Northeast India News: પૂર્વોત્તર ભારતનાં મણિપુર, અરુણાચલ પ્રદેશ, આસામ અને મેઘાલયમાં શુક્રવારે વિવિધ રાજકીય અને સામાજિક ઘટનાઓ સામે આવી હતી. મણિપુરમાં સરકાર સામે હજારો લોકો રસ્તા પર ઉતર્યા હતા, જ્યારે અરુણાચલ પ્રદેશમાં મોટા જળવિદ્યુત પ્રોજેક્ટના વિરોધ દરમિયાન પોલીસ અને પ્રદર્શનકારીઓ વચ્ચે અથડામણ થઈ હતી. બીજી તરફ, ગૌહાટી હાઇકોર્ટે આસામ યુનિવર્સિટીના કુલપતિની નિમણૂક રદ કરી હતી અને મેઘાલયમાં UDPના ત્રણ ધારાસભ્યોના NPPમાં વિલીનીકરણને વિધાનસભા અધ્યક્ષે માન્યતા આપી હતી.

મણિપુરમાં સરકાર સામે હજારો લોકોનો વિરોધ, કાંગલા કિલ્લા તરફ કૂચ

મણિપુરમાં લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા વંશીય સંઘર્ષ અને સામાન્ય સ્થિતિ પુનઃસ્થાપિત કરવામાં સરકારની નિષ્ફળતા સામે શુક્રવાર, 23 ઑક્ટોબરની સાંજે ખીણના પાંચ જિલ્લાઓમાં હજારો લોકો રસ્તા પર ઉતર્યા હતા. નાગરિક સમાજના સંગઠન ફેડરેશન ઑફ હાઓમીના આહ્વાન પર લોકોએ સાંજે 7:30થી 8 વાગ્યા દરમિયાન અવાજ કરીને વિરોધ નોંધાવ્યો હતો.

પ્રદર્શનકારીઓએ વાસણો વગાડ્યાં, ઢોલ વગાડ્યા, હથોડાથી વીજળીના થાંભલા પર પ્રહાર કર્યા અને વાહનોનાં હૉર્ન તથા સાઇરન વગાડીને સરકાર સામે નારાજગી વ્યક્ત કરી હતી. મુખ્યમંત્રી યુમનામ ખેમચંદ સિંહના સિંગજામેઈ વિધાનસભા મતવિસ્તારમાં પણ વિરોધ યોજાયો હતો.

એક પ્રદર્શનકારીએ જણાવ્યું હતું કે લોકો લાંબા સમયથી પોતાની માગણીઓ અંગે નેતાઓને રજૂઆત કરી રહ્યા છે, પરંતુ તેમની વાત સાંભળવામાં આવતી નથી. પોતાની પીડા નેતાઓ સુધી પહોંચાડવા માટે આ રીતે અવાજ ઉઠાવવો પડ્યો છે.

પ્રદર્શન દરમિયાન અનેક લોકો મણિપુરના ઐતિહાસિક અને સાંસ્કૃતિક કેન્દ્ર કાંગલા કિલ્લા તરફ આગળ વધ્યા હતા. સુરક્ષા દળોએ પેલેસ કમ્પાઉન્ડ, મોઇરાંગખોમ અને કીસામ્પત જંક્શન પર પ્રદર્શનકારીઓને અટકાવ્યા હતા. સેંકડો લોકો કિલ્લાના પ્રવેશદ્વાર સુધી પહોંચ્યા, પરંતુ તેમને અંદર જવા દેવામાં આવ્યા નહોતા. તણાવ વધતાં પોલીસે અશ્રુવાયુના ગોળા છોડ્યા હતા. જોકે, કોઈને ઈજા થયાની જાણ થઈ નહોતી.

પ્રદર્શનકારીઓએ રાજ્યમાં રાષ્ટ્રીય નાગરિક નોંધણી (NRC) લાગુ કરવાની, ગેરકાયદે સ્થળાંતર કરનારાઓની ઓળખ કરવાની અને સશસ્ત્ર જૂથો સાથેના સસ્પેન્શન ઑફ ઑપરેશન્સ (SOO) કરારને રદ કરવાની માગ કરી હતી. તેમણે વંશીય સંઘર્ષનો ઉકેલ લાવવામાં સરકારની કામગીરી સામે પણ સવાલ ઉઠાવ્યા હતા.

અરુણાચલ પ્રદેશમાં 11,200 મેગાવૉટના પ્રોજેક્ટનો વિરોધ, ચાર મહિલાઓ ઘાયલ

અરુણાચલ પ્રદેશના અપર સિયાંગ જિલ્લામાં પ્રસ્તાવિત 11,200 મેગાવૉટના અપર સિયાંગ અપર મલ્ટીપર્પઝ પ્રોજેક્ટ (SUM P)ના વિરોધમાં શુક્રવારે 12 કલાકનો બંધ પાળવામાં આવ્યો હતો. ગેકુ નજીક દિતે-દિમે વિસ્તારમાં સવારે લગભગ 7 વાગ્યે પોલીસ અને પ્રદર્શનકારીઓ વચ્ચે અથડામણ થઈ હતી. આ ઘટનામાં ગેકુની ચાર મહિલા પ્રદર્શનકારીઓ ઘાયલ થઈ હતી, જેમને સ્થાનિક હૉસ્પિટલમાં દાખલ કરવામાં આવી હતી.

પ્રદર્શનકારીઓએ પોલીસનાં બેરિકેડ તોડીને આગળ વધવાનો પ્રયાસ કરતાં પોલીસે અશ્રુવાયુના ગોળા છોડ્યા હતા. પોલીસના જણાવ્યા અનુસાર, પ્રદર્શનકારીઓએ પ્રતિબંધાત્મક આદેશોનો ભંગ કર્યો હતો અને બેરિકેડને નુકસાન પહોંચાડવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો.

આ બંધનું આહ્વાન આદી બાને કેબાંગ યુનાઇટેડ, SUM P અસરગ્રસ્ત વિસ્તાર યુવા સંઘ, સિયાંગ ઇન્ડિજિનસ ફાર્મર્સ ફોરમની યુવા શાખા અને આદી ગાલો વેલફેર સોસાયટીએ કર્યું હતું. તેની અસર ઈસ્ટ સિયાંગ, સિયાંગ અને અપર સિયાંગ જિલ્લામાં જોવા મળી હતી.

પ્રદર્શનકારીઓએ બંધ વિરોધી આંદોલન સાથે સંકળાયેલા અટકાયતમાં લેવાયેલા કાર્યકરોને મુક્ત કરવાની અને પ્રોજેક્ટના પ્રી-ફિઝિબિલિટી રિપોર્ટના સર્વેક્ષણ માટે તહેનાત સુરક્ષા દળોને પાછા બોલાવવાની માગ કરી હતી. અથડામણ બાદ ઈસ્ટ સિયાંગ જિલ્લાના મુખ્ય મથક પાસીઘાટમાં પણ તણાવ રહ્યો હતો.

અરુણાચલ પ્રદેશ કોંગ્રેસ સમિતિએ ઘટનાની સ્વતંત્ર તપાસ કરવાની અને ઘાયલોને તબીબી સહાય આપવાની માગ કરી હતી. પ્રવક્તા કોન જિરજો જોથમે આરોપ મૂક્યો હતો કે સરકાર અટકાયતમાં લેવાયેલા યુવાનોની મુક્તિ અને સુરક્ષા દળોને પાછા બોલાવવાનાં આશ્વાસનો પૂરાં કરવામાં નિષ્ફળ રહી છે.

મુખ્યમંત્રી પેમા ખાંડુએ સ્થાનિક લોકોને હિંસાથી દૂર રહેવા અને NHPC દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવતા પ્રી-ફિઝિબિલિટી રિપોર્ટમાં સહયોગ આપવા અપીલ કરી હતી. તેમના જણાવ્યા અનુસાર, આ પ્રોજેક્ટથી ચીનમાં સિયાંગ નદીના ઉપરવાસમાં બની રહેલા 60,000 મેગાવૉટના બંધથી ઊભા થઈ શકે તેવા જોખમોનો સામનો કરવામાં મદદ મળી શકે છે. રાજ્ય સરકારે પારોઙ, ઉગેંગ અને દિતે-દિમેને બંધ માટે સંભવિત સ્થળો તરીકે પસંદ કર્યાં છે. ચીનમાં સિયાંગ નદી યારલુન્ગ ત્સાંગપો તરીકે ઓળખાય છે.

આસામ યુનિવર્સિટીના કુલપતિની નિમણૂક હાઇકોર્ટે રદ કરી

ગૌહાટી હાઇકોર્ટે આસામ યુનિવર્સિટી, સિલચરના કુલપતિ પ્રો. રાજીવ મોહન પંતની નિમણૂક તેમની પાત્રતાને લગતા મુદ્દે રદ કરી છે. અદાલતે જણાવ્યું હતું કે કુલપતિની પસંદગી કરતી સમિતિએ દરેક ઉમેદવાર નિર્ધારિત લાયકાત પૂર્ણ કરે છે કે નહીં તેની લેખિત નોંધ રાખવી જરૂરી છે.

