Mamata Banerjee FIR: પશ્ચિમ બંગાળમાં રાજકીય ગરમાવો ફરી એકવાર વધી ગયો છે. કોલકાતા પોલીસે શનિવાર, 29 ઓગસ્ટના રોજ રાજ્યના પૂર્વ મુખ્યમંત્રી મમતા બેનર્જી અને તૃણમૂલ વિદ્યાર્થી પરિષદ (TMCP)ની રેલીના આયોજકો સામે કેસ નોંધ્યો છે. પોલીસના જણાવ્યા અનુસાર આ કાર્યવાહી સ્વતઃ સંજ્ઞાન એટલે કે Suo Moto હેઠળ કરવામાં આવી છે. જોકે, મુખ્યમંત્રી સુવેન્દુ અધિકારીએ જાહેરમાં જણાવ્યું છે કે તેમણે જ પોલીસને આ મામલે FIR નોંધવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો.
કેથેડ્રલ રોડની રેલી બાદ કાર્યવાહી
તૃણમૂલ વિદ્યાર્થી પરિષદે શુક્રવાર, 28 ઓગસ્ટના રોજ કેથેડ્રલ રોડ પર પોતાનો સ્થાપના દિવસ કાર્યક્રમ યોજ્યો હતો. આ કાર્યક્રમ માટે આયોજકોએ કલકત્તા હાઇકોર્ટ પાસેથી મંજૂરી મેળવી હતી. અદાલતે કાર્યક્રમ દરમિયાન કેટલાક નિયમોનું પાલન કરવાનું પણ સ્પષ્ટ કર્યું હતું. તેમાં કેથેડ્રલ રોડની એક લેન વાહનવ્યવહાર માટે ખુલ્લી રાખવાની અને કાર્યક્રમ બપોરે 12 વાગ્યાથી 3 વાગ્યા સુધી જ યોજવાની શરત સામેલ હતી.
પોલીસનો આરોપ- અદાલતી શરતોનું પાલન થયું નહીં
કોલકાતા પોલીસનો દાવો છે કે કાર્યક્રમ દરમિયાન હાઇકોર્ટ દ્વારા નક્કી કરવામાં આવેલી બંને મુખ્ય શરતોનું પાલન કરવામાં આવ્યું નહોતું. પોલીસના જણાવ્યા અનુસાર રસ્તાની બંને લેન બંધ કરી દેવામાં આવી હતી અને કાર્યક્રમ બપોરે 3 વાગ્યાની સમયમર્યાદા બાદ પણ ચાલુ રહ્યો હતો. પરિણામે કેથેડ્રલ રોડ પર વાહનવ્યવહાર સંપૂર્ણપણે અટકી ગયો હતો અને લોકોને મુશ્કેલીનો સામનો કરવો પડ્યો હતો.
પોલીસે વધુમાં આરોપ મૂક્યો છે કે મંચ પરથી કરવામાં આવેલી મમતા બેનર્જીની કેટલીક ટિપ્પણીઓ અને સંકેતો બાદ રેલીમાં હાજર સમર્થકોએ બેરિકેડ હટાવી દીધા હતા. ત્યારબાદ ત્યાં ફરજ પર હાજર પોલીસકર્મીઓ સાથે ધક્કામુક્કી થઈ હોવાનો પણ પોલીસનો દાવો છે.
સુવેન્દુ અધિકારીએ કહ્યું- ‘મેં પોલીસને નિર્દેશ આપ્યો હતો’
આ મામલે મુખ્યમંત્રી સુવેન્દુ અધિકારીએ પોતે જાહેરમાં નિવેદન આપ્યું છે. 28 ઓગસ્ટના કાર્યક્રમ બાદ તેમણે કહ્યું હતું કે તેમણે પોલીસને મમતા બેનર્જી અને સંબંધિત લોકો સામે FIR નોંધવા તથા આ મામલે હાઇકોર્ટનો સંપર્ક કરવા માટે સૂચના આપી હતી.
સુવેન્દુ અધિકારીએ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું હતું કે આ મામલાને સરળતાથી જવા દેવામાં આવશે નહીં. આ નિવેદનને કારણે પોલીસ દ્વારા કરવામાં આવેલી કાર્યવાહી માત્ર સ્વતઃ સંજ્ઞાનની કાર્યવાહી છે કે રાજ્ય સરકારના સીધા નિર્દેશનું પરિણામ છે, તેને લઈને પણ ચર્ચા શરૂ થઈ છે.
Suo Moto કેસનો અર્થ શું છે?
સ્વતઃ સંજ્ઞાન અથવા Suo Moto કેસનો અર્થ એવો થાય છે કે પોલીસ કોઈ વ્યક્તિ દ્વારા સત્તાવાર ફરિયાદ નોંધાવવામાં આવે તેની રાહ જોયા વિના પોતાની સામે આવેલી ઘટના અથવા પુરાવાના આધારે કેસ નોંધે. હેસ્ટિંગ્સ પોલીસ સ્ટેશનમાં નોંધાયેલા વર્તમાન કેસમાં કોઈ ફરિયાદકર્તાનું નામ નથી. કેસ પોલીસ સ્ટેશનના એક ઇન્સ્પેક્ટર દ્વારા નોંધવામાં આવ્યો છે.
