Narendra Modi: વર્ષ ૨૦૦૮ની આ ઘટના આજે પણ ગુજરાતના ઉદ્યોગ જગતમાં એક કાળા અધ્યાય સમાન છે. અલંગ શિપ બ્રેકિંગ યાર્ડ, જે ગુજરાત સરકારની તિજોરીમાં દર બે વર્ષે પાંચ હજાર કરોડ રૂપિયાનો ટેક્સ જમા કરતું હતું અને કુલ ૨૦ હજાર કરોડ રૂપિયાનો વેપાર કરતું હતું, તે ઉદ્યોગના પ્રતિનિધિઓ ત્યારે રાજ્યના મુખ્યમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીને મળવા ગયા હતા. આ કોઈ સામાન્ય મુલાકાત નહોતી, પરંતુ પોતાના ઉદ્યોગની ગંભીર સમસ્યાઓ રજૂ કરવા માટેનો એક પ્રયાસ હતો. જોકે, મુખ્યમંત્રી કાર્યાલયમાં જે કંઈ ઘટ્યું તે અત્યંત આઘાતજનક હતું. જે ઉદ્યોગપતિઓ લાખો લોકોને રોજગારી આપતા હતા અને સરકારની કમાણીનું મોટું સાધન હતા, તેમને મુખ્યમંત્રીના રોષનો ભોગ બનવું પડ્યું હતું. તે સમયે નાણાપ્રધાન સૌરભ પટેલ પણ ત્યાં હાજર હતા, પરંતુ મુખ્યમંત્રીના બેહુદા વર્તન સામે તેઓ પણ સ્તબ્ધ થઈ ગયા હતા.
ફૂલહાર ન કરવાના કારણે અપમાનિત કરાયા વેપારીઓ
આ સમગ્ર વિવાદનું મૂળ એક અત્યંત ક્ષુલ્લક કારણમાં હતું. નરેન્દ્ર મોદી ભાવનગરના પ્રવાસે ગયા હતા, જ્યાં વિવિધ સંગઠનો દ્વારા તેમનું સન્માન કરવામાં આવ્યું હતું. સ્વાભાવિક રીતે જ, અલંગ શિપ બ્રેકિંગ યાર્ડ એસોસિએશનના હોદ્દેદારો પણ મુખ્યમંત્રીને મળવા પહોંચ્યા હતા, પરંતુ ભૂલથી કે અજાણતા તેમના દ્વારા મુખ્યમંત્રીને ફૂલહાર કરવામાં આવ્યા નહોતા. બસ, આ એકમાત્ર કારણથી મુખ્યમંત્રીનો પિત્તો ગયો હતો. જ્યારે ઉદ્યોગપતિઓએ પોતાની સમસ્યાઓ રજૂ કરવા અને ભૂતકાળમાં બનેલી કોઈ નાની ભૂલ માટે માફી માંગવાનો પ્રયત્ન કર્યો, ત્યારે મુખ્યમંત્રીએ તેમને સાંભળવાને બદલે રીતસર તડકાવી નાખ્યા હતા અને કચેરીની બહાર કાઢી મૂક્યા હતા. આ ઘટના એટલી ગંભીર હતી કે રાજ્યના મોટા અખબારોમાં તે સમયે આ ઉદ્યોગપતિઓના અપમાનના અહેવાલો છપાયા હતા.
વર્તમાન વિદેશ પ્રવાસ અને બેવડા ધોરણોનો સવાલ
એક તરફ ગુજરાતના ઉદ્યોગપતિઓ સાથેનું આ કડક અને અપમાનજનક વર્તન હતું, તો બીજી તરફ વડાપ્રધાન તરીકેના નરેન્દ્ર મોદીનું વિદેશ પ્રવાસ દરમિયાનનું વર્તન વિરોધાભાસી લાગે છે. વિદેશી મંચો પર, ખાસ કરીને જ્યારે તેઓ અમેરિકાના પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ કે અન્ય વૈશ્વિક નેતાઓ સામે હોય છે, ત્યારે તેમની ભાષા અને શરીરની ભાષા સંપૂર્ણપણે બદલાઈ જાય છે. પોતાના જ દેશના મહેનતકશ ઉદ્યોગપતિઓ સાથે તુમાખીભર્યું વર્તન કરનાર વડાપ્રધાન વિદેશી ધરતી પર એકદમ નરમ અને ક્યારેક તો લાચારી ભરી વાતો કરતા જોવા મળે છે. સોશિયલ મીડિયા પર તેમના વિડિયો શેર કરવા માટે કેબિનેટના મંત્રીઓ અને મુખ્યમંત્રીઓ પર જે રીતે દબાણ લાવવામાં આવે છે, તે પણ તેમની સત્તાના કેન્દ્રીકરણની જ એક નિશાની છે.
