Amitabh Jhunjhunwala RCom Arrest: સામાન્ય જનતા જ્યારે થોડાક હજારોની લોન ન ભરી શકે ત્યારે સરકારી તંત્ર તેની સંપત્તિ જપ્ત કરવા દોડી જાય છે, પરંતુ અબજો રૂપિયાની બેંક લોન ઓડકારાઈ જનારા મોટા માથાઓ સામે લાંબા સમય સુધી આંખ આડા કાન કરવામાં આવે છે. જનતાના પરસેવાના નાણાંથી ચાલતી બેંકોને ચૂનો લગાવવાના આવા જ એક હાઈપ્રોફાઈલ મામલામાં સેન્ટ્રલ બ્યુરો ઓફ ઈન્વેસ્ટિગેશન (CBI) એ મોટી કાર્યવાહી કરી છે. સ્ટેટ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (SBI) ની આગેવાની હેઠળના બેંકોના કન્સોર્ટિયમને રૂ. ૬,૦૦૦ કરોડથી વધુનું આર્થિક નુકસાન પહોંચાડવાના ગંભીર આરોપ હેઠળ રિલાયન્સ કમ્યુનિકેશન ગ્રુપ (RCom) ના ટોચના પદાધિકારી અમિતાભ ઝુનઝુનવાલાની ધરપકડ કરી લેવામાં આવી છે.
સત્તા અને નાણાકીય દુરુપયોગની ઇનસાઇડ સ્ટોરી
CBI દ્વારા સોમવારે સત્તાવાર રીતે જાહેર કરાયેલા નિવેદન મુજબ, કૌભાંડ આચરવામાં આવ્યું તે સમયે અમિતાભ ઝુનઝુનવાલા રિલાયન્સ કમ્યુનિકેશન ગ્રુપના ‘ગ્રુપ મેનેજિંગ ડિરેક્ટર’ જેવી સર્વોચ્ચ ખુરશી પર બેઠા હતા. કંપનીની અંદર કોર્પોરેટ ફાઇનાન્સ, બેન્કિંગ વ્યવહારો અને ફંડ મેનેજમેન્ટ જેવા તમામ મહત્વના આર્થિક નિર્ણયો અને ચાવીરૂપ કાર્યો પર તેમનું સીધું અને સંપૂર્ણ નિયંત્રણ હતું. સામાન્ય ગ્રાહકો માટે કડક નિયમો રાખતી બેંકોના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ સાથે સીધું સંકલન સાધીને ઝુનઝુનવાલાએ જંગી લોન અને એડવાન્સ મંજૂર કરાવ્યા હોવાનું તપાસમાં ખુલ્યું છે.
પ્રમોટર્સના ઈશારે જનતાના પૈસા સગેવગે
તપાસ એજન્સીની પૂછપરછ અને દસ્તાવેજોની ચકાસણીમાં એવો સણસણતો ખુલાસો થયો છે કે, બેંકો પાસેથી લિધેલી કરોડો રૂપિયાની લોનનો ઉપયોગ જે હેતુ માટે કરવાનો હતો તેને બદલે RCom ગ્રુપના અન્ય અધિકારીઓ દ્વારા અન્યત્ર ડાયવર્ટ કરવામાં આવ્યો હતો. આ નાણાકીય દુરુપયોગ અને હેરાફેરીના કારણે જ સરકારી બેંકોને હજારો કરોડ રૂપિયાનું નુકસાન વેઠવાનો વારો આવ્યો છે. લોનની રકમ ચૂકવવામાં જાણીજોઈને કરાયેલી આ નિષ્ફળતાને લીધે બેંકોના ખાતા ‘એનપીએ’ (NPA – નોન પર્ફોર્મિંગ એસેટ્સ) બની ગયા છે. સૌથી ચોંકાવનારી વિગત એ છે કે, ઝુનઝુનવાલા આ આખા ખેલમાં સ્વતંત્ર નહોતા, પરંતુ તેઓ રિલાયન્સ કમ્યુનિકેશન ગ્રુપની કંપનીઓના મુખ્ય પ્રમોટર્સના ઈશારે અને તેમના સીધા નિર્દેશો હેઠળ જ કામ કરી રહ્યા હતા.
અનિલ અંબાણી વિરૂદ્ધ FIR પણ સિસ્ટમ મૌન
આ આખી લૂંટનો પર્દાફાશ ત્યારે થયો જ્યારે સ્ટેટ બેંક ઓફ ઈન્ડિયાએ સત્તાવાર રીતે ફરિયાદ દાખલ કરી. આ ફરિયાદના આધારે CBI એ રિલાયન્સ કમ્યુનિકેશન્સ લિમિટેડ અને ઉદ્યોગપતિ અનિલ ડી. અંબાણી વિરુદ્ધ આર્થિક ગુનાની સત્તાવાર FIR નોંધી છે. પ્રાથમિક અંદાજ મુજબ આ ચોક્કસ કેસમાં માત્ર એકલી બેંકને જ રૂ. ૨,૯૨૯.૦૫ કરોડનું આંધણ નડ્યું છે. કોર્પોરેટ જગતના આ મોટા માથાઓ સામે સામાન્ય રીતે નરમ વલણ અપનાવતી સિસ્ટમની મજબૂરી એ છે કે આ મામલે હવે વિરોધનો અવાજ દબાવી શકાય તેમ નથી.
