Rahul Gandhi: લોકસભામાં વિપક્ષના નેતા અને કોંગ્રેસના વરિષ્ઠ નેતા રાહુલ ગાંધીએ ‘વોટ ચોરી’ના મુદ્દે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી, કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહ અને મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમાર પર ગંભીર આરોપ લગાવ્યા છે. રાહુલ ગાંધીએ દાવો કર્યો કે કથિત મતચોરીની પ્રક્રિયામાં ત્રણેયની અલગ-અલગ ભૂમિકા છે. તેમના જણાવ્યા અનુસાર, જ્ઞાનેશ કુમાર આ પ્રક્રિયાનો અમલ કરે છે, અમિત શાહ તેનું સંચાલન કરે છે અને નરેન્દ્ર મોદી તેનું આયોજન કરે છે. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે કોંગ્રેસ આ મુદ્દે જવાબદારી નક્કી કરાવવા અને ન્યાય મેળવવા માટે પોતાનો સંઘર્ષ ચાલુ રાખશે.
રવિવારે દક્ષિણ ગોવાના મડગાંવમાં કોંગ્રેસની ‘ગોય રાખોણ યાત્રા’ દરમિયાન કાર્યકરોને સંબોધતાં રાહુલ ગાંધીએ આ આરોપો લગાવ્યા હતા. તેમણે મતદાર યાદીઓ અને ચૂંટણી પ્રક્રિયામાં કથિત ગેરરીતિઓને માત્ર ચૂંટણીલક્ષી મુદ્દો નહીં, પરંતુ બંધારણ અને નાગરિકોના લોકશાહી અધિકારો સાથે જોડાયેલો સવાલ ગણાવ્યો હતો. કોંગ્રેસ આ મુદ્દે પીછેહઠ નહીં કરે અને જવાબદાર લોકોની જવાબદારી નક્કી કરાવવા પ્રયાસ કરશે, એવું પણ તેમણે જણાવ્યું હતું. જોકે, રાહુલ ગાંધીના આ આરોપો રાજકીય આક્ષેપો છે; તેમની સત્યતા અંગેનો અંતિમ નિર્ણય સંબંધિત પુરાવા અને તપાસના આધારે જ થઈ શકે છે.
‘વોટ ચોરી’ના આરોપો સામે માનહાનિનો કેસ કેમ નહીં?
રાહુલ ગાંધીએ પોતાના ભાષણમાં સવાલ ઉઠાવ્યો હતો કે તેમની સામે 45થી વધુ માનહાનિના કેસ હોવા છતાં ‘વોટ ચોરી’ના આરોપને લઈને અલગથી કોઈ કાર્યવાહી કેમ કરવામાં આવી નથી. તેમણે દાવો કર્યો કે નરેન્દ્ર મોદી, અમિત શાહ અને અન્ય લોકોએ તેમની સામે અગાઉ માનહાનિના કેસ કર્યા છે, છતાં તેઓ જાહેરમાં સતત મતચોરીના આરોપો લગાવતા હોવા છતાં આ મુદ્દે તેમની સામે કેસ દાખલ કરવામાં આવ્યો નથી.
રાહુલ ગાંધીએ કહ્યું કે જો આ આરોપોને લઈને કાયદાકીય કાર્યવાહી શરૂ થાય, તો અનેક સવાલો ઊભા થઈ શકે છે અને સંબંધિત લોકોને પણ જવાબ આપવો પડી શકે છે. તેમણે એવો દાવો કર્યો કે આ જ કારણસર ભાજપના નેતાઓ આ મુદ્દે કેસ કરવાનું ટાળી રહ્યા છે. જોકે, માનહાનિનો કેસ દાખલ ન થવા પાછળનું કારણ રાહુલ ગાંધી દ્વારા રજૂ કરવામાં આવેલી તેમની રાજકીય દલીલ છે; તેને સ્વતંત્ર રીતે સાબિત થયેલી હકીકત તરીકે જોવી યોગ્ય નથી.
‘મોદી સરકારની એક્સપાયરી ડેટ નજીક આવી રહી છે’
કેન્દ્ર સરકાર પર રાજકીય પ્રહાર કરતાં રાહુલ ગાંધીએ કહ્યું કે કોંગ્રેસ ટૂંક સમયમાં દિલ્હીમાં મોદી-શાહની રાજનીતિનો સામનો કરશે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે આ દિશામાં કામ ચાલી રહ્યું છે અને મોદી સરકારની ‘એક્સપાયરી ડેટ’ નજીક આવી રહી છે.
રાહુલ ગાંધીએ ફરી ભાર મૂક્યો કે કોંગ્રેસ કથિત મતચોરી માટે જવાબદાર લોકોને જવાબદાર ઠેરવવા માગે છે. તેમના મતે, મતદારોના અધિકારોનું રક્ષણ કરવું અને બંધારણની જોગવાઈઓને જાળવી રાખવી પાર્ટીની જવાબદારી છે. તેમણે આ લડાઈ ચાલુ રાખવાની પ્રતિબદ્ધતા વ્યક્ત કરી હતી.
‘વોટ ચોરી એ બંધારણ અને લોકશાહી અધિકારો પર હુમલો છે’
રાહુલ ગાંધીએ મતચોરીના આરોપોને બંધારણ સાથે જોડતાં કહ્યું કે મતદારોના અધિકારોને નુકસાન પહોંચાડવું લોકશાહી વ્યવસ્થાના પાયાને અસર કરે છે. તેમણે પોતાના ભાષણમાં કહ્યું હતું કે કથિત મતચોરી દ્વારા બંધારણ અને નાગરિકોની પવિત્ર લોકશાહી ફરજ પર હુમલો કરવામાં આવ્યો છે, જેને કોંગ્રેસ સ્વીકારશે નહીં.
તેમણે કોંગ્રેસને બંધારણનું રક્ષણ કરનારી પાર્ટી ગણાવી અને જણાવ્યું કે મતાધિકાર માત્ર સરકાર પસંદ કરવાનું સાધન નથી, પરંતુ લોકશાહીમાં નાગરિકોની ભાગીદારીનો પાયાનો અધિકાર છે. કોંગ્રેસ લાંબા સમયથી મતદાર યાદીઓમાં ફેરફાર અને ચૂંટણી પ્રક્રિયાની પારદર્શિતા અંગે સવાલો ઉઠાવતી રહી છે. બીજી તરફ, ભાજપે વિપક્ષ દ્વારા લગાવવામાં આવતા ચૂંટણી ગેરરીતિના આરોપોને નકારી કાઢ્યા છે.
‘ગોય રાખોણ યાત્રા’માં રાહુલ ગાંધીની પદયાત્રા
રવિવારે દક્ષિણ ગોવાના મડગાંવમાં યોજાયેલી કોંગ્રેસની ‘ગોય રાખોણ યાત્રા’માં રાહુલ ગાંધી સામેલ થયા હતા. તેમણે કોંગ્રેસના નેતાઓ અને કાર્યકરો સાથે લગભગ બે કિલોમીટર સુધી પદયાત્રા કરી હતી અને ત્યારબાદ સભાને સંબોધિત કરી હતી. કોંકણી ભાષામાં ‘ગોય રાખોણ’નો અર્થ ગોવાનું રક્ષણ કરવું અથવા ગોવાને બચાવવું થાય છે.
આ કાર્યક્રમ દરમિયાન રાહુલ ગાંધીએ રાષ્ટ્રીય રાજનીતિની સાથે ગોવાની રાજ્ય સરકારની કામગીરી અંગે પણ સવાલો ઉઠાવ્યા હતા. તેમના ભાષણમાં ચૂંટણી પ્રક્રિયા, બંધારણીય અધિકારો, શિક્ષણ અને ભ્રષ્ટાચાર જેવા મુદ્દાઓ મુખ્ય રહ્યા હતા. તેમણે ગોવાના નાગરિકો સાથે જોડાયેલા મુદ્દાઓને ઉઠાવીને રાજ્ય સરકારની જવાબદારી અંગે ચર્ચા કરી હતી.
ગોવા સરકાર પર ભ્રષ્ટાચારના આરોપો
રાહુલ ગાંધીએ ગોવાની સરકાર પર ભ્રષ્ટાચાર વ્યાપક હોવાનો આરોપ લગાવ્યો હતો. તેમણે રાજ્યને ભ્રષ્ટાચારના ‘મૉડલ’ તરીકે વર્ણવ્યું અને સરકારની કામગીરી અંગે સવાલો ઉઠાવ્યા હતા. આ નિવેદનો રાજ્ય સરકાર સામેના તેમના રાજકીય આક્ષેપોનો ભાગ હતા.
તેમણે દેશની શિક્ષણ વ્યવસ્થા અને વિદ્યાર્થી આંદોલનો પ્રત્યે સરકારોના વલણ અંગે પણ ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. રાહુલ ગાંધીએ ભૂતકાળની શિક્ષણ વ્યવસ્થાની સરખામણી વર્તમાન પરિસ્થિતિ સાથે કરતાં વિદ્યાર્થીઓનાં વિરોધ પ્રદર્શનો દરમિયાન પેલેટ ગનના ઉપયોગ જેવી ઘટનાઓનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. તેમના મતે, શિક્ષણની ગુણવત્તા અને વિદ્યાર્થીઓના અધિકારો અંગે ગંભીર ચર્ચાની જરૂર છે.
રાષ્ટ્રપતિ સાથે વિપક્ષી નેતાઓની મુલાકાત અને ચૂંટણી પંચ સામેની માગ
મતદાર યાદીઓ અને ચૂંટણી પ્રક્રિયાને લઈને કોંગ્રેસ તથા અન્ય વિપક્ષી પક્ષો અગાઉ પણ ચૂંટણી પંચ સામે સવાલો ઉઠાવી ચૂક્યા છે. આપેલી વિગતો અનુસાર, આ જ મહિનામાં ઇન્ડિયા ગઠબંધનના નેતાઓએ કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ મલ્લિકાર્જુન ખડગે અને રાહુલ ગાંધીના નેતૃત્વમાં રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુ સાથે મુલાકાત કરી હતી.
આ મુલાકાત દરમિયાન વિપક્ષી નેતાઓએ મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમાર સામે કાર્યવાહી કરવાની અને કથિત મતચોરીના આરોપોની તપાસ કરાવવાની માગ કરી હતી. વિપક્ષનો મત છે કે ચૂંટણી પ્રક્રિયા પારદર્શક હોવી જોઈએ અને મતદારોના અધિકારોનું રક્ષણ થવું જોઈએ.
SIR પ્રક્રિયા અને મતદાર યાદીની પારદર્શિતાનો સવાલ
સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન (SIR) એટલે કે મતદાર યાદીઓની વિશેષ સઘન સમીક્ષા પ્રક્રિયા હેઠળ મતદારોનાં નામ અને વિગતોની ચકાસણી કરવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયાનો હેતુ મતદાર યાદીને સુધારવાનો અને તેની વિગતોની પુષ્ટિ કરવાનો છે. જોકે, કોંગ્રેસ સહિતના વિપક્ષી પક્ષોનો આરોપ છે કે આ પ્રક્રિયા દરમિયાન પાત્ર મતદારોનાં નામ ખોટી રીતે દૂર થવાનું જોખમ છે.
કોંગ્રેસે માગ કરી છે કે મતદાર યાદીમાં ફેરફાર કરવાની પ્રક્રિયા પારદર્શક હોવી જોઈએ અને કોઈ પાત્ર નાગરિકનું નામ ખોટી રીતે દૂર ન થાય તેની ખાતરી કરવી જોઈએ. રાહુલ ગાંધીએ SIR અંગેની આ ચિંતાઓને ‘વોટ ચોરી’ના વ્યાપક આરોપ સાથે જોડીને ચૂંટણી પંચ અને સરકારની જવાબદારી નક્કી કરવાની માગ કરી છે.
હવે આ મુદ્દે ચૂંટણી પંચની કાર્યવાહી, વિપક્ષ દ્વારા રજૂ કરવામાં આવતા પુરાવા અને સંબંધિત સત્તાવાળાઓના જવાબ પર ધ્યાન રહેશે. ચૂંટણી પ્રક્રિયા અંગેના આક્ષેપોનું મૂલ્યાંકન રાજકીય નિવેદનોથી અલગ રાખીને તથ્યો, દસ્તાવેજો અને તપાસના પરિણામોના આધારે કરવું જરૂરી છે.
