Vijay Shah Sofiya Qureshi Controversy: મધ્ય પ્રદેશના રાજ્યપાલ મંગુભાઈ પટેલે ભારતીય જનતા પાર્ટી (BJP) સરકારના તે નિર્ણયને મંજૂરી આપી છે, જેમાં રાજ્યના આદિવાસી બાબતોના મંત્રી વિજય શાહ સામે કર્નલ સોફિયા કુરૈશી અંગે કરેલી વાંધાજનક ટિપ્પણી બદલ કાર્યવાહી કરવાની મંજૂરી આપવાનો ઇનકાર કરવામાં આવ્યો હતો. આ નિર્ણય 31 ઑગસ્ટની રાત્રે લેવામાં આવ્યો હોવાનું અહેવાલમાં જણાવાયું છે.
સુપ્રીમ કોર્ટમાં સરકારના નિવેદનના થોડા કલાકોમાં નિર્ણય
આ નિર્ણય એવા સમયે આવ્યો જ્યારે રાજ્ય સરકારે સુપ્રીમ કોર્ટને જણાવ્યું હતું કે વિજય શાહ સામે કાર્યવાહી કરવા માટે જરૂરી મંજૂરી અંગે અંતિમ નિર્ણય રાજ્યપાલે લેવાનો છે. મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંતની અધ્યક્ષતાવાળી તથા જસ્ટિસ જોયમાલ્યા બાગચી અને જસ્ટિસ જે. મોહનાની સભ્યતાવાળી સુપ્રીમ કોર્ટની પીઠ સમક્ષ સરકારે જણાવ્યું હતું કે સંબંધિત ફાઇલ રાજ્યપાલ પાસે પહોંચી ગઈ છે અને ટૂંક સમયમાં તેના પર નિર્ણય થઈ શકે છે.
SITએ કાર્યવાહી માટે મંજૂરી માંગી હતી
આ સમગ્ર મામલાની તપાસ માટે સુપ્રીમ કોર્ટે વિશેષ તપાસ ટીમ એટલે કે SITની રચના કરી હતી. SITએ ભારતીય ન્યાય સંહિતા (BNS)ની કલમ 196(1)(a) હેઠળ વિજય શાહ સામે કાર્યવાહી કરવા માટે રાજ્ય સરકારની મંજૂરી માગી હતી. જોકે, રાજ્ય મંત્રીમંડળે SITની આ માગણીને ફગાવી દીધી હતી. ત્યારબાદ આ નિર્ણય રાજ્યપાલ સમક્ષ પહોંચ્યો હતો.
કલમ 196 હેઠળ કાર્યવાહી માટે મંજૂરીનો મુદ્દો
BNSની કલમ 196 સાંપ્રદાયિક દ્વેષ અને દુર્ભાવનાને પ્રોત્સાહન આપવા સંબંધિત ગુનાઓ સાથે જોડાયેલી છે. આ જોગવાઈ હેઠળ ગુનાની નોંધ લઈને કોર્ટમાં કાર્યવાહી આગળ વધારવા માટે જરૂરી મંજૂરીનો મુદ્દો આ કેસમાં મહત્વનો બન્યો હતો. રાજ્ય સરકાર દ્વારા મંજૂરી ન આપવાના નિર્ણય બાદ હવે રાજ્યપાલે પણ સરકારની ભલામણને મંજૂરી આપી છે.
કોંગ્રેસે પણ રાજ્યપાલ સમક્ષ પુનર્વિચારની માંગ કરી હતી
આ મામલે કોંગ્રેસના પ્રતિનિધિમંડળે રાજ્યપાલ મંગુભાઈ પટેલ સાથે મુલાકાત કરી હતી. કોંગ્રેસે સરકાર દ્વારા કાર્યવાહી માટે મંજૂરી ન આપવાના નિર્ણય પર પુનર્વિચાર કરવાની માંગ કરી હતી. સાથે જ વિજય શાહ સામે યોગ્ય કાયદાકીય કાર્યવાહી કરવાની પણ માગણી કરવામાં આવી હતી.