૧૧ બેંકોનું કરોડોનું આંધણ અને LIC ની સંડોવણી
સરકારી અને જાહેર ક્ષેત્રની બેંકોએ કઈ હદે કોર્પોરેટ ઘરાણાઓ પર મહેરબાની કરી હતી તેનો પુરાવો આંકડાઓ આપે છે. SBI ની આગેવાની હેઠળના ૧૧ બેંકોના કન્સોર્ટિયમે (જૂથ) આંખો મીંચીને RCom ને તોતિંગ ટર્મ લોન મંજૂર કરી દીધી હતી, જેમાં આ બેંકોને કુલ મળીને રૂ. ૬,૦૧૫ કરોડનું સીધું નુકસાન ગયું છે. એટલું જ નહીં, સત્તાવાર ફરિયાદ અનુસાર જાહેર ક્ષેત્રની ૧૭ બેંકો સાથે સંબંધિત RCom ની કુલ આર્થિક જવાબદારી (દેવું) રૂ. ૧૯,૬૯૪.૩૩ કરોડ જેટલી જંગી થવા જાય છે. આ સિવાય પણ LIC અને અન્ય જાહેર ક્ષેત્રની સંસ્થાઓ સાથે છેતરપિંડીના મામલે RCom, RHFL, RCFL અને RTL વિરૂદ્ધ ૬ અલગ-અલગ FIR નોંધવામાં આવી છે.
સુપ્રિમ કોર્ટની દેખરેખ હેઠળ સત્તાવાર તપાસ
સામાન્ય સંજોગોમાં આવા હાઈપ્રોફાઈલ આર્થિક કૌભાંડોની તપાસ સરકારી દબાણ હેઠળ ઠંડા બસ્તામાં નાખી દેવામાં આવતી હોય છે, પરંતુ આ કેસમાં સુપ્રિમ કોર્ટે પોતે સુકાન સંભાળ્યું છે. આ તમામ ૬ હાઈપ્રોફાઈલ કેસોની તપાસ પર દેશની સર્વોચ્ચ અદાલત (Supreme Court) સીધી દેખરેખ રાખી રહી હોવાથી તપાસ એજન્સીઓ માટે પણ બચવાનો કોઈ માર્ગ રહ્યો નથી. ધરપકડ પહેલા અમિતાભ ઝુનઝુનવાલા એન્ફોર્સમેન્ટ ડિરેક્ટોરેટ (ED) દ્વારા ચલાવવામાં આવી રહેલા અન્ય એક મની લોન્ડરિંગ કેસમાં દિલ્હીની તિહાર જેલમાં ન્યાયિક કસ્ટડી હેઠળ બંધ હતા.
દિલ્હીની તિહારથી મુંબઈની આર્થર રોડ જેલની સફર
વર્તમાન RCom કેસમાં ઝુનઝુનવાલાનો કબજો મેળવવા માટે CBI એ મુંબઈની વિશેષ અદાલત પાસેથી પ્રોડક્શન વોરંટ મેળવ્યા હતા. જેલ પ્રશાસને કાનૂની પ્રક્રિયાના ભાગરૂપે આરોપીને નવી દિલ્હી સ્થિત એઈમ્સ (AIIMS) હોસ્પિટલમાં મેડિકલ તપાસ માટે મોકલ્યા હતા. AIIMS ના સ્પેશિયલ મેડિકલ બોર્ડ દ્વારા લીલી ઝંડી મળ્યા બાદ ઝુનઝુનવાલાને મુંબઈ લાવવામાં આવ્યા અને ૧ જૂનના રોજ કોર્ટ સમક્ષ રજૂ કરાયા હતા. કોર્ટે CBI ની વિનંતી પર આરોપીને આર્થર રોડ જેલમાં ન્યાયિક કસ્ટડી હેઠળ મોકલી આપ્યા છે.
૨૦૨૬ ની ચાર્જશીટમાં ૧૦ બેંક અધિકારીઓ પણ બેનકાબ
કોર્પોરેટ કૌભાંડો ક્યારેય બેંકોના ભ્રષ્ટ બાબુઓની મિલીભગત વગર શક્ય બનતા નથી. CBI એ તાજેતરમાં જ ૨૯ મે ૨૦૨૬ ના રોજ આ કેસમાં ૧૬ રીઢા આરોપીઓ વિરુદ્ધ પોતાની પહેલી સત્તાવાર ચાર્જશીટ દાખલ કરી દીધી છે. આ ચાર્જશીટમાં ગુનાહિત કંપની ઉપરાંત RCom ના પાંચ વરિષ્ઠ કોર્પોરેટ અધિકારીઓ અને જેમના હસ્તાક્ષરથી લોન પાસ થઈ હતી તેવા ૧૦ ઉચ્ચ બેંક અધિકારીઓના નામ પણ સામેલ છે. સત્તા અને મૂડીપતિઓની આ સાંઠગાંઠે દેશની નાણાકીય વ્યવસ્થાને ખોખલી કરી નાખી છે.
આ પણ વાંચો:
Pawan Kalyan Sena Galam: આંધ્રના ૩૫% યુવા મતદારોને રીઝવવા જન સેના મેદાને! – thegujaratreport.com
