Noida Labor Protest Arrests: ઉત્તર પ્રદેશની યોગી આદિત્યનાથ સરકારે નોઇડાના શ્રમિક આંદોલન બાદ કલાકારો, લેખકો અને પત્રકારો વિરૂદ્ધ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા કાયદા (NSA) જેવી દમનકારી જોગવાઈઓ ઝીંકીને ફરી એકવાર સાબિત કરી દીધું છે કે આજના ભારતમાં ગરીબોની પડખે ઊભા રહેવું કે બંધુત્વ (ભાઈચારો) નિભાવવો એ સૌથી ગંભીર ગુનો છે. યુપી પોલીસે જાણીતા પત્રકાર અને લેખક સત્યમ વર્મા, નાટ્યકલાકાર આકૃતિ, કલાકાર સૃષ્ટિ સહિત રુપેષ (ઓટો રિક્ષા ચાલક), આદિત્ય આનંદ (સોફ્ટવેર એન્જિનિયર), મનીષા (મજૂર) અને હિમાંશુ ઠાકુર (વિદ્યાર્થી) ની ધરપકડ કરી છે. શાસક તંત્રએ કાયરતાની હદ વટાવતા આ કલાકારો અને યુવાનો પર નોઇડાના મજૂરોને હિંસા માટે ઉશ્કેરવાનો અને પાકિસ્તાન તથા નક્સલવાદીઓ સાથે સંબંધ હોવાનો આક્ષેપ મૂક્યો છે, જેથી અસલી આર્થિક મુશ્કેલીઓ પરથી દેશનું ધ્યાન ભટકાવી શકાય.
‘મજૂરોને પોતાની બુદ્ધિ નથી હોતી’
સરમુખત્યારશાહી શાસનની એક જૂની અને મનોરોગી દલીલ રહી છે કે દેશના મજૂરો, કિસાનો કે લઘુમતીઓને પોતાની કોઈ અક્કલ કે બુદ્ધિ હોતી જ નથી! સત્તાવાળાઓ જનતાને એવું સમજાવવા માંગે છે કે જો સત્યમ વર્મા, આકૃતિ કે આદિત્ય જેવા ઉચ્ચ શિક્ષિત બુદ્ધિજીવીઓએ મજૂરોમાં અસંતોષ ન જગાડ્યો હોત, તો નોઇડાના કારખાનાઓમાં મજૂરો શાંતિથી ગુલામી કરતા હોત અને કોઈ વિરોધ ન થાત. બરાબર આ જ થિયરી દિલ્હી પોલીસે સીએએ (CAA) આંદોલન વખતે વાપરી હતી. ત્યારે પણ પોલીસે દાવો કર્યો હતો કે ભોળા મુસ્લિમોને કાયદાથી કોઈ તકલીફ નહોતી, પણ શરજીલ ઇમામ અને ઉમર ખાલિદ જેવા ‘શાતિર મગજો’ એ તેમને ઉશ્કેર્યા હતા. આ જ કથિત ‘કાવતરાખોરો’ ને જેલમાં સડાવીને શાસકો દેશમાં લોકશાહીનો જનાજો કાઢી રહ્યા છે, જેનો ભોગ હવે નોઇડાના યુવાનો બન્યા છે.
રૂપિયા ૧૧,૦૦૦ નું દયનીય વેતન અને ઈરાન યુદ્ધની મોંઘવારી
કાર્લ માર્ક્સે ૧૮૪૪ ની હસ્તપ્રતમાં લખ્યું હતું કે મજૂરોનું આખું અસ્તિત્વ એ જ વસ્તુઓમાં લુપ્ત થઈ જાય છે જે તેમના શ્રમથી બને છે. આપણે જે રસ્તા પર ચાલીએ છીએ, જે ગાડીઓમાં ફરીએ છીએ અને જે આલીશાન મકાનોમાં રહીએ છીએ, તે બધું આ શ્રમિકોના લોહી-પરસેવાથી બને છે. વર્ષ ૨૦૨૦ ના ભયાનક કોરોના લોકડાઉનમાં જ્યારે અમીરો ઘરોમાં કેદ હતા, ત્યારે લાખો મજૂરો રસ્તા પર ભૂખ્યા-તરસ્યા ચાલતા દેખાયા હતા. એપ્રિલ ૨૦૨૬ માં નોઇડાના કારખાનાઓમાંથી મજૂરો એટલા માટે રસ્તા પર ઉતરી આવ્યા કારણ કે તેમનું માસિક વેતન માત્ર ₹૧૧,૦૦૦ હતું! ઈરાન પર અમેરિકી-ઇઝરાયેલી હુમલા બાદ દેશમાં રાંધણ ગેસ બંધ થઈ ગયો અને મોંઘવારી ફાટી નીકળી. આ કપરા કાળમાં બે ટંક રોટલી અને બાળકોની ફી માટે મજૂરોને આંદોલન કરવા કોઈ બુદ્ધિજીવીના જ્ઞાનની જરૂર નહોતી, તેમની પેટની ભૂખ અને નરકાગાર જેવી પરિસ્થિતિઓ જ તેમની અસલી શિક્ષક હતી.
