NCR EWS Housing Discrimination: દિલ્હી-NCR ની ચમકતી અને મોંઘીદાટ ગેટેડ સોસાયટીઓ બહારથી જેટલી આલીશાન દેખાય છે, અંદરથી તેનો ચહેરો એટલો જ કાળો અને અમાનવીય છે. ગુરુગ્રામના સેક્ટર-૮૩ માં આવેલી ‘ઇમાર પામ ગાર્ડન્સ’ (Emaar Palm Gardens) ના મુખ્ય દરવાજા પર કડક સુરક્ષા છે, બધે CCTV કેમેરા છે અને અમીરો માટે રસ્તાઓ સાફ-સુથરા રખાય છે. પરંતુ આ જ સોસાયટીની અંદર બિલકુલ અલગ અને દર્દનાક તસવીર હાજર છે. અહીંના આર્થિક રીતે નબળા વર્ગ (EWS) ના રહેવાસીઓ સરકારી કાયદાના નામે બનેલા આ નરકમાં RWA (રેસિડેન્ટ્સ વેલ્ફેર એસોસિએશન) ની ભેદભાવભરી નીતિઓ વિરુદ્ધ “RWA હાય-હાય” ના નારા લગાવીને સોસાયટીના મુખ્ય ગેટ સુધી માર્ચ કરવા મજબૂર બન્યા છે. ‘સમાવેશી આવાસ’ નું વચન આપીને ગરીબોને આલીશાન ઇમારતોની પાછળ કચરાપેટી જેવા બ્લોકમાં ધકેલી દેવાયા છે.
અમીરો માટે કડક સુરક્ષા અને ગરીબો માટે સડતો કચરો
મુખ્ય સોસાયટીના રસ્તાઓ ચળકે છે, જ્યારે EWS બ્લોક તરફ જતો કાળો ગેટ હંમેશા ખુલ્લો રહે છે, જ્યાં ન તો કોઈ સુરક્ષા ગાર્ડ છે કે ન તો કોઈ કેમેરો. ઇમારતમાં પગ મૂકતા જ કચરાની અસહ્ય દુર્ગંધ અને ઉખડતા પોપડાવાળી દીવાલો સ્વાગત કરે છે. અહીંની લિફ્ટ ઉપર તો જાય છે, પણ નીચે આવવાનું નામ નથી લેતી. છેલ્લા છ વર્ષથી અહીં રહેતા ૩૦ વર્ષના રાજકુમારી કહે છે કે, મુખ્ય ટાવરોના કૂતરા પણ એસીમાં ફરે છે અને અમારે ત્યાં વારંવાર કરગરીએ તો પણ એક સુરક્ષા ગાર્ડ અપાતો નથી. સફાઈના કર્મચારીઓ અમીરોના કચરા સેકન્ડોમાં સાફ કરે છે, જ્યારે EWS બ્લોકમાં રખડતા કૂતરાઓ કચરાની બેગ ફાડી નાખે છે અને નરકાગાર જેવી સ્થિતિ બનેલી રહે છે. શાસકોની શહેરી વિકાસ નીતિ હેઠળ ૧૫% જગ્યા ગરીબો માટે અનામત રાખવી ફરજિયાત છે, પરંતુ આ નીતિ ગરીબોને માત્ર અછૂત સાબિત કરવા માટે જ વપરાય છે.
આ કથિત ‘હાઇફાઇ’ સોસાયટીના EWS બ્લોકમાં ૨૧૦ ફ્લેટ છે, જેમાં મોટાભાગના લોકો ૬,૦૦૦ થી ૭,૦૦૦ રૂપિયાનું મોંઘું ભાડું ભરીને રહે છે. ૩૧ વર્ષના નઝમા ખાતુન પોતાના ૫ વર્ષના દીકરાને તેડીને તૂટેલી દીવાલો અને અવારનવાર અધવચ્ચે અટકી જતી લિફ્ટના ભય વચ્ચે જીવે છે. નઝમા બે વર્ષ પહેલા મોલ નજીકની ઝૂંપડપટ્ટીમાંથી વધુ સારી જિંદગીની આશાએ અહીં આવ્યા હતા, પણ હવે તેમનું કહેવું છે કે અહીં સમસ્યાઓ વધી ગઈ છે. મોંઘું ભાડું આપવા છતાં કલાકો સુધી પાવર કટ અને પાણીની તીવ્ર અછત વેઠવી પડે છે. કેબ ડ્રાઈવર તરીકે કમાતા તેમના પતિ હવે આ સરકારી દલાલીથી કંટાળીને આ જગ્યા છોડવાનો વિચાર કરી રહ્યા છે, કારણ કે તંત્ર માત્ર એ બહાનું કાઢે છે કે તેઓ ફ્લેટના માલિક નથી પણ ભાડૂત છે!
RWA ની ખુલ્લી દાદાગીરી: ‘ચાર્જ નથી આપતા એટલે સુવિધા નહીં મળે’ કહીને હાથ ધોયા
EWS રહેવાસીઓ પાસેથી કાનૂની રીતે મેન્ટેનન્સ ચાર્જ લેવાનો હોતો નથી, છતાં કેટલીક સોસાયટીઓ ૫૦૦ થી ૮૦૦ રૂપિયા વસૂલે છે. ‘ઇમાર પામ ગાર્ડન્સ’ ના RWA પ્રમુખ સુનિલ શર્મા કોઈ પણ છોછ વગર કહે છે કે, મેન્ટેનન્સ ચાર્જ લીધા વિના સુવિધા આપવી શક્ય નથી કારણ કે સરકાર આનો ખર્ચ આપતી નથી. તેઓ ઉલટાનો એવો દાવો કરે છે કે સફાઈ કર્મચારીઓ બંગાળની ચૂંટણીમાં વતન જતા રહ્યા હોવાથી સફાઈ થઈ નથી, પરંતુ વાચકો જાણે છે કે અમીરોના બ્લોકમાં સફાઈ ક્યારેય અટકી નથી! હરિયાણાના ટાઉન એન્ડ કન્ટ્રી પ્લાનિંગ વિભાગના નિયમ મુજબ બિલ્ડર કે RWA કોઈ પણ મેન્ટેનન્સ સિક્યોરિટી કે આકસ્મિક ચાર્જ વસૂલી શકતા નથી, છતાં RWA ના નેતાઓ ગરીબોની લાચારીનો ફાયદો ઉઠાવીને સુવિધાઓ પર કાપ મૂકી રહ્યા છે.
સ્વિમિંગ પૂલ, પાર્ક અને સોસાયટીના વોટ્સએપ ગ્રૂપમાંથી પણ ગરીબો બહિષ્કૃત
નોઈડાના સેક્ટર-૮૨ સ્થિત જનતા ફ્લેટ પોકેટ-૭ માં છેલ્લા ૧૧ વર્ષથી રહેતા એક ૩૪ વર્ષના યુવાને સરકારી વ્યવસ્થાની પોલ ખોલતા કહ્યું કે, “EWS ફ્લેટ એટલે આલિશાન સોસાયટીઓની અંદર છુપાયેલી એક સરકારી ઝૂંપડપટ્ટી છે.” અહીં ભેદભાવ ડિજિટલ સ્તરે પણ થાય છે. RWA સોસાયટીની ચૂંટણીઓ, તહેવારો કે અન્ય નોટિસો MyGate અને NoBrokerHood જેવી એપ્સ પર આપી દે છે, જેની માહિતી આ ગરીબ પરિવારો સુધી પહોંચવા જ દેવાતી નથી. રખડતા પશુઓથી બચવા માટે વર્ષોથી તૂટેલી બાઉન્ડ્રી વોલ રિપેર કરવાની માંગણીઓ કાગળ પર દબાવી દેવાઈ છે. સામુદાયિક કાર્યક્રમો કે તહેવારોના આયોજનમાં EWS પરિવારોને આમંત્રણ તો દૂર, તેમની હાજરી પણ અમીરોને ખટકે છે.
‘અમારા બાળકો અમીરોના બાળકો સાથે રમી શકતા નથી’: બગીચામાં પ્રવેશ પર અઘોષિત પ્રતિબંધ
ગુરુગ્રામના જ સેક્ટર-૧૦૯ માં આવેલી ‘બ્રિસ્ક લુમ્બિની’ (Brisk Lumbini) સોસાયટીમાં ૨૭૨ સામાન્ય ફ્લેટની વચ્ચે ૪૮ EWS ફ્લેટ આવેલા છે. અહીંના એક પિતાએ નામ ન આપવાની શરતે આક્રમક શબ્દોમાં વહીવટી તંત્ર સામે આક્રોશ ઠાલવતા કહ્યું કે, “તમે અમારા બાળકોને ક્યારેય અમીરોના બાળકો સાથે રમતા નહીં જુઓ. અમારા માસૂમોને કોમન પાર્કમાં રમવા દેવાની પણ મંજૂરી નથી.” જિમ, ક્લબ હાઉસ અને સ્વિમિંગ પૂલ જેવી સહિયારી સુવિધાઓ પર માત્ર મેન્ટેનન્સ ફી ભરનારા અમીરોનો જ કબજો છે. તંત્ર દલીલ કરે છે કે બધું મફત આપવાથી વિવાદ થશે, પણ વાસ્તવમાં આ ગરીબો પ્રત્યેના વહીવટી ક્લાસ-વોર (વર્ગવિગ્રહ) સિવાય બીજું કંઈ નથી.
DDA એ પાર્કિંગ છીનવવા લોખંડની વાડ લગાવી
દ્વારકા સેક્ટર-૧૪ ના પોકેટ-૫ માં આવેલી ‘દ્વારકા ગ્રીન્સ’ સોસાયટીમાં તો ૨૬ એપ્રિલ ૨૦૨૪ ના રોજ દિલ્હી ડેવલપમેન્ટ ઓથોરિટી (DDA) ના અધિકારીઓએ પોતે ભેદભાવની હદ વટાવી દીધી. તેમણે EWS ટાવરોને બાકીના બ્લોકથી અલગ કરવા માટે કોમન પાર્કિંગ એરિયામાં લોખંડની જાળીવાળી વાડ ઊભી કરવાનું શરૂ કરી દીધું! તંત્ર એવું માને છે કે ગરીબો પાસે કાર નથી હોતી એટલે તેમને પાર્કિંગની જરૂર નથી. EWS લોકો રસ્તા પર ઉતરી આવતા આ મામલો દ્વારકા કોર્ટમાં પહોંચ્યો છે. બીજી તરફ, ફરીદાબાદના સેક્ટર-૮૬ સ્થિત ‘ઓઝોન પાર્ક’ ના ૧૫૦ થી વધુ SC અને OBC સમુદાયના EWS રહેવાસીઓએ સ્ટેટ રજિસ્ટ્રારને ફરિયાદ કરી છે કે RWA તેમને સોસાયટીની ચૂંટણીમાં મત આપવા દેતી નથી! ગરીબોને માત્ર ઘરના નામે ચાર દીવાલો આપીને તેમનું સન્માન અને બંધારણીય હકો છીનવી લેવાની આ સરકારી અને સામાજિક મિલીભગત સામે હવે જનતાનો આક્રોશ ફાટવાની અણી પર છે.
આ પણ વાંચો:
