ખર્ચનો ઉલ્લેખ કર્યો. તેમણે કહ્યું કે તાજેતરમાં મુખ્યમંત્રીએ કુંભના પાયાના માળખા માટે 34,000 કરોડ રૂપિયા અને એક કોરિડોર પ્રોજેક્ટ માટે 11,000 કરોડ રૂપિયાના ખર્ચની માહિતી આપી હતી. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે આવા માળખાકીય ખર્ચ સામે તેમને કોઈ વાંધો નથી, પરંતુ શિક્ષણ માટે પણ પૂરતું રોકાણ થવું જોઈએ.
માત્ર 0.1 ટકા રકમથી 100-150થી વધુ શાળાઓ બચી શકી હોત
વરાળેએ કહ્યું કે જો કુંભના આશરે 32,000 કરોડ રૂપિયાના બજેટમાંથી માત્ર 0.1 ટકા એટલે કે લગભગ 32 કરોડ રૂપિયા શિક્ષણ ક્ષેત્રે ફાળવવામાં આવ્યા હોત, તો 100થી 150થી વધુ મરાઠી માધ્યમની શાળાઓને બંધ થવાથી બચાવી શકાયી હોત. તેમના આ નિવેદનનો મુખ્ય મુદ્દો એ હતો કે મોટા પ્રોજેક્ટ્સ પાછળના ખર્ચની સાથે નાની પરંતુ મહત્વપૂર્ણ શૈક્ષણિક સંસ્થાઓને બચાવવા માટે પણ નાણાકીય પ્રાથમિકતા નક્કી થવી જોઈએ.
નાસિકમાં આ વર્ષે સિંહસ્થ કુંભ મેળો યોજાવાનો છે
નાસિકમાં સિંહસ્થ કુંભ મેળો આ વર્ષે ઓક્ટોબરથી શરૂ થવાનો છે. આ માટે રાજ્ય સરકાર દ્વારા મોટા પાયે માળખાકીય વિકાસની કામગીરી અને ખર્ચનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે. લાઇવ લોના અહેવાલ મુજબ, મહારાષ્ટ્ર સરકારે કેન્દ્ર સરકારને માહિતી આપી છે કે 13 માર્ચ, 2026ના રોજ યોજાયેલી ટોચની સમિતિની બેઠકમાં મુખ્યમંત્રીએ 22,425.39 કરોડ રૂપિયાની વ્યાપક કુંભ મેળા વિકાસ યોજનાને મંજૂરી આપી હતી.
કુંભના ખર્ચ સામે નહીં, પરંતુ શિક્ષણની પ્રાથમિકતા અંગે સવાલ
જસ્ટિસ વરાળેના નિવેદનનો અર્થ કુંભ મેળા માટેના માળખાકીય વિકાસનો વિરોધ કરવાનો નથી. તેમણે પોતે કહ્યું હતું કે તેમને આવા ખર્ચ સામે કોઈ વાંધો નથી. તેમનો સવાલ એ હતો કે જ્યારે હજારો કરોડ રૂપિયાના પ્રોજેક્ટ્સ માટે નાણાં ઉપલબ્ધ થઈ શકે છે, ત્યારે શાળાઓમાં પાયાની સુવિધાઓ પૂરી પાડવા અને બંધ થતી શાળાઓને બચાવવા માટે જરૂરી નાણાં કેમ પૂરતા પ્રમાણમાં ઉપલબ્ધ નથી કરાવવામાં આવતા.
આશ્રમશાળાઓની સ્થિતિ અંગે પણ ચિંતા વ્યક્ત કરી
જસ્ટિસ વરાળેએ રહેણાંક શાળાઓ અને આશ્રમશાળાઓની સ્થિતિ અંગે પણ ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. તેમણે તાજેતરમાં એક આશ્રમશાળામાં થયેલી ઘટનાનો ઉલ્લેખ કર્યો, જેમાં જમીન પર સૂઈ રહેલી ત્રણ વિદ્યાર્થિનીઓના સાપ કરડવાથી મૃત્યુ થયા હતા અને અન્ય એક વિદ્યાર્થિનીની સારવાર ચાલી રહી હતી. તેમણે કહ્યું કે ઘણી રહેણાંક શાળાઓની સ્થિતિ ખૂબ જ ખરાબ છે અને આવા વિદ્યાર્થીઓની સુરક્ષા તથા સુવિધાઓને પ્રાથમિકતા મળવી જોઈએ.
વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યા વધી રહી છે, પરંતુ શિક્ષણમાં રોકાણ પૂરતું નથી
વરાળેએ કહ્યું કે વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યા સતત વધી રહી હોવા છતાં તેમની વધતી જરૂરિયાતોને અનુરૂપ શિક્ષણ ક્ષેત્રે થતો ખર્ચ વધી શક્યો નથી. તેમના મતે માત્ર શાળાની ઇમારત હોવી પૂરતી નથી, પરંતુ વિદ્યાર્થીઓને આધુનિક અને ગુણવત્તાયુક્ત શિક્ષણ આપવા માટે સમગ્ર શૈક્ષણિક માળખાનું આધુનિકીકરણ જરૂરી છે.
ઇન્ટરેક્ટિવ વર્ગખંડથી આધુનિક લેબ સુધીની જરૂરિયાત
તેમણે પ્રાથમિક અને માધ્યમિક શાળાઓમાં માળખાકીય સુધારા કરવાની તાત્કાલિક જરૂરિયાત દર્શાવી. તેમાં ઇન્ટરેક્ટિવ વર્ગખંડો, ડિજિટલ સ્ક્રીન, નાની ઉંમરથી જ કમ્પ્યુટર સુધી પહોંચ અને આધુનિક પ્રયોગશાળાઓ જેવી સુવિધાઓનો સમાવેશ થાય છે. જસ્ટિસ વરાળેના જણાવ્યા મુજબ, દરેક વિદ્યાર્થીને ગુણવત્તાયુક્ત શિક્ષણ મળે તે માટે આ સુવિધાઓ હવે વૈકલ્પિક નહીં પરંતુ જરૂરી બની ગઈ છે.
શિક્ષણના બજેટમાં ઘટાડા અંગે પણ સવાલ
જસ્ટિસ વરાળેએ શિક્ષણ માટેના બજેટીય ફાળવણીના પ્રમાણનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો. તેમણે કહ્યું કે અગાઉ શિક્ષણ માટેની ફાળવણી કુલ બજેટના આશરે 8થી 12 ટકા વચ્ચે રહેતી હતી, પરંતુ વિદ્યાર્થીઓની વધતી સંખ્યા અને જરૂરિયાતો હોવા છતાં આ ફાળવણી વધવાને બદલે ઘટી છે.
શાળાઓ બચાવવા સમયસર નાણાકીય મદદ જરૂરી
જસ્ટિસ વરાળેના સમગ્ર નિવેદનનો કેન્દ્રબિંદુ એ રહ્યો કે શિક્ષણ ક્ષેત્રે સરકારની નાણાકીય પ્રાથમિકતાઓ પર ફરીથી વિચાર કરવાની જરૂર છે. મરાઠી માધ્યમની શાળાઓ બંધ થતી અટકાવવી હોય, આશ્રમશાળાઓમાં વિદ્યાર્થીઓની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવી હોય કે પછી આધુનિક શિક્ષણ માટે જરૂરી ટેક્નોલોજી અને પ્રયોગશાળાઓ ઉપલબ્ધ કરાવવી હોય, તેના માટે સમયસર અને પૂરતું સરકારી રોકાણ જરૂરી છે. તેમના જણાવ્યા મુજબ, મોટા વિકાસ પ્રોજેક્ટ્સ સાથે બાળકોના ભવિષ્યને ઘડતી શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ માટે પણ સમાન ગંભીરતાથી નાણાં ફાળવવા જરૂરી છે.