બંધારણીય સંવેદનાનું અપહરણ
જ્યારે નોઇડાથી લઈને માનેસર, હરિયાણા, પંજાબ, ગુજરાત અને તમિલનાડુ સુધીના મજૂરો પોતાની ખોલીઓમાંથી બહાર આવીને ચીસો પાડી રહ્યા હતા, ત્યારે આકૃતિ, સૃષ્ટિ કે સત્યમ વર્મા જેવા સંવેદનશીલ નાગરિકોએ તેમના અવાજમાં અવાજ મેળવ્યો. તેઓ પોતે મજૂર નથી, પણ તેઓ ભારતીય બંધારણના આમુખ પર ચાલનારા સાચા નાગરિકો છે. બંધારણીય સંવેદના અને સહાનુભૂતિ જ સાચી ભારતીયતાનું નિર્માણ કરે છે, પરંતુ આજનું નફરતી શાસનતંત્ર આ માનવતાને સ્વીકારવા તૈયાર નથી. સરકાર ઈચ્છે છે કે દેશનો મધ્યમવર્ગ કે કલાકાર માત્ર સ્વાર્થી બનીને પોતાના વ્યવસાય અને કમાણી પૂરતો જ સીમિત રહે. જો તમે પોતાની જાતિ કે ધર્મથી ઉપર ઉઠીને કોઈ પીડિતના દુઃખમાં ભાગીદાર બનો છો, તો આ સરકાર તમને શંકાસ્પદ કે રાષ્ટ્રવિરોધી ગણાવીને જેલમાં ધકેલી દે છે.
નફરતના ગુંદરથી રચાતી ‘નકલી એકતા’ વિરૂદ્ધ માનવતાની લડાઈ
સરકારને દેશમાં જનતાની સાચી એકજૂથતા બિલકુલ પસંદ નથી. તેને વિદ્યાર્થી ખેડૂતોના દુઃખથી દુઃખી થાય તે ખૂંચે છે, હિન્દુ મુસ્લિમોના અત્યાચારથી વ્યથિત થાય તે નથી ગમતું, અને શીખો શાહીન બાગમાં લંગર ચલાવે કે દિશા રવિ પંજાબના ખેડૂતો માટે ટૂલકિટ બનાવે તેમાં પણ કાવતરું દેખાય છે. રીહાન્ના કે ગ્રેટા થનબર્ગ જેવા આંતરરાષ્ટ્રીય સામાજિક કાર્યકરો અવાજ ઉઠાવે તો તેને વિદેશી ષડયંત્ર ગણાવી દેવાય છે. વાસ્તવમાં, આ સરકાર માત્ર એક જ પ્રકારની એકતા ઈચ્છે છે—જે સહાનુભૂતિ પર નહીં, પણ લઘુમતીઓ વિરૂદ્ધ નફરતના ગુંદરથી જોડીને બનાવેલી ‘હિન્દુ એકતા’ હોય! સત્યમ વર્મા, સૃષ્ટિ અને આકૃતિ જેવા કલાકારો નફરતની આ ફેક્ટરી બંધ કરીને બંધુભાવ અને માનવતાનું નિર્માણ કરવા માંગે છે. આજે જ્યારે આપણી અસલી કલા અને અભિવ્યક્તિ જેલના સળિયા પાછળ બંધ છે, ત્યારે મુક્ત નાગરિકો કઈ રીતે એક્ઝિબિશનમાં જઈને નકલી કલાની પ્રશંસા કરી શકે?
આ પણ વાંચો:
