સુપ્રીમ કોર્ટ દ્વારા ભરણપોષણ અને એલ્યુમની અંગે મહત્ત્વપૂર્ણ ચુકાદો જાહેર કરવામાં આવ્યો છે, જેમાં સ્પષ્ટતા કરવામાં આવી છે કે, કાયદાનો ઉદ્દેશ્ય છૂટાછેડા પછી મહિલાઓને આર્થિક મુશ્કેલીઓથી બચાવવાનો છે, પતિઓને દંડ કરવાનો અથવા ગેરવાજબી માંગણીઓ લાદવાનો નથી.
જસ્ટિસ બી. વી. નાગરથના અને પંકજ મિથલે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે, મહિલાઓએ તેમના કલ્યાણ માટે આ જોગવાઈઓનો ઉપયોગ કરવો જોઈએ.
ભરણપોષણનો અધિકાર લગ્ન દરમિયાન અનુભવેલી જીવનશૈલી દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે, છૂટાછેડા પછી પતિની આર્થિક સ્થિતિના આધારે નહીં.
જાળવણીનો હેતુ – કાયદાનો પ્રાથમિક ધ્યેય છૂટાછેડા પછી મહિલાઓના ગૌરવને જાળવી રાખવા અને તેમને નાણાકીય મુશ્કેલીઓથી બચાવવાનો છે. તેનો હેતુ પતિઓ પર અયોગ્ય દબાણ લાવવાનો નથી.
સુપ્રિમ કોર્ટે હાઇલાઇટ કર્યું હતું કે, જો પતિ અલગ થયા પછી નાદારીનો સામનો કરે છે, તો પત્ની માટે તેની બદલાયેલી નાણાકીય સ્થિતિના આધારે સમાન ભરણપોષણની માંગ કરવી અન્યાયી છે.
ગેરવાજબી માંગણીઓ અયોગ્ય છે – અદાલતે મહિલાઓ માટે તેમના પતિની સફળતા અથવા સંપત્તિના આધારે વધુ પડતું ભરણપોષણ મેળવવાનું અયોગ્ય ગણાવ્યું હતું.
તાજેતરના કેસમાં ભારતીય મૂળના અમેરિકન નાગરિકનો સમાવેશ થાય છે, જેણે તેની પ્રથમ પત્નીને 500 કરોડ રૂપિયા અને તેની બીજી પત્નીને 12 કરોડ રૂપિયા ચૂકવ્યા હતા.
સર્વોચ્ચ અદાલત દ્વારા બીજી પત્નીની સમાન ભરણપોષણની માંગને અન્યાયી ગણવામાં આવી હતી, જેણે પુનરોચ્ચાર કર્યો હતો કે કાયદાનો હેતુ પતિઓને સજા કરવાનો નથી.
મહિલાઓ માટે સુપ્રીમ કોર્ટની સલાહ – સુપ્રિમ કોર્ટ દ્વારા મહિલાઓને પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવે છે કે તેઓ જવાબદારીપૂર્વક ભરણપોષણના કાયદાનો ઉપયોગ કરે અને તેનો દુરુપયોગ કરવાથી પતિ પર વધુ બોજ ન આવે.
ભરણપોષણ ફક્ત લગ્ન દરમિયાન માણવામાં આવતા જીવનધોરણ પર આધારિત હોવું જોઈએ, પતિની સિદ્ધિઓ અથવા છૂટાછેડા પછીની પ્રગતિ પર નહીં.
પતિની બદલાયેલી સ્થિતિની અસર – સુપ્રિમ કોર્ટે પ્રશ્ન કર્યો હતો કે, જો પતિ અલગ થયા પછી નાદાર થઈ જાય તો શું પત્નીએ હજુ પણ ઉચ્ચ ભરણપોષણની માંગ કરવી જોઈએ. કાયદામાં પતિના બદલાયેલા નાણાકીય સંજોગોના આધારે પત્નીનું ઉચ્ચ જીવનધોરણ જાળવવાની જરૂર નથી.
આ નિર્ણય સામાજિક સંતુલન તરફના નિર્ણાયક પગલાનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે, બંને પક્ષોના અધિકારોનું રક્ષણ કરે છે. તે મહિલાઓને તેમના પતિની સફળતા અથવા મિલકત સાથે જોડાયેલી ગેરવાજબી માંગણીઓને નિરુત્સાહ કરતી વખતે ભરણપોષણની તેમની હક વિશે શિક્ષિત કરે છે.
આ પણ વાંચો-રાજનાથ સિંહે પાકિસ્તાનને કેમ લલકાર્યો? કહ્યું- આતંકવાદ બંધ કરો નહીં તો ડોટ ડોટ ડોટ
