Sanjay Singh AAP: ધર્મેન્દ્ર પ્રધાનના રાજીનામા બાદ સમગ્ર દેશની રાજનીતિમાં નવા પ્રકારની ચર્ચાઓ શરૂ થઈ છે. CJP દ્વારા ચલાવવામાં આવેલા યુવા આંદોલનને લઈને સમર્થકોમાં ઉત્સાહનો માહોલ જોવા મળી રહ્યો છે. લોકઆંદોલન અને લોકશાહી પ્રક્રિયામાં વિશ્વાસ રાખતા લોકો માટે આ ઘટનાને નવી આશા તરીકે જોવામાં આવી રહી છે. બીજી તરફ વિવિધ રાજકીય પક્ષો પણ આ સમગ્ર ઘટનાક્રમને ખૂબ નજીકથી નિહાળી રહ્યા છે અને તેની રાજકીય અસરનું મૂલ્યાંકન કરી રહ્યા છે.

એક તરફ ઉજવણી, બીજી તરફ ધરપકડોની કાર્યવાહી

જ્યાં CJP સાથે જોડાયેલા કાર્યકરો અને નેતાઓ આ ઘટનાને પોતાની મોટી જીત ગણાવી ઉજવણી કરી રહ્યા છે, ત્યાં બીજી તરફ દેશના અનેક રાજ્યોમાંથી વિરોધ પ્રદર્શનમાં જોડાયેલા યુવાનો સામે કાર્યવાહી શરૂ થયાની માહિતી સામે આવી રહી છે. મહારાષ્ટ્ર, બિહાર, પશ્ચિમ બંગાળ સહિત અનેક વિસ્તારોમાં પોલીસ દ્વારા કેસ નોંધાઈ રહ્યા હોવાના અને કેટલાક પ્રદર્શનકારીઓને અટકાયત કરીને જેલમાં મોકલવાની કાર્યવાહી થઈ રહી હોવાના અહેવાલો સામે આવ્યા છે.

દિલ્હીમાં NSA હેઠળ પ્રિવેન્ટિવ ડિટેન્શનનો સમયગાળો વધારાયો

આ સમગ્ર ઘટનાક્રમ વચ્ચે દિલ્હીમાં National Security Act (NSA) હેઠળ Preventive Detention ની જોગવાઈને વધુ સમય માટે લંબાવવામાં આવી છે. આ જોગવાઈ હેઠળ કોઈ વ્યક્તિને પૂર્વ સાવચેતીના પગલા તરીકે એક વર્ષ સુધી કસ્ટડીમાં રાખી શકાય છે. આ વ્યવસ્થાને ઓક્ટોબર સુધી આગળ વધારવામાં આવતા રાજકીય વર્તુળોમાં નવી ચર્ચા શરૂ થઈ છે.

વિરોધ પક્ષમાં પણ મતભેદની ચર્ચા

આંદોલન દરમિયાન વિરોધ પક્ષોમાં પણ કેટલીક બાબતોને લઈને મતભેદ જોવા મળ્યા. ખાસ કરીને રાહુલ ગાંધી વડાપ્રધાનના નિવાસસ્થાન સામે ધરણા માટે પહોંચ્યા ત્યારે આમ આદમી પાર્ટી અને કોંગ્રેસ વચ્ચે આંદોલનના શ્રેયને લઈને અલગ અલગ અભિગમ સામે આવ્યા. આમ આદમી પાર્ટીનું માનવું હતું કે આ સમગ્ર આંદોલનનો મુખ્ય શ્રેય CJP અને યુવા આંદોલનકારીઓને મળવો જોઈએ.

સોશિયલ મીડિયાએ બદલ્યું રાજકીય સમીકરણ?

ચર્ચા દરમિયાન એવો પણ સવાલ ઉઠાવવામાં આવ્યો કે વર્ષો સુધી “56 ઇંચની છાતી”, “વિશ્વગુરુ ભારત” અને “મજબૂત નેતૃત્વ” જેવી છબી પર આધારિત વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની રાજકીય બ્રાન્ડિંગને સોશિયલ મીડિયા પર યુવાનો દ્વારા ચલાવવામાં આવેલા Instagram Reels, X, Facebook અને અન્ય ડિજિટલ અભિયાનથી મોટો પડકાર મળ્યો છે કે નહીં.

સંજય સિંહે કહ્યું – આ દેશના કરોડો યુવાનોની જીત છે

આમ આદમી પાર્ટીના રાજ્યસભા સાંસદ સંજય સિંહે જણાવ્યું કે ધર્મેન્દ્ર પ્રધાનનું રાજીનામું વડાપ્રધાનનો સ્વૈચ્છિક નિર્ણય નહોતો, પરંતુ સમગ્ર દેશમાં ઊભા થયેલા ભારે દબાણનું પરિણામ હતું. તેમના અનુસાર આ કોઈ એક વ્યક્તિ કે એક પક્ષની જીત નહીં પરંતુ દેશના કરોડો યુવાનોની જીત છે.

દેશભરમાં ફેલાયેલા વિરોધનો કર્યો ઉલ્લેખ

સંજય સિંહે કહ્યું કે સિવાન, મોતિહારી, પટણા, નાસિક, કોટા, પુણે, મુંબઈ, લખનૌ, પ્રયાગરાજ સહિત અનેક શહેરોમાં વિદ્યાર્થીઓ રસ્તા પર ઉતરી આવ્યા હતા. તેમના મતે વડાપ્રધાને સમગ્ર પરિસ્થિતિની ગંભીરતા સમજીને નિર્ણય લીધો.

‘ગોદી મીડિયા’ વગર ઊભું થયું મોટું આંદોલન

સંજય સિંહે દાવો કર્યો કે આ આંદોલનની સૌથી મોટી વિશેષતા એ હતી કે તેને કોઈ મુખ્યધારા ટીવી મીડિયા અથવા કહેવાતી “ગોદી મીડિયા”નો સહારો મળ્યો નહોતો. તેમ છતાં Instagram, Facebook, X (Twitter) અને WhatsApp જેવા સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મના માધ્યમથી સમગ્ર દેશમાં લાખો યુવાનોને જોડવામાં સફળતા મળી.

‘વડાપ્રધાનને રાત્રે Instagram પર આવવું પડ્યું’

સંજય સિંહના જણાવ્યા અનુસાર પ્રથમ વખત એવી પરિસ્થિતિ સર્જાઈ કે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ મોડી રાત્રે Instagram પર વીડિયો જાહેર કર્યો. તેમના મતે આ ઘટનાએ દર્શાવ્યું કે હવે માત્ર ટીવી મારફતે સંદેશ આપવાથી જનતા સુધી અસરકારક રીતે પહોંચવું મુશ્કેલ બની રહ્યું છે અને સોશિયલ મીડિયાનો પ્રભાવ ઝડપથી વધી રહ્યો છે.

શિક્ષણ મંત્રીથી શરૂ થયેલું આંદોલન વડાપ્રધાન સુધી કેવી રીતે પહોંચ્યું

સંજય સિંહે જણાવ્યું કે શરૂઆતમાં વિદ્યાર્થીઓ માત્ર શિક્ષણ મંત્રીના રાજીનામાની માંગ કરી રહ્યા હતા, પરંતુ 20 જુલાઈએ વિદ્યાર્થીઓ પર થયેલા પોલીસ લાઠીચાર્જ બાદ સમગ્ર પરિસ્થિતિ બદલાઈ ગઈ. તેમના જણાવ્યા અનુસાર અનેક વિદ્યાર્થીઓ ઘાયલ થયા, કેટલાકના માથા ફૂટ્યા, પગ તૂટ્યા અને આશરે 500 વિદ્યાર્થીઓ પોલીસ કાર્યવાહી દરમિયાન ઈજાગ્રસ્ત થયા હતા. પોલીસ દ્વારા આંસુ ગેસ અને પેલેટ ગનનો પણ ઉપયોગ કરાયો હોવાનો તેમણે દાવો કર્યો.

’22 વિદ્યાર્થીઓએ આત્મહત્યા કરી’ – સંજય સિંહનો દાવો

સંજય સિંહે દાવો કર્યો કે NEET પેપર લીક મામલાને કારણે અત્યાર સુધીમાં 22 વિદ્યાર્થીઓએ આત્મહત્યા કરી છે. તેમના કહેવા મુજબ શરૂઆતમાં આ સંખ્યા 21 હતી, પરંતુ બાદમાં વધુ એક વિદ્યાર્થીના મૃત્યુની માહિતી મળી હતી.

સોનમ વાંગચુકની ધરપકડને ગણાવી ટર્નિંગ પોઇન્ટ

તેમના જણાવ્યા અનુસાર સોનમ વાંગચુકની અટકાયત આ સમગ્ર આંદોલનની સૌથી મહત્વપૂર્ણ ઘટનાઓમાંની એક હતી. તેમણે કહ્યું કે વાંગચુકના અનશન દરમિયાન લોકો મોટી સંખ્યામાં જંતર-મંતર પર એકત્ર થઈ રહ્યા હતા અને સરકાર દ્વારા તેમની અટકાયત બાદ આંદોલન વધુ ઝડપથી સમગ્ર દેશમાં ફેલાયું.

20 જુલાઈનું સંસદ માર્ચ અને પોલીસ કાર્યવાહી

સંજય સિંહે જણાવ્યું કે 20 જુલાઈના સંસદ માર્ચ દરમિયાન ભારે લાઠીચાર્જ કરવામાં આવ્યો, જંતર-મંતર પર બનાવવામાં આવેલો મંચ તોડી પાડવામાં આવ્યો અને સરકારને લાગ્યું કે આંદોલન સમાપ્ત થઈ જશે. પરંતુ થોડા સમય પછી હજારો લોકો ફરીથી ત્યાં ભેગા થયા અને દેશના અનેક શહેરોમાં નવા વિરોધ પ્રદર્શન શરૂ થયા.

સોશિયલ મીડિયા પર મીમ્સ અને વિરોધના વીડિયો વધુ લોકપ્રિય થયા હોવાનો દાવો

સંજય સિંહે કહ્યું કે કેટલાક લોકો વડાપ્રધાન વિરુદ્ધ અપશબ્દોનો ઉપયોગ કરી રહ્યા હતા, જેને તેમણે યોગ્ય ગણાવ્યું નહોતું. તેમ છતાં તેમના મતે સોશિયલ મીડિયા પર વડાપ્રધાન સંબંધિત મીમ્સ અને વિરોધના વીડિયો ખૂબ ઝડપથી વાયરલ થયા. તેમણે દાવો કર્યો કે કેટલાક સ્વતંત્ર ક્રિએટર્સના વીડિયોને કરોડો વ્યૂ મળ્યા અને આ ડિજિટલ અભિયાનનો પ્રભાવ નોંધપાત્ર રહ્યો.

‘બ્રાન્ડ મોદી’ને નુકસાન થયું હોવાનો દાવો

સંજય સિંહે જણાવ્યું કે અંતિમ નિષ્કર્ષ પર પહોંચવું હજુ વહેલું છે, પરંતુ આ સમગ્ર ઘટનાએ વડાપ્રધાનની રાજકીય છબીને નુકસાન પહોંચાડ્યું હોવાનું તેઓ માને છે. સાથે તેમણે ઉમેર્યું કે વડાપ્રધાન પરિસ્થિતિ પ્રમાણે પોતાની રાજકીય વ્યૂહરચના બદલવામાં કુશળ છે અને હવે સરકાર આ નિર્ણયને યુવાનો પ્રત્યે સંવેદનશીલતા તરીકે રજૂ કરવાનો પ્રયાસ કરી શકે છે.

ફાસ્ટ-ટ્રેક કોર્ટ અંગે ઉઠાવ્યા પ્રશ્નો

સરકાર દ્વારા પેપર લીક કેસો માટે ફાસ્ટ-ટ્રેક કોર્ટની વાત અંગે સંજય સિંહે કહ્યું કે માત્ર કોર્ટ બનાવવાથી સમસ્યાનો ઉકેલ નહીં આવે. તેમના મતે જો તપાસ એજન્સીઓ સમયસર મજબૂત પુરાવા અને ચાર્જશીટ કોર્ટ સમક્ષ રજૂ નહીં કરે તો કોઈપણ કાયદો અસરકારક બની શકશે નહીં.

તેમણે વર્ષ 2024ના NEET પેપર લીક કેસનો ઉલ્લેખ કરતાં જણાવ્યું કે CBI સમયમર્યાદામાં ચાર્જશીટ દાખલ કરી શકી નહોતી અને બાદમાં મુખ્ય આરોપી ગણાવવામાં આવેલા સંજીવ મુખિયા સામે પૂરતા પુરાવા ન હોવાનું પણ કોર્ટમાં રજૂ કરાયું હતું. તેમના મત મુજબ આવી સ્થિતિમાં માત્ર કડક કાયદા બનાવવાથી સમસ્યા હલ થવાની નથી.

EduTest કંપની અંગે લગાવ્યો આરોપ

સંજય સિંહે દાવો કર્યો કે EduTest નામની એક કંપની, જેને અગાઉ પેપર લીક કેસમાં બ્લેકલિસ્ટ કરવામાં આવી હતી, તેને બાદમાં પણ વિવિધ રાજ્યોમાં પરીક્ષાઓ યોજવાના કોન્ટ્રાક્ટ આપવામાં આવ્યા. તેમના મતે ઉત્તર પ્રદેશ પોલીસ ભરતી પરીક્ષા સહિત અનેક પરીક્ષાઓમાં પણ આ કંપનીનું નામ સામે આવ્યું હતું, જેના કારણે રાજકીય સંરક્ષણ અંગે સવાલો ઊભા થાય છે.

વિદ્યાર્થીઓ સામે કાર્યવાહી ઉલટી પડી શકે છે

વિદ્યાર્થીઓ સામે FIR અને ધરપકડ અંગે સંજય સિંહે કહ્યું કે જો સરકાર વિદ્યાર્થીઓને જેલમાં મોકલશે તો તે સરકાર માટે ઉલટું સાબિત થઈ શકે છે. તેમના મતે હવે યુવાનોમાં ડર નહીં પરંતુ આત્મવિશ્વાસ જોવા મળી રહ્યો છે અને આવી કાર્યવાહીથી વધુ મોટા આંદોલનો ઊભા થઈ શકે છે.

જુનૈદ નામના વિદ્યાર્થીનો કર્યો ઉલ્લેખ

સંજય સિંહે જુનૈદ નામના વિદ્યાર્થીનો ઉલ્લેખ કરતાં કહ્યું કે તેની આંખ પર પટ્ટી બાંધીને લાંબા સમય સુધી પૂછપરછ કરવામાં આવી હોવાનો તેણે દાવો કર્યો હતો. તેમણે જણાવ્યું કે પોતાની પાર્ટી આવા વિદ્યાર્થીઓને કાનૂની મદદ આપવા તૈયાર છે અને જરૂર પડે ત્યાં સહયોગ આપશે.

વિદેશી ફંડિંગના આરોપોને ગણાવ્યા ધ્યાન ભટકાવવાનો પ્રયાસ

સંજય સિંહે કહ્યું કે દેશમાં જ્યારે પણ મોટું આંદોલન થાય છે ત્યારે તેને વિદેશી ફંડિંગ અથવા વિદેશી પ્રભાવ સાથે જોડવાનો પ્રયાસ થાય છે. તેમના મતે આવું કરીને મૂળ મુદ્દાઓ જેમ કે બેરોજગારી, પેપર લીક અને વિદ્યાર્થીઓની આત્મહત્યાથી લોકોનું ધ્યાન હટાવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવે છે.

કાનૂની મદદ આપવાની કરી ખાતરી

આમ આદમી પાર્ટી આવા વિદ્યાર્થીઓને કાનૂની મદદ કરશે કે નહીં તે અંગે સંજય સિંહે કહ્યું કે જ્યાં સુધી તેમની પાર્ટીના ધ્યાનમાં આવા કેસ આવશે ત્યાં સુધી કાનૂની રીતે શક્ય તમામ મદદ કરવામાં આવશે. તેમણે કહ્યું કે અગાઉ ખેડૂતોના આંદોલન દરમિયાન પણ તેમની પાર્ટીએ સમર્થન આપ્યું હતું.

2029 સુધી આ મુદ્દો ભાજપનો પીછો છોડશે નહીં – સંજય સિંહ

સંજય સિંહે દાવો કર્યો કે બેરોજગારી, પેપર લીક અને યુવાનોના પ્રશ્નો હવે દેશના સૌથી મોટા રાજકીય મુદ્દા બની ગયા છે અને તેમના મતે આ મુદ્દાઓ વર્ષ 2029 સુધી ભાજપનો પીછો છોડશે નહીં. તેમણે કહ્યું કે રાજકીય લાભ સ્વાભાવિક રીતે તે પક્ષોને મળશે, જે આ મુદ્દાઓને સતત ઉઠાવશે.

આંદોલનનો શ્રેય કોને મળવો જોઈએ?

વિરોધ પક્ષમાં એકતા અંગે સંજય સિંહે કહ્યું કે કોઈપણ આંદોલનનો શ્રેય તે લોકોનો હોવો જોઈએ, જેમણે તેને ઊભું કર્યું હોય. તેમણે ખેડૂતોના આંદોલન અને અન્ના હજારેના આંદોલનનું ઉદાહરણ આપતાં કહ્યું કે રાજકીય પક્ષોએ માત્ર સમર્થનની ભૂમિકા ભજવવી જોઈએ.

વિવિધ પક્ષોના સમર્થનનો કર્યો ઉલ્લેખ

તેમણે જણાવ્યું કે અરવિંદ કેજરીવાલ, ડિમ્પલ યાદવ, સમાજવાદી પાર્ટીના નેતાઓ, આમ આદમી પાર્ટીના સાંસદો, CPI, CPM, શરદ પવારની NCP, ઉદ્ધવ ઠાકરે, RJD, BJD સહિત અનેક વિરોધ પક્ષોના નેતાઓ આંદોલનને સમર્થન આપવા પહોંચ્યા હતા.

‘અમારો હેતુ શ્રેય લેવાનો નથી’

આમ આદમી પાર્ટી આંદોલનનો શ્રેય લેવા માંગતી હોવાના આરોપ અંગે સંજય સિંહે સ્પષ્ટ કર્યું કે તેમની પાર્ટીનો હેતુ કોઈપણ લોકઆંદોલનનો રાજકીય લાભ મેળવવાનો નથી. તેમના જણાવ્યા મુજબ પાર્ટી હંમેશા ન્યાયસંગત માંગ સાથે સંઘર્ષ કરતા લોકોની સાથે ઉભી રહી છે અને લોકશાહી મજબૂત બને તે માટે શાંતિપૂર્ણ આંદોલનોને સમર્થન આપતી રહેશે.