Chirag Paswan UP Election 2027: ઉત્તર પ્રદેશમાં 2027ની વિધાનસભા ચૂંટણી પહેલાં કેન્દ્રીય મંત્રી ચિરાગ પાસવાનની લોક જનશક્તિ પાર્ટી (રામવિલાસ)એ પોતાની રાજકીય મહત્વાકાંક્ષાઓ સ્પષ્ટ કરી દીધી છે. 5 નવેમ્બરે વારાણસી પહોંચેલા ચિરાગ પાસવાને સંકેત આપ્યો હતો કે તેમની પાર્ટી ઉત્તર પ્રદેશની તમામ 403 વિધાનસભા બેઠકો પર ચૂંટણી લડવાની તૈયારી કરી રહી છે.

આ જાહેરાત માત્ર ચૂંટણી લડવા પૂરતી મર્યાદિત નથી. તેની પાછળ ઉત્તર પ્રદેશના દલિત રાજકારણમાં પોતાની જગ્યા બનાવવી, ખાસ કરીને બિન-જાટવ દલિત મતો મેળવવા અને NDAમાં પોતાની રાજકીય તાકાત વધારવાની રણનીતિ જોવા મળી રહી છે.

સૌથી મોટો સવાલ એ છે કે બિહારમાં સફળતા મેળવી ચૂકેલા ચિરાગ પાસવાન ઉત્તર પ્રદેશમાં પણ દલિત રાજકારણનો નવો ચહેરો બની શકશે કે પછી 403 બેઠકો પર ચૂંટણી લડવાની જાહેરાત BJP સાથે બેઠકોની વહેંચણીમાં દબાણ ઊભું કરવાની રણનીતિ છે?

NDA સાથે ગઠબંધન નહીં થાય તો એકલા લડશે ચૂંટણી

ચિરાગ પાસવાને 5 નવેમ્બરે વારાણસીમાં પત્રકારો સાથે વાતચીત દરમિયાન જણાવ્યું હતું કે BJPના નેતૃત્વવાળા NDA સાથે બેઠકો અંગે સહમતી નહીં બને તો તેમની પાર્ટી ઉત્તર પ્રદેશની તમામ 403 બેઠકો પર ઉમેદવારો ઉતારી શકે છે.

તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે ઉત્તર પ્રદેશમાં ગઠબંધન અંગે હજુ સત્તાવાર વાતચીત શરૂ થઈ નથી. જોકે, તેમને આશા છે કે NDAની અંદર બેઠકોની વહેંચણી અંગે સહમતી બની જશે.

ચિરાગે યાદ અપાવ્યું હતું કે તેમની પાર્ટી કેન્દ્રમાં NDAનો ભાગ છે અને બિહારમાં પણ ગઠબંધન સાથે ચૂંટણી લડી ચૂકી છે. ઝારખંડમાં પણ પાર્ટીએ ગઠબંધન હેઠળ ચૂંટણીમાં ભાગ લીધો હતો.

તેમણે નાગાલેન્ડનું ઉદાહરણ આપીને જણાવ્યું હતું કે ગઠબંધન ન થાય તો પાર્ટી એકલા હાથે ચૂંટણી લડવાથી પાછળ નહીં હટે. 2023ની નાગાલેન્ડ વિધાનસભા ચૂંટણીમાં LJP (રામવિલાસ)એ એકલા હાથે ચૂંટણી લડીને બે બેઠકો જીતી હતી.

BJP પાસેથી કેટલી બેઠકોની અપેક્ષા?

ગયા મહિને લખનઉની મુલાકાત દરમિયાન ચિરાગ પાસવાને જણાવ્યું હતું કે પાર્ટીએ ઉત્તર પ્રદેશમાં કેટલીક પ્રાથમિકતાવાળી અને ‘A કેટેગરી’ની બેઠકો ઓળખી લીધી છે. જોકે, તેમણે બેઠકોની ચોક્કસ સંખ્યા જાહેર કરી નહોતી.

ઉત્તર પ્રદેશમાં BJP પહેલેથી જ અપના દળ (સોનેલાલ), સુહેલદેવ ભારતીય સમાજ પાર્ટી અને નિષાદ પાર્ટી જેવા સહયોગીઓ સાથે ગઠબંધનમાં છે. આ પક્ષો પણ 2027ની ચૂંટણીમાં પોતાની રાજકીય તાકાતના આધારે વધુ બેઠકોની માગ કરી શકે છે.