મેલોની અને ટ્રમ્પના કિસ્સામાં મોદીની મૌન ભૂમિકા
તાજેતરમાં વૈશ્વિક મંચ પર બનેલી ઘટનાઓ પણ ચર્ચાનો વિષય બની છે. ઇટાલીના વડાપ્રધાન મેલોનીએ જ્યારે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના નિવેદનો સામે ખુલીને વિરોધ નોંધાવ્યો અને સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું કે ‘ઇટાલી કે મેલોની ક્યારેય કોઈની પાસે ભીખ માંગતા નથી’, ત્યારે ભારતના વડાપ્રધાનનું મૌન અનેક પ્રશ્નો ઉભા કરે છે. ટ્રમ્પે આપેલા નિવેદનો સામે મેલોનીએ જે રીતે ખુમારી બતાવી અને રોકડું પરખાવી દીધું, તે જોતા લોકો સવાલ કરી રહ્યા છે કે આપણા વડાપ્રધાન શા માટે ટ્રમ્પ સામે બોલતા અચકાય છે? શું આ પાછળ કોઈ રાજકીય મજબૂરી છે કે પછી અન્ય કોઈ રહસ્યો જે ટ્રમ્પ પાસે છે? દેશના વડા જ્યારે વિદેશમાં જાય છે, ત્યારે તેઓ દેશના ગૌરવના પ્રતીક હોય છે. આવી સ્થિતિમાં ‘યોર એક્સલન્સી’ જેવા શબ્દોનો વારંવાર પ્રયોગ કરીને તેમની સામે નમ્રતા દર્શાવવી એ ભારતીય પ્રજાને ખૂંચે છે.
લોકશાહીના મૂલ્યો અને વડાપ્રધાનની જવાબદારી
અમેરિકા જેવા દેશોમાં રાજાશાહી નથી, ત્યાંની પ્રજા પોતે રાજા છે. ત્યાં પત્રકારો કે પોલીસ અધિકારીઓ પણ પ્રેસિડેન્ટને માત્ર ‘મિસ્ટર પ્રેસિડેન્ટ’ કહીને સંબોધે છે. આપણા વડાપ્રધાન જ્યારે વિદેશમાં જાય છે, ત્યારે તેમણે એક સ્વતંત્ર અને ગૌરવશાળી રાષ્ટ્રના વડા તરીકે વર્તવું જોઈએ. ગુજરાતમાં જ્યારે મુખ્યમંત્રી હતા, ત્યારે જે ‘કડક’ છબી હતી અને વેપારીઓ સાથે જે પ્રકારનું વર્તન હતું, તે જોતાં વિદેશમાં મળતી આ નમ્રતા એક અજીબ વિરોધાભાસ છે. સત્તાધારી પક્ષના નેતાઓનું મુખ્ય ધ્યાન માત્ર મોદીના વીડિયો શેર કરવા પર જ રહે છે, પરંતુ વાસ્તવિક મુદ્દાઓ જેવા કે દેશનું આર્થિક ગૌરવ અને વેપારીઓની સલામતી પાછળ રહી જાય છે.
આ આખી ઘટનાનું તારણ એ છે કે સત્તાના સ્થાને બેઠેલા વ્યક્તિ જ્યારે પોતાના જ નાગરિકો અને ઉદ્યોગસાહસિકોને માત્ર તેમના સન્માન કરવાના આધારે માપે છે, ત્યારે લોકશાહીનું મૂલ્ય ઘટે છે. અલંગના તે વેપારીઓ તો માત્ર એક ઉદાહરણ છે. દેશના ઉદ્યોગપતિઓ અને વેપારીઓ આર્થિક કરોડરજ્જુ સમાન છે. તેમનું સન્માન કરવું એ સરકારની પ્રાથમિકતા હોવી જોઈએ. વડાપ્રધાન જે રીતે વિદેશમાં ટ્રમ્પની સામે મૌન રહીને અને પોતાના દેશમાં ઉદ્યોગપતિઓ સાથે કડક વર્તન કરીને બેવડા ધોરણો અપનાવે છે, તે રાજકીય વિશ્લેષકો માટે અભ્યાસનો વિષય છે. દેશનું ગૌરવ એ વિદેશમાં કોઈની સામે નમવું નથી, પરંતુ પોતાના જ દેશના લોકોને સન્માન આપીને આર્થિક રીતે સક્ષમ બનાવવા તે છે.
આ પણ વાંચો:
