Nepal Generation Z Revolution: નેપાળમાં ચાલી રહેલા તીવ્ર વિરોધ પ્રદર્શનોમાં ગોદી મડિયાના પત્રકારો પર હુમલાઓની ઘટનાઓ વધી રહી છે, જે નેપાળની રાજકીય અસ્થિરતાને નવી ઊંચાઈએ પહોંચાડી રહી છે. શુક્રવારે બે ભારતીય પત્રકારો સાથે દુર્વ્યવહારની ઘટનાઓ સામે આવી છે, જ્યારે અગાઉના દિવસોમાં પણ આવી પરિસ્થિતિઓ જોવા મળી છે.

હવે આ આંદોલન, જે મુખ્યત્વે કુલમન ઘીસિંગ અને હરકા સંપાંગના સમર્થકો વચ્ચે વચગાળાના વડા પ્રધાન પદ માટેની લડાઈને કારણે ભડક્યું છે, હવે હિંસક રૂપ ધારણ કરી લીધું છે. અત્યાર સુધીમાં આ હિંસામાં 51 લોકોના મોત થયા છે અને 1500થી વધુ લોકો ઘાયલ થયા છે. વિરોધીઓનો આરોપ છે કે ભારતીય મીડિયા આંદોલનને ખોટી રીતે રજૂ કરી રહ્યું છે, જેના કારણે પત્રકારો પર હુમલા વધ્યા છે.

જનરેશન Zની ક્રાંતિ અને રાજકીય અસ્થિરતા

નેપાળમાં સોશિયલ મડિયા પ્રતિબંધ અને ભ્રષ્ટાચાર સામે લોકોએ બાંયો ચઢાવી છે. વડાપ્રધાન સહિત અનેક નેતાઓને રાજીનામા આપી ભાગી જવું પડ્યું છે. જનરેશન Z (જન્મ 1997થી 2012 સુધીના યુવાનો) દ્વારા વ્યાપક વિરોધ થયો છે. આ પ્રદર્શનો શરૂઆતમાં શાંતિપૂર્ણ હતા, પરંતુ તેઓ ઝડપથી હિંસક બન્યા. પ્રધાનમંત્રી કે.પી. શર્મા ઓલીએ રાજીનામું આપી દેતાં હવે વચ્ગાળાના વડા પ્રધાન પદ માટે કુલમન ઘીસિંગ (નેપાળ વીજળી અથોરિટીના પૂર્વ મુખ્ય) અને હરકા સંપાંગ (એક પ્રખ્યાત સામાજિક કાર્યકર્તા)ના સમર્થકો વચ્ચે તણાવ વધ્યો છે.

આ આંદોલનમાં યુવાનોની મુખ્ય માંગોમાં ભ્રષ્ટાચાર, ભાઈ-ભતીજાવાળી અને આર્થિક અસમાનતા સામે વિરોધ છે. કુલમન ઘીસિંગને યુવાનોએ વચ્ગાળાના વડા પ્રધાન તરીકે આગળ ધપાવ્યા છે, કારણ કે તેમણે નેપાળની વીજળી સમસ્યાનું સફળ ઉકેલ કર્યું હતું. જ્યારે હરકા સંપાંગના સમર્થકો તેમને વધુ સામાજિક ન્યાયવાદી વિકલ્પ તરીકે જુએ છે. આ વચ્ચે રાષ્ટ્રપતિ ભવન (શીતલ નિવાસ)ની બહાર સમર્થકો વચ્ચે હુમલા થયા, જેના કારણે હિંસા વધી ગઈ. આર્મીએ કાઠમાંડુમાં પેટ્રોલિંગ વધારી દીધું છે અને કરફ્યુ લગાવ્યો છે.

ભારતીય પત્રકારો પર હુમલા

શુક્રવારે આંદોલનના વાતાવરણમાં બે ભારતીય પત્રકારો સાથે દુર્વ્યવહારની ઘટનાઓ સામે આવી. રિપબ્લિક ન્યૂઝ ચેનલના પત્રકાર રાઘવેન્દ્ર પાંડે કાઠમાંડુમાં રિપોર્ટિંગ કરી રહ્યા હતા, જ્યારે એક પ્રદર્શનકર્તાએ તેમને થપ્પડ મારી દીધી. પાંડે આંદોલનના કારણો અને તેની અસર વિશે રિપોર્ટ તૈયાર કરી રહ્યા હતા, પરંતુ વિરોધીઓએ તેમને ભારતીય મીડિયાના વિગતવાર કવરેજને કારણે નિશાનો બનાવ્યા. આ ઘટના વાયરલ વીડિયોમાં કેદ થઈ ગઈ છે, જેમાં પાંડેને ઘેરીને હુમલો કરવામાં આવ્યો હતો.અન્ય તરફ, સમાચાર એજન્સી IANSના કેમેરા પર્સન મેન પંકજ સાથે પણ દુર્વ્યવહાર થયો. પંકજ આંદોલનના દ્રશ્યો કેપ્ચર કરી રહ્યા હતા, જ્યારે તેમને રોકવામાં આવ્યા અને તેમનો કેમેરો તોડી નાખવામાં આવ્યો.

આરોપ છે કે ભારતીય મીડિયા આંદોલનને ખોટી રીતે રજૂ કરીને નેપાળની અંદરુની રાજકારણને ભારતના લાભ માટે વાપરી રહ્યું છે. IANSના અધિકારીઓએ આ ઘટનાની નિંદા કરી છે અને નેપાળ સરકાર પાસેથી તપાસની માંગ કરી છે.

  મહિલા પત્રકાર પર હુમલો

આ આંદોલન દરમિયાન અગાઉ પણ ભારતીય પત્રકારો સાથે દુર્વ્યવહારની ઘટનાઓ પ્રકાશમાં આવી છે. ગુરુવારે એક મહિલા પત્રકાર સાથે જાહેરમાં દુર્વ્યવહાર કરવામાં આવ્યો હતો. તેમને રિપોર્ટિંગ કરતા અટકાવવામાં આવ્યા હતા અને તેમના સાથે ધક્કામારી કરવામાં આવી. આ મહિલા પત્રકાર, જે એક મુખ્ય ભારતીય ન્યૂઝ ચેનલ માટે કાર્યરત હતી, આંદોલનના હિંસાત્મક દ્રશ્યો રિપોર્ટ કરી રહી હતી. વિરોધીઓએ તેમને ‘ભારતીય પ્રચારક’ કહીને નિશાન બનાવ્યા, જેના કારણે તેમને ભાગવું પડ્યું. આ ઘટના પણ વીડિયોમાં રેકોર્ડ થઈ છે અને તેની વિગતો સોશિયલ મીડિયા પર ફેલાઈ ગઈ છે.

આ પહેલાંની ઘટનાઓમાં પણ ભારતીય મીડિયા કર્મીઓને ધમકીઓ મળી છે. આંદોલનના પ્રારંભિક તબક્કામાં સોશિયલ મીડિયા પર પ્રતિબંધને કારણે ભારતીય પત્રકારોને વિશ્વસનીય માહિતી મેળવવામાં મુશ્કેલી પડી, અને તેમના રિપોર્ટને ‘ભ્રષ્ટાચારી’ કહીને નિશાન બનાવવામાં આવ્યા. આ હુમલાઓથી પત્રકાર સંગઠનોમાં ચિંતા વધી છે, અને તેઓએ ભારત સરકાર પાસેથી નેપાળમાં તેમની સુરક્ષા માટે દખલની માંગ કરી છે.

મોત અને ઘાયલોની સંખ્યા

આંદોલનમાં હિંસા વધતાં મોતની સંખ્યા 51 પર પહોંચી ગઈ છે, જ્યારે 1500થી વધુ લોકો ઘાયલ થયા છે. આમાં મોટા ભાગના મોત પોલીસ અને વિરોધીઓ વચ્ચેની ઝડપાઝડપીમાં થયા છે. કાઠમાંડુના રાષ્ટ્રપતિ ભવનની બહાર કુલમન ઘીસિંગ અને હરકા સંપાંગના સમર્થકો વચ્ચે અથડામણ થઈ, જેમાં આગજની અને વિનાશકારી કાર્યવાહીઓ થઈ. પ્રદર્શનકર્તાઓએ સરકારી ઇમારતો, મંત્રીઓના ઘરો અને પાર્લામેન્ટને આગ લગાડી, જેના કારણે આર્મીએ કરફ્યુ જાહેર કર્યો છે. આ હિંસામાં નેપાળના પૂર્વ વડા પ્રધાનો અને તેમના પરિવારો પણ નિશાન બન્યા છે.

ભારતીય રાજદૂતાવાસે પોતાના નાગરિકોને સુરક્ષિત સ્થળો પર રહેવાની સલાહ આપી છે અને વિશેષ ફ્લાઇટ્સ દ્વારા તેમને પરત લાવવાની વ્યવસ્થા કરી છે. નેપાળ આર્મીએ જણાવ્યું છે કે તેઓ વચગાળા સરકારની રચના માટે યુવા પ્રતિનિધિઓ સાથે વાતચીત કરી રહ્યા છે, પરંતુ હિંસા રોકવા માટે કડક પગલાં લેશે.