Jharkhand Student Protest: ઝારખંડ લોક સેવા આયોગ (JPSC) અને ઝારખંડ કર્મચારી પસંદગી આયોગ (JSSC) દ્વારા યોજાયેલી વિવિધ ભરતી પરીક્ષાઓમાં કથિત પેપર લીક અને અન્ય અનિયમિતતાઓના આરોપોને લઈને રાજ્યમાં વિદ્યાર્થીઓનું આંદોલન દિવસેને દિવસે વધુ ઉગ્ર બની રહ્યું છે. 29 જુલાઈથી રાંચીમાં શરૂ થયેલું અનિશ્ચિતકાલીન ધરણું હવે ભૂખ હડતાળના તબક્કામાં પહોંચી ગયું છે. બીજી તરફ, વિવિધ વિદ્યાર્થી સંગઠનો અને સામાજિક જૂથોના સમર્થનને કારણે આંદોલન વધુ વ્યાપક સ્વરૂપ ધારણ કરી રહ્યું છે.
આંદોલનને મળ્યો સંગઠનોનો વ્યાપક ટેકો
વિદ્યાર્થીઓના આંદોલનને હવે કોકરોચ જનતા પાર્ટી (CJP) ઉપરાંત ઑલ ઇન્ડિયા સ્ટુડન્ટ્સ એસોસિએશન (AISA)નો પણ ખુલ્લો ટેકો મળ્યો છે. AISAએ 7 ઓગસ્ટે ઝારખંડ વિધાનસભા કૂચનું એલાન કર્યું છે. આ કાર્યક્રમમાં સંગઠનની રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષા નેહા સહિત અનેક વિદ્યાર્થી નેતાઓ અને કાર્યકરો ભાગ લેશે તેવી માહિતી આપવામાં આવી છે.
ધરણું પાંચમા દિવસે પહોંચ્યું, હજારો વિદ્યાર્થીઓએ કાઢી મશાલ રેલી
રવિવાર, 2 ઓગસ્ટે રાંચીના જયપાલ સિંહ મુંડા સ્ટેડિયમ ખાતે ચાલી રહેલા ધરણાનો પાંચમો દિવસ હતો. આ દિવસે વિદ્યાર્થી નેતા દેવેન્દ્ર નાથ મહતોએ અનિશ્ચિતકાલીન ભૂખ હડતાળ શરૂ કરી હતી. સાંજના સમયે હજારો વિદ્યાર્થીઓએ મશાલ સરઘસ યોજીને આલ્બર્ટ એક્કા ચોક સુધી કૂચ કરી હતી અને રાજ્ય સરકાર વિરુદ્ધ સૂત્રોચ્ચાર કર્યા હતા.
વિદ્યાર્થીઓએ ચેતવણી આપી હતી કે જો સરકાર તેમની માંગણીઓ અંગે વહેલી તકે નિર્ણય નહીં લે તો આગામી દિવસોમાં ઝારખંડ વિધાનસભાનો ઘેરાવ કરવામાં આવશે.
દેવેન્દ્ર નાથ મહતો બન્યા વિદ્યાર્થી આંદોલનનો મુખ્ય ચહેરો
ભરતી પરીક્ષાઓમાં કથિત ગેરરીતિઓ સામે ચાલી રહેલા આંદોલનમાં વિદ્યાર્થી નેતા દેવેન્દ્ર નાથ મહતો હવે મુખ્ય ચહેરા તરીકે ઉભરી આવ્યા છે. તેમણે જણાવ્યું કે સતત વિરોધ છતાં સરકાર તરફથી કોઈ અસરકારક કાર્યવાહી ન થતાં હવે ભૂખ હડતાળનો માર્ગ અપનાવવો પડ્યો છે.
તેમણે જણાવ્યું કે હજારો ઉમેદવારોનું ભવિષ્ય દાવ પર લાગ્યું હોવાથી આ લડત હવે ‘કરો અથવા મરો’ જેવી સ્થિતિમાં પહોંચી ગઈ છે. તેમણે તમામ સમર્થકોને શાંતિપૂર્ણ અને બંધારણીય રીતે આંદોલન આગળ વધારવાની અપીલ કરતાં જણાવ્યું કે આ લડાઈ માત્ર તેમની વ્યક્તિગત નથી, પરંતુ રાજ્યના લાખો યુવાનોના ભવિષ્ય માટે છે.
કોણ છે દેવેન્દ્ર નાથ મહતો?
દેવેન્દ્ર નાથ મહતો રાંચી જિલ્લાના એક ગામના રહેવાસી છે. તેમણે બુન્ડૂમાં શાળાકીય અભ્યાસ પૂર્ણ કર્યા બાદ રાંચીની ડૉ. શ્યામા પ્રસાદ મુખર્જી યુનિવર્સિટીમાંથી ઉચ્ચ શિક્ષણ મેળવ્યું છે. તેઓ સંસ્કૃત ઉપરાંત કુડમાલી, જનજાતીય અને પ્રાદેશિક ભાષાઓમાં અનુસ્નાતક છે તેમજ હજારીબાગમાંથી બી.એડ. પણ કર્યું છે.
તેઓ વર્ષ 2024ની ઝારખંડ વિધાનસભા ચૂંટણીમાં તમાડ બેઠક પરથી અપક્ષ ઉમેદવાર તરીકે પણ ચૂંટણી લડી ચૂક્યા છે. વર્ષ 2015થી તેઓ શિષ્યવૃત્તિ, ભરતી નિયમો, અનામત નીતિ, પેપર લીક અને JPSC-JSSCની ભરતી પ્રક્રિયાઓમાં કથિત ગેરરીતિઓ જેવા મુદ્દાઓ પર સક્રિય રીતે વિદ્યાર્થી આંદોલનો સાથે જોડાયેલા રહ્યા છે.
વિદ્યાર્થીઓની મુખ્ય માંગણીઓ શું છે?
પ્રદર્શનકારીઓ 19 એપ્રિલે યોજાયેલી 14મી JPSC સંયુક્ત પ્રારંભિક પરીક્ષા રદ કરવાની માંગ કરી રહ્યા છે. ઉપરાંત છેલ્લા સાત વર્ષ દરમિયાન JPSC અને JSSC દ્વારા લેવામાં આવેલી તમામ ભરતી પરીક્ષાઓની CBI દ્વારા તપાસ કરાવવાની માંગ પણ કરવામાં આવી રહી છે.
વિદ્યાર્થીઓનું કહેવું છે કે આ સમગ્ર મામલાની તપાસમાં ED સહિત અન્ય કેન્દ્રીય એજન્સીઓને પણ સામેલ કરવી જોઈએ. તેઓ ભરતી પ્રણાલીમાં સુધારા, OMR શીટમાં ‘નોટ અટેમ્પ્ટેડ’નો પાંચમો વિકલ્પ ઉમેરવા અને ભરતી પ્રક્રિયાને વધુ પારદર્શક બનાવવાની પણ માંગ કરી રહ્યા છે.
સીઆઈડી તપાસ પર વિદ્યાર્થીઓએ વ્યક્ત કર્યો અવિશ્વાસ
ધરણા સ્થળે હાજર ઉમેદવાર રાહુલ કુમાર ક્રાંતિએ જણાવ્યું કે JPSCમાં અગાઉ પણ અનેક વખત પેપર લીકના આરોપો લાગ્યા છે અને આ વખતે ઉમેદવારોની OMR શીટ લીક થવાનો મુદ્દો સામે આવ્યો છે.
તેમણે કહ્યું કે રાજ્ય સરકારે CID તપાસના આદેશ આપ્યા હોવા છતાં વિદ્યાર્થીઓને તેના પર વિશ્વાસ રહ્યો નથી. તેમના જણાવ્યા મુજબ અગાઉ JSSC-CGL કેસમાં થયેલી તપાસોનું પણ કોઈ સ્પષ્ટ પરિણામ સામે આવ્યું નહોતું, તેથી હવે સમગ્ર મામલાની CBI તપાસ જ એકમાત્ર વિશ્વસનીય વિકલ્પ છે.
ક્રાંતિએ નૈતિક જવાબદારી સ્વીકારી મુખ્યમંત્રી હેમંત સોરેનના રાજીનામાની પણ માંગ કરી હતી.
‘અમે ખેડૂત પરિવારોમાંથી આવીએ છીએ, માત્ર નિષ્પક્ષ તક જોઈએ’
ગિરિડીહના વિદ્યાર્થી અંકિત કુમારે જણાવ્યું કે ભરતી પ્રક્રિયામાં ભ્રષ્ટાચારને કારણે હજારો વિદ્યાર્થીઓનું ભવિષ્ય જોખમમાં મુકાયું છે. મોટાભાગના ઉમેદવારો ખેડૂત પરિવારોમાંથી આવે છે અને તેઓ માત્ર પોતાની લાયકાતના આધારે સમાન તક ઇચ્છે છે.
રાંચીની વિદ્યાર્થીની સ્નેહાએ જણાવ્યું કે જો ભરતી પ્રક્રિયા જ પારદર્શક નહીં હોય તો વર્ષો સુધી તૈયારી કરનારા ઉમેદવારો માટે સરકારી નોકરી મેળવવી મુશ્કેલ બની જશે. તેમણે સરકારને પરીક્ષા રદ કરીને જવાબદારો સામે કડક કાર્યવાહી કરવાની અપીલ કરી.
પલામૂની અર્ચના કુમારીએ કહ્યું કે જ્યાં સુધી સરકાર તમામ માંગણીઓ સ્વીકારશે નહીં અને જવાબદાર લોકો સામે કાર્યવાહી નહીં કરે ત્યાં સુધી આંદોલન ચાલુ રહેશે.
લાતેહાર જિલ્લાના વિદ્યાર્થી શ્યામ બિહારી ગુપ્તાએ જણાવ્યું કે દેશભરમાંથી લોકો આંદોલનને સમર્થન આપી રહ્યા છે અને અનેક શહેરોમાંથી ધરણા સ્થળે ભોજન સહિતની મદદ મોકલવામાં આવી રહી છે.
સરકાર પર વિદ્યાર્થીઓનો અસંવેદનશીલતાનો આરોપ
મશાલ સરઘસમાં સામેલ વિદ્યાર્થીઓએ આરોપ લગાવ્યો કે સતત પાંચ દિવસથી આંદોલન ચાલી રહ્યું હોવા છતાં સરકારનો એક પણ પ્રતિનિધિ તેમની સાથે વાતચીત કરવા આવ્યો નથી.
વિદ્યાર્થીઓએ જણાવ્યું કે સરકારની આ વૃત્તિ દર્શાવે છે કે રાજ્યના યુવાનોની સમસ્યાઓ પ્રત્યે તે ગંભીર નથી.
CJPએ વ્યક્ત કર્યો ટેકો
કોકરોચ જનતા પાર્ટીના સ્થાપક અભિજીત દિપકેએ વિદ્યાર્થી નેતાઓ સાથે વિડિયો કોન્ફરન્સ મારફતે ચર્ચા કરીને આંદોલનને સમર્થન આપ્યું હોવાનું જણાવ્યું હતું. દેવેન્દ્ર મહતોએ પણ આ વાતચીતની પુષ્ટિ કરીને તેને સકારાત્મક ગણાવી હતી.
AISAએ 7 ઓગસ્ટે વિધાનસભા કૂચનું એલાન કર્યું
AISAએ રાજ્યભરમાં વિરોધ પ્રદર્શન યોજીને આંદોલનને વધુ વેગ આપ્યો છે. રાંચી ઉપરાંત ધનબાદ, ગિરિડીહ, રામગઢ, પલામૂ સહિત અનેક જિલ્લાઓમાં વિદ્યાર્થીઓ રસ્તા પર ઉતર્યા હતા.
સંગઠને જાહેરાત કરી છે કે 7 ઓગસ્ટે AISA અને RYAના સંયુક્ત બેનર હેઠળ ઝારખંડ વિધાનસભા કૂચ યોજાશે, જેમાં દિલ્હીના પેપર લીક વિરોધી આંદોલન સાથે જોડાયેલી AISAની રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષા નેહા પણ હાજરી આપશે.
માત્ર એક પરીક્ષાનો નહીં, સમગ્ર ભરતી પ્રણાલીના સુધારાનો મુદ્દો
AISAનું કહેવું છે કે આંદોલન માત્ર 14મી JPSC પરીક્ષા રદ કરાવવા પૂરતું મર્યાદિત નથી. સંગઠન JPSC, JSSC-CGL, JPSC-JET, સહાયક આચાર્ય, માધ્યમિક શિક્ષક, પોલીસ ભરતી સહિત વિવિધ ભરતી પરીક્ષાઓમાં કથિત ગેરરીતિઓની નિષ્પક્ષ તપાસ, દોષિતો સામે કડક કાર્યવાહી, નિયમિત પરીક્ષા કેલેન્ડર જાહેર કરવું અને સમગ્ર ભરતી પ્રક્રિયાને પારદર્શક બનાવવાની માંગ કરી રહ્યું છે.
સંગઠનનું માનવું છે કે ખાનગી એજન્સીઓ મારફતે પરીક્ષાઓ યોજવાની વર્તમાન વ્યવસ્થા પણ અનિયમિતતાઓ માટે જવાબદાર છે. તેથી પરીક્ષાઓનું આયોજન સરકાર સીધું પોતાના નિયંત્રણ હેઠળ કરે તેવી માંગ કરવામાં આવી છે.
સરકારને અંતિમ અપીલ
વિદ્યાર્થી સંગઠનોએ મુખ્યમંત્રી હેમંત સોરેનને વિદ્યાર્થીઓના પ્રતિનિધિમંડળ સાથે તાત્કાલિક ચર્ચા કરીને સમસ્યાનો ઉકેલ લાવવાની અપીલ કરી છે. સંગઠનોનું કહેવું છે કે જો સરકાર સમયસર સંવાદ શરૂ નહીં કરે તો આંદોલન રાજ્યવ્યાપી અને વધુ ઉગ્ર સ્વરૂપ ધારણ કરી શકે છે.
