Wardha University Dalit Student Protest: મહારાષ્ટ્રના વર્ધા સ્થિત મહાત્મા ગાંધી આંતરરાષ્ટ્રીય હિન્દી યુનિવર્સિટીમાં 8 જુલાઈથી ચાલી રહેલા વિદ્યાર્થી આંદોલન વચ્ચે વહીવટીતંત્રે છ સંશોધનાર્થીઓ અને વિદ્યાર્થીઓના કેમ્પસ પ્રવેશ પર પ્રતિબંધ મૂક્યો છે. આ જ છ વિદ્યાર્થીઓ સામે યુનિવર્સિટી વહીવટીતંત્રે 21 ઑગસ્ટની રાત્રે રામનગર પોલીસ સ્ટેશનમાં FIR નોંધાવી હતી. વિદ્યાર્થીઓના જણાવ્યા અનુસાર, છમાંથી ત્રણ દલિત અને ત્રણ OBC સમુદાયમાંથી આવે છે.
FIR અને કેમ્પસ પ્રતિબંધને લઈને વિદ્યાર્થીઓના ગંભીર આક્ષેપો
આંદોલનકારી વિદ્યાર્થીઓનો આરોપ છે કે FIR અને જાતિગત ભેદભાવ અંગેની ફરિયાદોની વચ્ચે યુનિવર્સિટી દ્વારા આ કાર્યવાહી કરવામાં આવી છે. વિદ્યાર્થીઓનું કહેવું છે કે તેમને સત્યાગ્રહ સ્થળેથી હટાવવા અને આંદોલનને નબળું પાડવા માટે વહીવટીતંત્ર દ્વારા દબાણ કરવામાં આવી રહ્યું છે. તેઓ એ પણ દલીલ કરે છે કે FIR હજુ તપાસ હેઠળ છે અને કોઈ વ્યક્તિને દોષિત જાહેર કરવાનો અધિકાર અદાલતને છે.
યુનિવર્સિટીએ કાર્યવાહીનો બચાવ કર્યો
યુનિવર્સિટી વહીવટીતંત્રે વિદ્યાર્થીઓ દ્વારા લગાવવામાં આવેલા દમનના આરોપોને નકારી કાઢ્યા છે. વહીવટીતંત્રના જણાવ્યા અનુસાર, છ વિદ્યાર્થીઓ સામેનો કેમ્પસ પ્રવેશ પ્રતિબંધ અંતિમ સજા નથી, પરંતુ સ્વતંત્ર તપાસ પૂર્ણ થાય ત્યાં સુધીની વચગાળાની વહીવટી અને શિસ્તબદ્ધ વ્યવસ્થા છે. યુનિવર્સિટીનું કહેવું છે કે વિરોધ દરમિયાન વહીવટી અને શૈક્ષણિક કામગીરીમાં વિક્ષેપ ઊભો થયો હતો, કચેરીઓમાં તાળાબંધી કરવામાં આવી હતી અને અધિકારીઓ તથા કર્મચારીઓની અવરજવરમાં અડચણ ઊભી થઈ હતી.
8 જુલાઈથી ચાલી રહ્યું છે આંદોલન
વિદ્યાર્થીઓનું આંદોલન 8 જુલાઈથી શરૂ થયું હતું. આંદોલનકારીઓની મુખ્ય માંગણીઓમાં સત્ર 2022-23ની બાકી રહેલી PhD પ્રવેશ પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવી, સ્ત્રી અભ્યાસ અને ફિલ્મ અભ્યાસ વિભાગોને ફરીથી મુખ્ય કેમ્પસમાં શરૂ કરવા, 24 કલાક પુસ્તકાલય ઉપલબ્ધ કરાવવું તેમજ ભોજન, પાણી, દવા અને સ્વચ્છતા જેવી મૂળભૂત સુવિધાઓ સુનિશ્ચિત કરવાનો સમાવેશ થાય છે.
વિદ્યાર્થીઓના જણાવ્યા અનુસાર, તેમણે લાંબા સમય સુધી વહીવટીતંત્ર સાથે વાતચીત કરીને સમસ્યાઓ ઉકેલવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો, પરંતુ કોઈ સંતોષકારક ઉકેલ ન મળતા સત્યાગ્રહ અને અનિશ્ચિત મુદતના ઉપવાસનો માર્ગ અપનાવવામાં આવ્યો.
PhD પ્રવેશ માટે લગભગ ત્રણ વર્ષની કાનૂની લડાઈ
આંદોલનકારી સંશોધનાર્થી રામચંદ્રના જણાવ્યા અનુસાર, 2022-23ની PhD પ્રવેશ પ્રક્રિયાને લઈને વિદ્યાર્થીઓને નાગપુર હાઈકોર્ટનો સંપર્ક કરવો પડ્યો હતો. તેમના કહેવા મુજબ, લગભગ ત્રણ વર્ષ સુધી ચાલેલી કાનૂની લડાઈ બાદ અદાલતના આદેશના આધારે 27 ઑગસ્ટે 2022-23 બેચ માટે PhD ઇન્ટરવ્યૂ યોજવામાં આવ્યો હતો.
છ વિદ્યાર્થીઓના નામ સામે આવ્યા
કેમ્પસ પ્રવેશ પર પ્રતિબંધ મૂકાયેલા વિદ્યાર્થીઓમાં નિરંજન ઓબેરોય, રાજેશ કુમાર યાદવ અને રાહુલ કુમાર ઠાકુરનો સમાવેશ થાય છે, જેઓ OBC સમુદાયમાંથી હોવાનું વિદ્યાર્થીઓએ જણાવ્યું છે. જ્યારે રામચંદ્ર, રાકેશ અહિરવાર અને શિવપૂજન પાસી અનુસૂચિત જાતિ સમુદાયમાંથી આવે છે. વિદ્યાર્થીઓનો દાવો છે કે યુનિવર્સિટી અધિકારીઓની ફરિયાદના આધારે આ છ સામે FIR નોંધાઈ છે અને હવે એ જ FIRને આધારે કેમ્પસમાંથી દૂર કરવામાં આવી રહ્યા છે.
જાતિગત ભેદભાવ અંગે અલગ ફરિયાદ
રામચંદ્રે 24 ઑગસ્ટે રામનગર પોલીસ સ્ટેશનમાં યુનિવર્સિટીની કુલપતિ પ્રો. કુમુદ શર્મા અને કાર્યકારી કુલસચિવ કાદર નવાઝ ખાન વિરુદ્ધ લેખિત ફરિયાદ કરી હતી. તેમાં જાતિગત ભેદભાવ, કથિત ઉત્પીડન અને ફાળવવામાં આવેલ વિદ્યાર્થી નિવાસ ન મળવાનો આરોપ મૂકવામાં આવ્યો છે.
રામચંદ્રનો દાવો છે કે તેમને અગાઉ ફાળવવામાં આવેલ વિદ્યાર્થી નિવાસ છેલ્લા આઠ મહિનાથી આપવામાં આવ્યો નથી. તેમણે આરોપ લગાવ્યો છે કે દલિત સમુદાયમાંથી આવતા હોવાના કારણે તેમની સાથે જાતિગત ભેદભાવ અને માનસિક ઉત્પીડન થયું છે. સાથે જ તેમણે પોતાની સામે ‘સુનિયોજિત ષડયંત્ર’ હેઠળ ખોટી FIR નોંધાવવાનો પણ આક્ષેપ કર્યો છે.
તાળાબંધી અને વહીવટી કામગીરીમાં અવરોધનો યુનિવર્સિટીનો આરોપ
યુનિવર્સિટીના સત્તાવાર નિવેદન મુજબ, 8 જુલાઈએ કેટલાક વિદ્યાર્થીઓએ વહીવટી ભવનમાં ધરણા શરૂ કર્યા હતા અને ઢપલી વગાડીને કચેરીની કામગીરીમાં અવરોધ ઊભો કર્યો હતો. વહીવટીતંત્રનો આરોપ છે કે 20 ઑગસ્ટે વિદ્યાર્થીઓએ ભવનના તમામ પ્રવેશદ્વારો પર તાળાં લગાવી દીધાં હતાં. પરિણામે કુલપતિ સહિત અનેક અધિકારીઓ અને કર્મચારીઓ લગભગ ચાર કલાક સુધી અંદર ફસાયેલા રહ્યા અને તેમની કામગીરી તથા અવરજવર પ્રભાવિત થઈ.
યુનિવર્સિટીએ સરકારી અથવા યુનિવર્સિટી સંબંધિત કામગીરીમાં અવરોધ, સંપત્તિને નુકસાન, લાઉડસ્પીકરનો ઉપયોગ અને કુલપતિની અવરજવરમાં અડચણ જેવા આક્ષેપો પણ કર્યા છે.
તપાસ પૂર્ણ થાય ત્યાં સુધી વચગાળાનો પ્રતિબંધ
યુનિવર્સિટી અનુસાર, તેની શિસ્ત સમિતિએ સ્વતંત્ર તપાસ અધિકારી મારફતે સમગ્ર મામલાની તપાસ કરવાની ભલામણ કરી છે. તેના આધારે તપાસ પૂર્ણ થાય ત્યાં સુધી છ વિદ્યાર્થીઓના કેમ્પસ પ્રવેશ પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે. વહીવટીતંત્રે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ નિર્ણયને અંતિમ દોષસિદ્ધિ અથવા સજા તરીકે જોવો નહીં અને વિદ્યાર્થીઓને પોતાનો પક્ષ રજૂ કરવાની તક આપવામાં આવશે.
બીજી તરફ, વિદ્યાર્થીઓનું કહેવું છે કે પ્રતિબંધના કારણે તેમનો અભ્યાસ, સંશોધન અને શૈક્ષણિક સુવિધાઓ સુધીની પહોંચ અસરગ્રસ્ત થશે. તેઓ FIR પાછી ખેંચવા, કેમ્પસમાં પ્રવેશ પુનઃસ્થાપિત કરવા, શૈક્ષણિક સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ કરાવવા અને પોતાની માંગણીઓ અંગે લેખિત નિર્ણય જાહેર કરવાની માંગ કરી રહ્યા છે. હવે આ સમગ્ર વિવાદમાં વિદ્યાર્થી આંદોલન, યુનિવર્સિટી શિસ્ત, વહીવટી જવાબદારી અને વિદ્યાર્થીઓના વિરોધના અધિકાર વચ્ચેનો સંઘર્ષ વધુ ઉગ્ર બન્યો છે.
