Datia Bypoll BJP: મધ્ય પ્રદેશની દતિયા વિધાનસભા પેટાચૂંટણીમાં મળેલી હાર બાદ ભારતીય જનતા પાર્ટી (ભાજપ)એ મહત્વપૂર્ણ સંગઠનાત્મક નિર્ણય લીધો છે. પાર્ટીએ દતિયા જિલ્લાના સમગ્ર સંગઠનાત્મક એકમને તાત્કાલિક અસરથી ભંગ કરી દીધો છે. આ નિર્ણય પાર્ટી દ્વારા ચૂંટણી પરિણામોની સમીક્ષા અને હારના કારણોની આંતરિક તપાસના ભાગરૂપે લેવામાં આવ્યો હોવાનું જણાવવામાં આવ્યું છે.
હાર બાદ 24 કલાકમાં જ કાર્યવાહી
પેટાચૂંટણીના પરિણામ જાહેર થયાના 24 કલાકથી પણ ઓછા સમયમાં ભાજપની મધ્ય પ્રદેશ એકમે આ કાર્યવાહી કરી હતી. રાજકીય વિશ્લેષકોના મતે, આ નિર્ણય દર્શાવે છે કે પાર્ટી દતિયાની હારને સામાન્ય ચૂંટણી પરિણામ તરીકે નહીં પરંતુ ગંભીર સંગઠનાત્મક નિષ્ફળતા તરીકે જોઈ રહી છે. પાર્ટીનું માનવું છે કે હારના કારણોની ઊંડાણપૂર્વક તપાસ કરીને જવાબદારી નક્કી કરવી જરૂરી છે.
પ્રદેશ અધ્યક્ષના નિર્દેશ બાદ આદેશ જાહેર
ભાજપના રાજ્ય કાર્યાલય સચિવ શ્યામ મહાજન દ્વારા જાહેર કરાયેલા સત્તાવાર આદેશમાં જણાવાયું છે કે પ્રદેશ અધ્યક્ષ હેમંત ખંડેલવાલના નિર્દેશ અને દતિયા પેટાચૂંટણીના પરિણામોની સમીક્ષા માટે રચાયેલી સમિતિની ભલામણોને આધારે સમગ્ર જિલ્લા સંગઠનાત્મક માળખું ભંગ કરવામાં આવે છે.
આદેશ અનુસાર જિલ્લા અધ્યક્ષ, જિલ્લા પદાધિકારીઓ, જિલ્લા કાર્યકારિણી, મંડળ સમિતિઓ, વિવિધ મોરચા, પ્રકોષ્ઠો, પરિયોજનાઓ, વિભાગો અને સંગઠનની અન્ય તમામ એકમોને તેમની જવાબદારીઓમાંથી તાત્કાલિક અસરથી મુક્ત કરવામાં આવ્યા છે.
મુખ્યમંત્રીના નિવાસસ્થાને ઉચ્ચસ્તરીય સમીક્ષા બેઠક
આ નિર્ણય પહેલાં મુખ્યમંત્રી મોહન યાદવના સરકારી નિવાસસ્થાને ઉચ્ચસ્તરીય બેઠક યોજાઈ હતી. બેઠકમાં પ્રદેશ ભાજપ અધ્યક્ષ હેમંત ખંડેલવાલ, ઉપમુખ્યમંત્રી જગદીશ દેવડા, રાજ્ય સરકારના મંત્રીઓ, વરિષ્ઠ સંગઠન પદાધિકારીઓ તેમજ દતિયા પેટાચૂંટણીના પ્રચાર અભિયાન સાથે જોડાયેલા નેતાઓ હાજર રહ્યા હતા.
બેઠક દરમિયાન ચૂંટણીમાં થયેલી હારના કારણો, સ્થાનિક સંગઠનની કામગીરી, ચૂંટણી વ્યવસ્થાપન અને આંતરિક સ્થિતિ અંગે વિસ્તૃત ચર્ચા કરવામાં આવી હતી.
6,016 મતોથી મળેલી હારની સમીક્ષા
પાર્ટીના આંતરિક સૂત્રોના જણાવ્યા મુજબ બેઠકમાં ભાજપના ઉમેદવારને 6,016 મતોથી થયેલી હારના કારણોનું વિશ્લેષણ કરવામાં આવ્યું હતું. તેમાં સ્થાનિક સ્તરે જૂથબંધી, સંગઠનની કામગીરીમાં રહેલી ખામીઓ, ઉમેદવારને પૂરતું સમર્થન ન મળવું અને કેટલાક કાર્યકરો દ્વારા કથિત રીતે પાર્ટી વિરોધી પ્રવૃત્તિઓ કરવાના મુદ્દાઓ પણ ચર્ચામાં આવ્યા હતા.
પાર્ટીનું માનવું છે કે હાર પાછળ માત્ર વિરોધ પક્ષની મજબૂત વ્યૂહરચના જ નહીં પરંતુ આંતરિક અસંતોષ પણ જવાબદાર હોઈ શકે છે.
શિસ્તભંગની કાર્યવાહી પણ શક્ય
સમીક્ષા દરમિયાન મળેલી માહિતીના આધારે અનેક પદાધિકારીઓ સામે શિસ્તભંગની કાર્યવાહી થવાની સંભાવના વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. જિલ્લા અધ્યક્ષ રઘુવીર કુશવાહા સહિત કેટલાક સ્થાનિક નેતાઓ વિરુદ્ધ મળેલી ફરિયાદો એકત્ર કરીને કેન્દ્રીય નેતૃત્વને મોકલવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરવામાં આવી હોવાનું જણાવવામાં આવે છે.
પાર્ટી સંગઠન હવે વ્યક્તિગત જવાબદારી નક્કી કરીને આગામી સમયમાં જરૂરી સંગઠનાત્મક ફેરફારો કરી શકે છે.
પારષદો પર પાર્ટી વિરોધી પ્રવૃત્તિના આક્ષેપ
આંતરિક અહેવાલોમાં એવો દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે એક ડઝનથી વધુ ભાજપના પારષદોએ ચૂંટણી દરમિયાન સત્તાવાર ઉમેદવારના સમર્થનમાં સક્રિય રીતે કામ કર્યું નહોતું. કેટલાક પર તો વિરોધી વલણ અપનાવવાના પણ આક્ષેપ થયા છે.
આ મામલે પણ અલગથી તપાસ કરવામાં આવી રહી છે અને પુરાવા આધારે શિસ્તભંગની કાર્યવાહી કરવામાં આવી શકે છે.
કોંગ્રેસે બેઠક જાળવી રાખી
દતિયા વિધાનસભા બેઠક કોંગ્રેસ પોતાના કબજામાં રાખવામાં સફળ રહી હતી. કોંગ્રેસના વરિષ્ઠ નેતા ઘનશ્યામ સિંહે ભાજપના ઉમેદવાર આશુતોષ તિવારીને 6,016 મતોથી હરાવ્યા હતા.
આ ચૂંટણી બંને મુખ્ય પક્ષો માટે પ્રતિષ્ઠાનો પ્રશ્ન બની ગઈ હતી. પરિણામ બાદ કોંગ્રેસે તેને જનતાનો વિશ્વાસ ગણાવ્યો હતો જ્યારે ભાજપે આત્મમંથનની પ્રક્રિયા શરૂ કરી હતી.
હેમંત ખંડેલવાલ માટે પ્રથમ ચૂંટણી પરીક્ષા
પ્રદેશ ભાજપ અધ્યક્ષ બન્યા બાદ હેમંત ખંડેલવાલ માટે આ પ્રથમ મહત્વપૂર્ણ ચૂંટણી હતી. તેથી પરિણામને પાર્ટી માટે વિશેષ મહત્વનું માનવામાં આવી રહ્યું છે.
રાજકીય નિરીક્ષકોના મતે, નવા પ્રદેશ અધ્યક્ષના નેતૃત્વ હેઠળ પાર્ટીની સંગઠનાત્મક ક્ષમતાનું આ પ્રથમ મોટું પરીક્ષણ હતું.
નરોત્તમ મિશ્રાની ટિકિટ કાપવાનો નિર્ણય ચર્ચામાં રહ્યો
આ બેઠક પર ભાજપે લાંબા સમયથી ધારાસભ્ય રહેલા અને પૂર્વ ગૃહમંત્રી નરોત્તમ મિશ્રાની ટિકિટ કાપીને આશુતોષ તિવારીને ઉમેદવાર બનાવ્યા હતા. ઉમેદવાર બદલવાનો આ નિર્ણય શરૂઆતથી જ ચર્ચાનો વિષય બન્યો હતો.
પાર્ટીના ઘણા કાર્યકરો અને નરોત્તમ મિશ્રાના સમર્થકોએ આ નિર્ણય સામે ખુલ્લેઆમ અસંતોષ વ્યક્ત કર્યો હતો.
પ્રચાર દરમિયાન આંતરિક વિરોધ સામે આવ્યો
ઉમેદવાર જાહેર થયા બાદ અનેક સ્થળોએ વિરોધ પ્રદર્શન, માર્ગ અવરોધ, રાજીનામાં અને પોલીસ સાથે અથડામણ જેવી ઘટનાઓ પણ સામે આવી હતી. જેના કારણે ચૂંટણી પ્રચાર દરમિયાન ભાજપને આંતરિક મતભેદોનો સામનો કરવો પડ્યો હતો.
જોકે બાદમાં નરોત્તમ મિશ્રાએ પાર્ટીના ઉમેદવારના સમર્થનમાં પ્રચાર કર્યો હતો, તેમ છતાં પાર્ટી બેઠક બચાવવામાં સફળ રહી નહોતી.
સંગઠનાત્મક ખામીઓની તપાસનો નિર્ણય
પરિણામ બાદ પ્રદેશ અધ્યક્ષ હેમંત ખંડેલવાલે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે ચૂંટણી પરિણામોની સંપૂર્ણ સમીક્ષા કરવામાં આવશે અને જ્યાં જ્યાં સંગઠનાત્મક ખામીઓ અથવા શિસ્તભંગ સામે આવશે ત્યાં યોગ્ય કાર્યવાહી કરવામાં આવશે.
સમગ્ર જિલ્લા એકમને ભંગ કરવાનો નિર્ણય આ પ્રક્રિયાનો પ્રથમ અને સૌથી મોટો ભાગ માનવામાં આવી રહ્યો છે.
ભાજપ માટે રાજકીય સંદેશ
રાજકીય વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે દતિયા જેવી બેઠક પર મળેલી હાર ભાજપ માટે માત્ર સ્થાનિક રાજકીય ઘટના નથી પરંતુ સંગઠનને વધુ મજબૂત બનાવવાની જરૂરિયાતનો સંદેશ પણ છે.
મુખ્યમંત્રી મોહન યાદવ, અનેક મંત્રીઓ અને વરિષ્ઠ નેતાઓએ પ્રચારમાં સક્રિય ભાગ લીધો હોવા છતાં પરિણામ અનુકૂળ ન આવતાં પાર્ટી હવે સંગઠનાત્મક માળખાની પુનઃરચના તરફ આગળ વધી રહી છે.
આગામી ચૂંટણી પહેલાં સંગઠન મજબૂત કરવાનો પ્રયાસ
દતિયા પેટાચૂંટણી બાદ લેવામાં આવેલા આ નિર્ણયને આગામી વિધાનસભા અને અન્ય ચૂંટણીને ધ્યાનમાં રાખીને સંગઠનને વધુ સક્રિય અને જવાબદાર બનાવવાના પ્રયાસ તરીકે પણ જોવામાં આવી રહ્યો છે.
પાર્ટી હવે નવા સંગઠનનું પુનર્ગઠન, સ્થાનિક નેતૃત્વમાં ફેરફાર, કાર્યકરો સાથે સંવાદ અને શિસ્તબદ્ધ કાર્યપદ્ધતિ દ્વારા ફરીથી મજબૂત સંગઠન ઉભું કરવાની દિશામાં આગળ વધે તેવી શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.