પશ્ચિમ બંગાળ પોલીસ રાજ્ય સરકારના વહીવટી નિયંત્રણ હેઠળ કાર્ય કરે છે અને હાલ રાજ્યનું નેતૃત્વ મુખ્યમંત્રી સુવેન્દુ અધિકારી કરી રહ્યા છે. તેથી આ કાર્યવાહી અંગે રાજકીય ચર્ચા પણ વધુ તેજ બની છે.
BNSની પાંચ કલમો હેઠળ કેસ નોંધાયો
મમતા બેનર્જી અને TMCPના આયોજકો સામે ભારતીય ન્યાય સંહિતા એટલે કે BNSની કલમ 61(2), 223, 125(a), 132 અને 285 હેઠળ કેસ નોંધવામાં આવ્યો છે. આ કલમોમાં અલગ-અલગ પ્રકારના ગુનાઓને આવરી લેવામાં આવ્યા છે.
કલમ 61(2) ગુનાહિત કાવતરાં સાથે સંબંધિત છે, જ્યારે કલમ 223 લોક સેવક દ્વારા કાયદેસર રીતે જારી કરવામાં આવેલા આદેશની અવગણના અંગે છે. કલમ 125(a) અન્ય વ્યક્તિના જીવન અથવા વ્યક્તિગત સુરક્ષાને જોખમમાં મૂકનારા કૃત્યો સાથે સંબંધિત છે. કલમ 132 લોક સેવકને તેની ફરજ બજાવતા રોકવા માટે બળ અથવા હુમલાના ઉપયોગ અંગે છે. જ્યારે કલમ 285 જાહેર માર્ગ પર જોખમ અથવા અવરોધ ઊભો કરવા સંબંધિત છે. આ કેસમાં કલમ 132 બિનજામીનપાત્ર હોવાનું જણાવવામાં આવ્યું છે.
મમતા બેનર્જીના નિવેદનને પણ કેસમાં મહત્વ
પોલીસે કાર્યક્રમ દરમિયાન મંચ પરથી કરવામાં આવેલા મમતા બેનર્જીના કેટલાક નિવેદનોને પણ કેસ સાથે જોડ્યા છે. કાર્યક્રમ દરમિયાન બેનર્જીને સમર્થકોને વાહનો હટાવવા અંગે વાત કરતા સાંભળવામાં આવ્યા હતા. તેમણે પોલીસ દ્વારા વાહનો કેમ હટાવવામાં આવી રહ્યા નથી તે અંગે પણ સવાલ કર્યો હતો.
પોલીસનું માનવું છે કે મંચ પરથી કરવામાં આવેલા આવા સંકેતો બાદ સમર્થકોએ બેરિકેડ દૂર કર્યા હતા અને પોલીસ સાથે ધક્કામુક્કીની સ્થિતિ સર્જાઈ હતી. આ બાબત પણ કેસમાં નોંધાયેલા આરોપોના સંદર્ભમાં મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે.
એક મહિના પહેલાં પણ હાઇકોર્ટ સુધી પહોંચ્યો હતો વિવાદ
આ પ્રકારનો વિવાદ પશ્ચિમ બંગાળમાં પહેલીવાર સામે આવ્યો નથી. આશરે એક મહિના પહેલાં તૃણમૂલ કોંગ્રેસના 21 જુલાઈના કાર્યક્રમને લઈને પણ અદાલતી આદેશોના પાલનનો મુદ્દો ઉઠ્યો હતો. તે સમયે મામલો કલકત્તા હાઇકોર્ટ સુધી પહોંચ્યો હતો.
હાઇકોર્ટે તે સમયે મમતા બેનર્જીના નેતૃત્વવાળા TMCના કાલીઘાટ જૂથને ચેતવણી આપી હતી કે જો ભવિષ્યમાં ફરી અદાલતના આદેશોનું ઉલ્લંઘન કરવામાં આવશે તો તેની સામે કડક કાર્યવાહી થઈ શકે છે. આ અગાઉના વિવાદને કારણે તાજેતરની કાર્યવાહીનું મહત્વ વધુ વધી ગયું છે.
હાલ મમતા બેનર્જી તરફથી કોઈ પ્રતિક્રિયા નહીં
સમાચાર લખાય ત્યાં સુધી મમતા બેનર્જીએ કોલકાતા પોલીસ દ્વારા નોંધાયેલા આ કેસ અંગે જાહેરમાં કોઈ પ્રતિક્રિયા આપી નહોતી. કેસમાં નામજદ TMCPના આયોજકો તરફથી પણ કોઈ સત્તાવાર પ્રતિભાવ સામે આવ્યો ન હતો.
હવે સમગ્ર મામલામાં આગામી મહત્વપૂર્ણ પગલું પોલીસની તપાસ અને સંભવિત કાનૂની કાર્યવાહી રહેશે. સાથે જ હાઇકોર્ટ દ્વારા અગાઉ નક્કી કરવામાં આવેલી શરતોનું ઉલ્લંઘન થયું કે નહીં અને તેમાં મમતા બેનર્જી તથા અન્ય આયોજકોની કાયદેસર જવાબદારી કેટલી બને છે, તે મુદ્દે પણ આગળની કાર્યવાહી પર નજર રહેશે.
