Retail Inflation India: ભારતમાં છૂટક મોંઘવારીના મોરચે ઓગસ્ટ મહિનામાં ફરી વધારો નોંધાયો છે. આંકડાશાસ્ત્ર અને કાર્યક્રમ અમલીકરણ મંત્રાલય દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા આંકડા મુજબ ગ્રાહક ભાવ સૂચકાંક (CPI) આધારિત છૂટક મોંઘવારી ઓગસ્ટમાં વધીને 4.82 ટકા થઈ છે. જુલાઈમાં આ દર 4.45 ટકા હતો. એટલે કે એક મહિનામાં છૂટક મોંઘવારીમાં 0.37 ટકાનો વધારો નોંધાયો છે.
નવી CPI શ્રેણી હેઠળ 2024ને આધાર વર્ષ બનાવવામાં આવ્યું છે. આ નવી શ્રેણીમાં ઉપલબ્ધ આંકડાઓ મુજબ ઓગસ્ટની મોંઘવારી છેલ્લા આઠ મહિનામાં નોંધાયેલું સૌથી ઊંચું સ્તર છે. મોંઘવારીમાં થયેલા આ વધારા પાછળ મુખ્ય કારણ ખાદ્ય પદાર્થોના ભાવમાં વધારો હોવાનું સરકારી આંકડાઓ પરથી સામે આવ્યું છે.
ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં મોંઘવારીનો વધુ માર
ઓગસ્ટમાં મોંઘવારીની અસર દેશના ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં શહેરી વિસ્તારોની સરખામણીએ વધુ જોવા મળી છે. ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં CPI આધારિત છૂટક મોંઘવારી 5.23 ટકા રહી હતી, જ્યારે શહેરી વિસ્તારોમાં તે 4.31 ટકા નોંધાઈ હતી.
આ આંકડા દર્શાવે છે કે શહેરોની સરખામણીએ ગામડાઓમાં ઘરગથ્થુ બજેટ પર ભાવ વધારાની અસર વધુ પડી છે. ખાસ કરીને ખાદ્ય પદાર્થોના ભાવમાં થયેલા વધારાને કારણે ગ્રામીણ પરિવારો પર મોંઘવારીનું દબાણ વધારે રહ્યું છે.
ખાદ્ય મોંઘવારી 5.95 ટકા પર પહોંચી
ગ્રાહક ખાદ્ય ભાવ સૂચકાંક (CFPI) અનુસાર ઓગસ્ટમાં ખાદ્ય મોંઘવારી વાર્ષિક ધોરણે 5.95 ટકા રહી હતી. જુલાઈની સરખામણીએ ખાદ્ય વસ્તુઓના ભાવમાં વધારો છૂટક મોંઘવારીને ઉપર લઈ જવામાં મહત્વપૂર્ણ પરિબળ બન્યો છે.
ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં ખાદ્ય મોંઘવારી 6.13 ટકા રહી હતી, જ્યારે શહેરી વિસ્તારોમાં આ દર 5.64 ટકા નોંધાયો હતો. આમ, ખાદ્ય પદાર્થોના ભાવમાં પણ ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં મોંઘવારીનું દબાણ શહેરી વિસ્તારો કરતાં વધુ રહ્યું છે.
વ્યક્તિગત સંભાળ અને સેવાઓમાં સૌથી વધુ મોંઘવારી
સરકારી આંકડાઓ મુજબ વ્યક્તિગત સંભાળ, સામાજિક સુરક્ષા તથા વિવિધ વસ્તુઓ અને સેવાઓની શ્રેણીમાં ઓગસ્ટ દરમિયાન સૌથી વધુ 15.17 ટકાની મોંઘવારી નોંધાઈ હતી. આ કેટેગરીમાં ભાવ વધારાનો દર અન્ય અનેક મુખ્ય શ્રેણીઓની સરખામણીએ ઘણો ઊંચો રહ્યો.
રેસ્ટોરાં અને આવાસ સેવાઓમાં પણ મોંઘવારીનું સ્તર ઊંચું રહ્યું હતું. આ ક્ષેત્રમાં ઓગસ્ટ દરમિયાન ભાવવધારો 8.38 ટકા નોંધાયો હતો. પાન, તમાકુ અને અન્ય નશીલા પદાર્થોની શ્રેણીમાં મોંઘવારી 4.71 ટકા રહી.
પરિવહન સેવાઓમાં ઓગસ્ટ દરમિયાન મોંઘવારી 4.60 ટકા નોંધાઈ હતી. શિક્ષણ સેવાઓના ભાવમાં 3.73 ટકાનો વધારો થયો હતો, જ્યારે કપડાં અને જૂતાં-ચપ્પલની શ્રેણીમાં મોંઘવારી 3.56 ટકા રહી.
આરોગ્ય ક્ષેત્રમાં સૌથી ઓછી મોંઘવારી
ઓગસ્ટ મહિનામાં આરોગ્ય ક્ષેત્રમાં મોંઘવારી અન્ય ઘણી શ્રેણીઓની સરખામણીએ સૌથી ઓછી રહી હતી. સરકારી આંકડાઓ અનુસાર આરોગ્ય સેવાઓ અને સંબંધિત ખર્ચમાં મોંઘવારીનો દર 1.34 ટકા નોંધાયો છે.
આ આંકડો વ્યક્તિગત સંભાળ અને સેવાઓની 15.17 ટકા મોંઘવારીની સરખામણીએ ઘણો ઓછો છે. બીજી તરફ, પરિવહન, શિક્ષણ તથા કપડાં અને જૂતાં-ચપ્પલ જેવી દૈનિક જરૂરિયાતો સાથે જોડાયેલી વિવિધ કેટેગરીમાં પણ ભાવ વધારા નોંધાયા છે.
RBIની MPC બેઠક પહેલાં મોંઘવારીના અંતિમ આંકડા
ઓગસ્ટના CPI આંકડા ભારતીય રિઝર્વ બેન્કની મોનેટરી પૉલિસી કમિટી (MPC) માટે પણ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. 5થી 7 ઑક્ટોબર દરમિયાન MPCની બેઠક યોજાવાની છે અને તે પહેલાં ઓગસ્ટના છૂટક મોંઘવારીના આંકડા ઉપલબ્ધ અંતિમ આંકડા છે.
મોંઘવારી 4.82 ટકા સુધી પહોંચતા હવે MPCની આગામી બેઠકમાં ભાવ સ્થિરતા અને મોંઘવારીના દબાણ અંગે ચર્ચા મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે. ખાસ કરીને ખાદ્ય મોંઘવારી 5.95 ટકા અને ગ્રામીણ ખાદ્ય મોંઘવારી 6.13 ટકા સુધી પહોંચવી નીતિનિર્માતાઓ માટે ધ્યાન ખેંચે તેવી બાબત છે.
સરકાર અને RBI સામે હવે મુખ્ય પડકાર એ રહેશે કે ખાદ્ય પદાર્થોના વધતા ભાવથી સામાન્ય પરિવારો પર પડતા દબાણને કેવી રીતે નિયંત્રિત કરવામાં આવે. ખાસ કરીને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં મોંઘવારી 5.23 ટકા સુધી પહોંચ્યા બાદ પુરવઠા અને ભાવ નિયંત્રણ અંગે સરકાર કયા પગલાં લેશે તે મહત્વપૂર્ણ રહેશે.