પ્રો. સમીરા બેહરાએ પંતની નિમણૂકને પડકારતી અરજી દાખલ કરી હતી. UGCના 2018ના નિયમો મુજબ કુલપતિના ઉમેદવાર પાસે પ્રોફેસર તરીકે ઓછામાં ઓછા 10 વર્ષનો અનુભવ હોવો જોઈએ. વિકલ્પ તરીકે પ્રતિષ્ઠિત સંશોધન સંસ્થા અથવા શૈક્ષણિક વહીવટી સંગઠનમાં પ્રોફેસરની સમકક્ષ પદ પર 10 વર્ષનો અનુભવ જરૂરી છે.

પંતે દલીલ કરી હતી કે તેમણે 2 ઑગસ્ટ, 2007થી 1 સપ્ટેમ્બર, 2014 સુધી નોર્થ ઈસ્ટર્ન રિજનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ સાયન્સ એન્ડ ટેક્નોલોજી (NERIST)માં પ્રોફેસર તરીકે કામ કર્યું હતું. ત્યારબાદ તેઓ ગૌહાટીસ્થિત નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ રૂરલ ડેવલપમેન્ટ એન્ડ પંચાયતી રાજ (NIRDPR)ના નિયામક તરીકે છ વર્ષ અને સાત મહિના રહ્યા હતા. તેમણે એવો પણ દાવો કર્યો હતો કે NIRDPRમાં કામ કરતી વખતે તેઓ NERISTમાંથી લિયન પર હતા, તેથી તેમનો અનુભવ સતત ગણવો જોઈએ.

જોકે, અદાલતે અલગ-અલગ પદ પરના કાર્યકાળને જોડીને જરૂરી 10 વર્ષનો અનુભવ પૂર્ણ ગણવાની દલીલ સ્વીકારી નહોતી. અદાલતે નોંધ્યું કે 2021માં રચાયેલી શોધ-સહ-પસંદગી સમિતિએ પંતની પાત્રતા અંગે પૂરતી ચકાસણી કરી નહોતી. સમિતિએ પંત સહિત 31 ઉમેદવારોને ટૂંકી યાદીમાં સામેલ કર્યા હતા, પરંતુ તેમની લાયકાત અંગેની શંકાનું નિરાકરણ કેવી રીતે થયું તેની સ્પષ્ટ નોંધ મળી નહોતી.

મેઘાલયમાં UDPના ત્રણ ધારાસભ્યો NPPમાં જોડાયા, વિલીનીકરણને માન્યતા

મેઘાલય વિધાનસભાના અધ્યક્ષ થોમસ એ. સંગમાએ શુક્રવારે યુનાઇટેડ ડેમોક્રેટિક પાર્ટી (UDP)ના ત્રણ ધારાસભ્યોના સત્તાધારી નેશનલ પીપલ્સ પાર્ટી (NPP)માં વિલીનીકરણને માન્યતા આપી હતી. આ નિર્ણય બાદ વિધાનસભામાં NPPના ધારાસભ્યોની સંખ્યા વધીને 36 થઈ ગઈ છે.

વિલીનીકરણને માન્યતા મળતાં વેસ્ટ શિલોંગના પૉલ લિંગદોહ, માવકિરવાટના રેનિક્ટન લિંગદોહ ટોંગખર અને માવકાઇઆવના નુજોરકી સુન્ગોહ હવે NPPના સભ્યો તરીકે બેસશે. ત્રણેય ધારાસભ્યોએ 17 ઑક્ટોબરે વિધાનસભા અધ્યક્ષને વિલીનીકરણ અંગે જાણ કરી હતી.

તેમણે દાવો કર્યો હતો કે તેઓ UDPના ધારાસભ્ય દળના ઓછામાં ઓછા બે-તૃતીયાંશ સભ્યોનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે અને મૂળ રાજકીય પક્ષે NPPમાં વિલીનીકરણનો નિર્ણય લીધો છે. અધ્યક્ષે દસ્તાવેજોની તપાસ અને ધારાસભ્યોના નિર્ણયની પુષ્ટિ કર્યા બાદ બંધારણની દસમી અનુસૂચિના ફકરા 4 હેઠળ વિલીનીકરણને માન્યતા આપી હતી.

આ પહેલાં 16 ઑક્ટોબરે અધ્યક્ષે UDPના આઠ ધારાસભ્યોના ભારતીય જનતા પાર્ટી (BJP)માં વિલીનીકરણને પણ મંજૂરી આપી હતી. 2023ની વિધાનસભા ચૂંટણી પછી ખાસી-જયંતિયા હિલ્સ વિસ્તારમાં સૌથી મોટા પક્ષ તરીકે ઊભરેલી UDP પાસે હવે માત્ર એક ધારાસભ્ય બાકી રહ્યા છે. પક્ષના અધ્યક્ષ મેથબાહ લિંગદોહ હવે તેના એકમાત્ર ધારાસભ્ય છે. આ ઘટનાક્રમથી મેઘાલયના પ્રાદેશિક રાજકારણમાં UDPની સ્થિતિ નબળી પડી છે.