મુખ્ય સચિવે રાજ્યપાલ સાથે મુલાકાત કરી
અહેવાલ મુજબ, રાજ્યના મુખ્ય સચિવ અશોક બરનવાલે સોમવારે રાજ્યપાલ પટેલ ભોપાલ પરત ફર્યા બાદ લોક ભવનમાં તેમની મુલાકાત લીધી હતી. આ મુલાકાત બાદ મંત્રીમંડળની ભલામણ રાજ્યપાલ સમક્ષ રજૂ કરવામાં આવી હતી. ત્યારબાદ રાજ્યપાલે વિજય શાહ સામે કાર્યવાહી કરવાની મંજૂરી નહીં આપવાના પ્રસ્તાવને મંજૂરી આપી દીધી હતી.
13 મેના નિવેદનથી શરૂ થયો હતો વિવાદ
આ કેસની શરૂઆત ગયા વર્ષે 13 મેના રોજ મધ્ય પ્રદેશના મહૂમાં યોજાયેલા એક કાર્યક્રમ દરમિયાન વિજય શાહના નિવેદનથી થઈ હતી. શાહે પોતાના ભાષણમાં કહ્યું હતું કે જેમણે ‘ભારતની દીકરીઓને વિધવા કરી’, તેમને વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ ‘તેમની જ બિરાદરીની બહેનને મોકલીને’ પાઠ ભણાવ્યો છે. તેમણે આ વાત ફરીથી પણ કહી હતી.
શાહે પોતાના નિવેદનમાં કર્નલ સોફિયા કુરૈશીનું નામ લીધું નહોતું. જોકે, વિપક્ષે દાવો કર્યો હતો કે તેમની ટિપ્પણી કર્નલ કુરૈશી તરફ સંકેત કરતી હતી. કર્નલ કુરૈશી ‘ઓપરેશન સિંદૂર’ અંગે યોજાયેલી મીડિયા બ્રીફિંગમાં વિદેશ મંત્રાલય અને સંરક્ષણ મંત્રાલયના પ્રવક્તાઓમાંની એક રહી હતી.
હાઈકોર્ટે FIRનો આદેશ આપ્યો હતો
14 મેના રોજ મધ્ય પ્રદેશ હાઈકોર્ટે આ મામલે સ્વતઃ સંજ્ઞાન લઈને વિજય શાહ સામે FIR નોંધવાનો આદેશ આપ્યો હતો. હાઈકોર્ટે નોંધ્યું હતું કે શાહની ટિપ્પણીનો સંદર્ભ કર્નલ કુરૈશી તરફ જ હોવાનું માનવામાં આવે છે. ત્યારબાદ શાહ સામે BNSની વિવિધ કલમો હેઠળ કેસ નોંધાયો હતો.
શાહે માફી માંગી, પરંતુ સુપ્રીમ કોર્ટે તપાસના આદેશ આપ્યા
વિવાદ વધ્યા બાદ વિજય શાહે જાહેરમાં માફી માંગી હતી. તેમણે કહ્યું હતું કે તેમની ટિપ્પણીને અન્ય કોઈ સંદર્ભમાં ન જોવી જોઈએ અને જો તેમના નિવેદનથી સમાજ અથવા ધર્મને ઠેસ પહોંચી હોય તો તેઓ અનેક વખત માફી માંગવા તૈયાર છે. બીજા દિવસે તેમણે પોતાને નિવેદન બદલ શરમિંદા અને દુઃખી ગણાવ્યા હતા તથા કર્નલ સોફિયા કુરૈશીની પ્રશંસા કરી હતી.
વિજય શાહ બાદમાં સુપ્રીમ કોર્ટ પહોંચ્યા હતા. જોકે, 19 મેના રોજ સુપ્રીમ કોર્ટે તેમની માફી સ્વીકારવાનો ઇનકાર કર્યો હતો અને સમગ્ર મામલાની તપાસ માટે SITની રચના કરી હતી. કોર્ટે શાહની ધરપકડ પર રોક લગાવી હતી અને તેમને તપાસમાં સહયોગ કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો.
SITનો અહેવાલ દાખલ, મંજૂરીનો તબક્કો પૂર્ણ
SIT પોતાની તપાસ પૂર્ણ કરીને અંતિમ અહેવાલ પણ દાખલ કરી ચૂકી છે. ત્યારબાદ તેની સામે કાર્યવાહી આગળ વધારવા માટે મધ્ય પ્રદેશ સરકારની મંજૂરીની રાહ જોવાઈ રહી હતી. હવે રાજ્ય મંત્રીમંડળની ભલામણને રાજ્યપાલની મંજૂરી મળતા વિજય શાહ સામે કાર્યવાહી કરવાની મંજૂરી ન આપવાનો સરકારનો નિર્ણય યથાવત રહ્યો છે.
