Noida Workers Protest: નોઈડાના ઔદ્યોગિક વિસ્તારમાં તે દિવસે વાતાવરણ ભારે તણાવપૂર્ણ હતું. ફેક્ટરી ગેટ પર પોતાની વર્ષો જૂની માંગો અને મજૂરી વધારવાના મુદ્દે શાંતિપૂર્ણ વિરોધ કરવા આવેલા શ્રમિકોનું સ્વાગત લાઠીઓ અને પોલીસની ડરામણી હાજરીથી કરવામાં આવ્યું. જ્યારે મેનેજમેન્ટ સાથે વાત કરવા માટે મજૂરોએ અંદર જવાનો પ્રયત્ન કર્યો, ત્યારે ખાનગી સુરક્ષાકર્મીઓએ બળપ્રયોગ શરૂ કર્યો. આ ધક્કામુક્કીમાં એક મહિલા મજૂરના માથા પર ગંભીર ઈજા થઈ, જે જોઈને સમગ્ર ભીડ ઉશ્કેરાઈ ગઈ. આ શાંતિપૂર્ણ આંદોલનને કચડી નાખવા માટે પોલીસે લાઠીચાર્જ કર્યો અને મીડિયાકર્મીઓને પણ ડરાવ્યા. વાહનોમાં લાગેલી આગને બહાનું બનાવીને પોલીસે આ આખા પ્રદર્શનને એક ‘અપરાધ’માં ફેરવી નાખ્યું, જેથી હજારો શ્રમિકોનો અવાજ દબાવી શકાય.
જ્યારે મજૂરો તેમની આર્થિક મુશ્કેલીઓ અને શોષણની વાત કરતા હતા, ત્યારે વહીવટીતંત્રનું ધ્યાન કંઈક અલગ જ દિશામાં હતું. ૧૩ એપ્રિલે યુપી પોલીસના ઉચ્ચ અધિકારીઓએ પ્રેસ રિલીઝ બહાર પાડીને આ આંદોલનને ‘બાહ્ય તત્વો’નું ષડયંત્ર ગણાવ્યું. મજૂરોની લાંબા સમયની પીડાને કાયદો-વ્યવસ્થાની સમસ્યા તરીકે રજૂ કરવામાં આવી. શ્રમિકોના રોષને માનવીય દ્રષ્ટિકોણથી જોવાને બદલે તેને ઘૂસણખોરી અને ઉશ્કેરણી તરીકે ચીતરી દેવામાં આવ્યો. આ ભાષાનો હેતુ સ્પષ્ટ હતો—મજૂરોની વાસ્તવિક માંગો પરથી લોકોનું ધ્યાન હટાવીને એક કાલ્પનિક ષડયંત્ર તરફ દોરી જવું, જેથી સરકાર અને મેનેજમેન્ટ સામે ઉઠતા સવાલો દબાઈ જાય.
ડિજિટલ લામબંધી અને વિદેશી તાકાતોના નામે ડરાવવાનો ખેલ
૧૪ એપ્રિલના રોજ ગૌતમ બુદ્ધ નગરની પોલીસ કમિશનર લક્ષ્મી સિંહે દાવાઓનો નવો દોર શરૂ કર્યો. વોટ્સએપ ગ્રુપ અને ક્યુ આર કોડને ‘સુનિયોજિત સિન્ડિકેટ’ ગણાવીને તેમણે તપાસને હવે વિદેશી તાકાતોના ષડયંત્ર તરફ વાળી દીધી. પોલીસનું કહેવું હતું કે તેઓ આરોપીઓના નાણાકીય સ્ત્રોત તપાસશે, જાણે મજૂરોનું આંદોલન કોઈ આંતરરાષ્ટ્રીય આતંકવાદ હોય! આ નિવેદનબાજીનો સીધો ફાયદો એ થયો કે મજૂરોની મહેનતાણાની માંગો ગાયબ થઈ ગઈ અને આખું પ્રદર્શન સુરક્ષા અને તપાસનો મુદ્દો બની ગયું. સામાન્ય મજૂરોને હવે દેશદ્રોહી કે ષડયંત્રકારી તરીકે રજૂ કરવામાં આવી રહ્યા હતા, જે તેમની લડાઈને નબળી પાડવા માટેનું એક વ્યવસ્થિત આયોજન હતું.
સત્તાવાર આંકડા અને ગુમ થયેલા લોકોની કરૂણ ગાથા
પોલીસે ૩૦૦ લોકોની ધરપકડનો દાવો કર્યો, પણ વાસ્તવિકતા તેનાથી ઘણી ભયાનક હતી. લગભગ ૧૦૦ જેટલા લોકો એવા હતા, જેમને કોઈ પણ સત્તાવાર રેકોર્ડ વગર કસ્ટડીમાં રખાયા હતા. આખા દિવસ દરમિયાન પરિવારો પોલીસ સ્ટેશન, કોર્ટ અને જેલના ચક્કર કાપતા રહ્યા, પણ તેમને તેમના સ્વજનો વિશે કંઈ જ માહિતી ન મળી. નાના કિશોરો, ઈ-રિક્ષા ચાલકો અને ઈંડા વેચનારા લોકો પણ આ ધરપકડની ચપેટમાં આવી ગયા, જેમનો વિરોધ સાથે કોઈ લેવાદેવા જ નહોતા. એક વિદ્યાર્થી જે તેના પિતા માટે જમવાનું લઈને ગયો હતો, તે પણ પોલીસની ગિરફતમાં હતો. ફેઝ-૨ પોલીસ સ્ટેશનની બહારનો નજારો માતા-પિતાના વિલાપ અને અનિશ્ચિતતાથી ભરેલો હતો.
દહેશતનું વાતાવરણ: રોજગાર છોડીને પલાયન કરતા મજૂરો
આ ધરપકડોની અસર માત્ર ધરપકડ પામેલા લોકો સુધી સીમિત ન રહી. આખા વિસ્તારમાં દહેશતનો માહોલ ફેલાઈ ગયો. જે મજૂરોએ પ્રદર્શનમાં ભાગ પણ નહોતો લીધો, તેઓ પણ હવે સુરક્ષિત નહોતા. પરિસ્થિતિ એટલી ખરાબ થઈ ગઈ કે ઘણા શ્રમિકો પોતાનો સામાન બાંધીને શહેર છોડીને ભાગવા લાગ્યા. નોઈડાના આ ઔદ્યોગિક પટ્ટામાં ભય એટલો વ્યાપક હતો કે લોકોને લાગ્યું કે હવે અહીં રોકાવું સુરક્ષિત નથી. એક તરફ રોજગારીની સુરક્ષા નથી અને બીજી તરફ વિરોધ કરવા પર જેલની હવા ખાવાનો વારો આવે છે. આ આખા ઘટનાક્રમે સાબિત કર્યું કે સત્તાનું મશીન જ્યારે સામાન્ય માણસની માંગો સામે આવી જાય છે, ત્યારે તે માનવતાને કેવી રીતે કચડી નાખે છે. મજૂરોનું આંદોલન માત્ર એક આંદોલન નહોતું, પણ તે શોષિતોનો એ અવાજ હતો જેને સત્તાએ ડરાવીને, ધમકાવીને અને અપરાધિક લેબલ લગાવીને શાંત કરી દીધો.
આ પણ વાંચો:
