Bhetawada Chemical Water Protest: અમદાવાદ જિલ્લાના ધોળકા તાલુકાના ભેટાવાડા સહિત આંબરેલી, નેસડા અને અન્ય મળીને પાંચ ગામના લોકો છેલ્લા 13થી 14 દિવસથી કેમિકલયુક્ત પાણીના પ્રશ્નને લઈને આંદોલન કરી રહ્યા છે. લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા આ વિરોધ છતાં ખેડૂતો અને ગ્રામજનોની સમસ્યાનો કોઈ કાયમી ઉકેલ આવ્યો નથી. આંદોલન સ્થળે એક પછી એક નેતાઓ અને આગેવાનો પહોંચીને સમર્થન આપી રહ્યા છે, પરંતુ સ્થાનિકોનો સવાલ છે કે તેમની મૂળભૂત સમસ્યાનો ઉકેલ ક્યારે આવશે.
કેમિકલયુક્ત પાણીથી આરોગ્ય પર ગંભીર અસરના આક્ષેપ
ભેટાવાડા ગામના ખેડૂતો અને ગ્રામજનોનો આક્ષેપ છે કે વિસ્તારમાં કેમિકલયુક્ત પાણી છોડવામાં આવી રહ્યું છે. આ પાણીના કારણે લોકોના આરોગ્યને નુકસાન થઈ રહ્યું હોવાના દાવા સાથે ગ્રામજનો કેન્સર સહિત ગંભીર બીમારીઓનો ભોગ બની રહ્યા હોવાની વાત કરી રહ્યા છે. લોકોનું કહેવું છે કે જીવન બચાવવા માટે જ તેમને ધરણા અને આંદોલનનો માર્ગ અપનાવવો પડ્યો છે.
સ્થાનિકોનો વધુ આક્ષેપ છે કે નહેરમાં નર્મદાનું પાણી આપવાની વાત કરવામાં આવી હતી, પરંતુ નર્મદાનું પાણી ન મળે તો પણ ચાલશે, ઝેરી કે કેમિકલયુક્ત પાણી નહેરમાં ન છોડવામાં આવે તેવી તેમની મુખ્ય માંગ છે. ગ્રામજનો સરકારને સવાલ કરી રહ્યા છે કે નહેરમાં પાણી આપવાનું શક્ય ન હોય તો તેમને “ઝેર” કેમ આપવામાં આવી રહ્યું છે અને આ પાણી પરત ખેંચીને સમસ્યાનો ઉકેલ ક્યારે લાવવામાં આવશે.
યુવરાજસિંહ જાડેજાએ ગાંધીનગર સુધી લડત લઈ જવાની અપીલ કરી
આંદોલન સ્થળે પહોંચેલા યુવરાજસિંહ જાડેજાએ ખેડૂતો અને ગ્રામજનોને લડત ગાંધીનગર સુધી લઈ જવાની અપીલ કરી હતી. તેમના જણાવ્યા મુજબ માત્ર ગામમાં બેસીને જિંદાબાદ-મુર્દાબાદના નારા લગાવવાથી સમસ્યાનો ઉકેલ ઝડપથી નહીં આવે. તેમણે આ પ્રશ્નને ગાંધીનગર સુધી પહોંચાડવા અને વિધાનસભા સત્રમાં મુદ્દો ગુંજાવવાની વાત કરી હતી.
તેમણે ગુજરાત પોલ્યુશન કંટ્રોલ બોર્ડ એટલે કે GPCBની ગાંધીનગર, સેક્ટર-10 સ્થિત કચેરી સુધી આંદોલન લઈ જવાની સલાહ આપી હતી. તેમના કહેવા મુજબ સંબંધિત તંત્ર સુધી સીધો અવાજ પહોંચાડવો જરૂરી છે.
જમિયતપુરાના ઉદાહરણથી આંદોલનની અસર સમજાવી
યુવરાજસિંહે તાજેતરના જમિયતપુરા ગામના ઉદાહરણનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો. બાલાસીણોર વિસ્તારમાં આવેલા જમિયતપુરામાં TSDF સાઇટ પર કેમિકલ કંપનીઓના હેઝાર્ડસ વેસ્ટના નિકાલ, ટ્રીટમેન્ટ, સ્ટોરેજ, નાશ અને રિસાયક્લિંગ સાથે જોડાયેલી વ્યવસ્થા અંગે લાંબા સમયથી ફરિયાદો હોવાનો તેમણે દાવો કર્યો.
તેમના જણાવ્યા મુજબ ત્યાં કચરાને કારણે જમીનનું લેયર ફાટતાં કૂવાનું પાણી લાલ થયું, ત્યારબાદ તળાવ અને નજીકની ઝરમર નદીના પાણી પર પણ તેની અસર થઈ અને લાલ રંગનું પાણી આગળ ડાકોર સુધી પહોંચ્યું હોવાનો સ્થાનિકોનો દાવો હતો. તેમણે જણાવ્યું કે જમિયતપુરાના લોકો લગભગ 10 વર્ષથી આ મુદ્દે લડત આપી રહ્યા હતા. પરંતુ ગાંધીનગરની GPCB કચેરી સુધી લોકોને લઈ જઈ આંદોલન કર્યા બાદ માત્ર બે દિવસમાં અંદાજે રૂ.500 કરોડના TSDF પ્રોજેક્ટને ક્લોઝર નોટિસ મળ્યાનો દાવો તેમણે કર્યો હતો.
કંપનીઓનો વિરોધ નહીં, પરંતુ નિયમોનું પાલન જરૂરી હોવાનો મત
યુવરાજસિંહે સ્પષ્ટતા કરી હતી કે તેઓ ઉદ્યોગો કે કંપનીઓના વિરોધી નથી. તેમનો મત છે કે કંપનીઓ ઉત્પાદન કરે, પરંતુ પર્યાવરણ અને માનવજીવનની મર્યાદા જાળવીને કરે. કંપનીમાંથી નીકળતા કેમિકલ અને ઝેરી કચરાનું યોગ્ય ટ્રીટમેન્ટ કર્યા વગર તેને ખુલ્લામાં છોડવું અથવા પાણીના સ્ત્રોતોને પ્રદૂષિત કરવું ગંભીર બાબત છે.
તેમણે વિસ્તારમાં કેટલીક કંપનીઓનું પાણી રોડ પર વહેતું હોવાનો દાવો પણ કર્યો હતો અને તેના કારણે સ્થાનિક બાળકોમાં ચામડીના રોગ, વડીલોમાં ઓર્ગન ફેલિયર અને અન્ય ગંભીર આરોગ્ય સમસ્યાઓ ઊભી થતી હોવાની ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી.
કેન્સરના આંકડા અંગે પણ ગંભીર દાવો
વક્તવ્ય દરમિયાન ગુજરાતમાં કેન્સરના કેસોને લઈને પણ ગંભીર દાવો કરવામાં આવ્યો હતો. યુવરાજસિંહે ગુજરાતમાં કેન્સરના દર્દીઓની સંખ્યા દેશના અન્ય રાજ્યોની સરખામણીમાં સૌથી વધુ હોવાનો દાવો કર્યો અને તેના માટે કેમિકલ પ્રદૂષણને જવાબદાર ગણાવ્યું. જોકે આ દાવાની સ્વતંત્ર સત્તાવાર ચકાસણી જરૂરી છે.
તેમણે ચેતવણી આપી કે પ્રદૂષિત પાણીનો ઉપયોગ કરીને ઉગાડવામાં આવતા ધાન, ઘઉં અને અન્ય પાક, તેમજ આવા પાણીથી અસરગ્રસ્ત પશુઓનું દૂધ અંતે ગુજરાતના અન્ય વિસ્તારો સુધી પહોંચે છે. તેથી આ માત્ર ભેટાવાડા કે પાંચ ગામનો પ્રશ્ન નહીં પરંતુ સમગ્ર ગુજરાતના લોકોના આરોગ્ય સાથે જોડાયેલો મુદ્દો બની શકે છે.
ગાંધીનગર સુધી અવાજ પહોંચાડવાની માંગ
આંદોલનકારીઓનું કહેવું છે કે જો કેમિકલયુક્ત પાણીની સમસ્યાનો તાત્કાલિક ઉકેલ નહીં આવે તો લડત વધુ ઉગ્ર બની શકે છે. યુવરાજસિંહે પણ ગ્રામજનોને ગાંધીનગરમાં GPCB કચેરી સુધી પહોંચીને જવાબ માંગવાની અપીલ કરી છે. હવે પાંચ ગામના ખેડૂતો અને ગ્રામજનોની નજર સરકાર અને GPCBની કાર્યવાહી પર છે. સ્થાનિકોની મુખ્ય માંગ છે કે પ્રદૂષિત પાણીનો પ્રશ્ન કાયમી રીતે ઉકેલાય અને લોકોને સુરક્ષિત પાણી તથા સ્વસ્થ જીવનનો અધિકાર મળે.