આ સ્થિતિમાં ચિરાગ પાસવાનની એન્ટ્રીથી NDAમાં બેઠકોની વહેંચણી વધુ જટિલ બની શકે છે. ચિરાગે પોતાની પાર્ટીની સામાજિક પકડ અને ચૂંટણીમાં ઉપયોગિતા સાબિત કરવી પડશે.

બિન-જાટવ દલિત મતદારો પર ચિરાગની નજર

ઉત્તર પ્રદેશની વસ્તીમાં અનુસૂચિત જાતિઓનો હિસ્સો આશરે 21 ટકા છે. તેમાં જાટવ અને બિન-જાટવ બંને સમુદાયો રાજકીય રીતે મહત્ત્વપૂર્ણ છે. લાંબા સમય સુધી જાટવ સમુદાય બહુજન સમાજ પાર્ટી અને માયાવતીનો મજબૂત મતાધાર રહ્યો છે.

પરંતુ છેલ્લાં કેટલાંક વર્ષોમાં BSPનો જનાધાર નબળો પડ્યો છે. 2017ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં BSPને 22.23 ટકા મત મળ્યા હતા. 2022માં આ આંકડો ઘટીને 12.88 ટકા અને 2024ની લોકસભા ચૂંટણીમાં 9.4 ટકા રહ્યો હતો.

BSPની નબળાઈથી ઊભી થયેલી રાજકીય જગ્યામાં હવે BJP, સમાજવાદી પાર્ટી, કોંગ્રેસ અને ચિરાગ પાસવાનની પાર્ટી પોતાનો આધાર વધારવા માગે છે.

ચિરાગની રણનીતિ ખાસ કરીને બિન-જાટવ દલિતો, જેમાં પાસી સમુદાય મહત્ત્વપૂર્ણ છે, તેમને પોતાની સાથે જોડવાની છે. ઉત્તર પ્રદેશની કુલ વસ્તીમાં પાસી સમુદાયનો હિસ્સો આશરે 3.5 ટકા અને દલિત વસ્તીમાં લગભગ 16 ટકા હોવાનું જણાવવામાં આવે છે. અવધ અને પૂર્વાંચલના વિસ્તારોમાં આ સમુદાયની હાજરી ચૂંટણીનાં પરિણામો પર અસર કરી શકે છે.

ચિરાગ પાસવાન પોતે બિહારના દુસાધ (પાસવાન) સમુદાયમાંથી આવે છે. તેઓ પાસી અને પાસવાન સમુદાયોને એક રાજકીય મંચ પર લાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે.

પાસી-પાસવાન સાથે બ્રાહ્મણોને જોડવાની રણનીતિ

ચિરાગ પાસવાનની પાર્ટી માત્ર દલિત મતો પર આધાર રાખવા માગતી નથી. પાર્ટી ઉત્તર પ્રદેશમાં વ્યાપક સામાજિક ગઠબંધન બનાવવાની તૈયારી કરી રહી છે.

આ માટે ‘પાસી-પાસવાન સન્માન શૌર્ય યાત્રા’, દલિત ચૌપાલ અને વંચિત સમાજ સંમેલન જેવા કાર્યક્રમો યોજવામાં આવી રહ્યા છે. આ ઉપરાંત બ્રાહ્મણ સંમેલન યોજવાની પણ યોજના છે.

પાર્ટી વીરાંગના ઊદા દેવી, લખન પાસી અને મહારાજા બિજલી પાસી જેવા ઐતિહાસિક પ્રતીકોને પણ પોતાના અભિયાનમાં સામેલ કરી રહી છે. ‘પંડિત-પાસી-પાસવાન’ સમીકરણ દ્વારા દલિતો અને બ્રાહ્મણોને એકસાથે જોડવાનો પ્રયાસ થઈ રહ્યો છે.

અખિલેશ યાદવની PDA રણનીતિને પડકાર?

2024ની લોકસભા ચૂંટણીમાં સમાજવાદી પાર્ટી અને કોંગ્રેસના ગઠબંધને PDA એટલે કે પછાત, દલિત અને લઘુમતી સમુદાયોના રાજકારણ દ્વારા BJPને મોટો પડકાર આપ્યો હતો.

લોકનીતિ-CSDSના ચૂંટણી પછીના સર્વેક્ષણ મુજબ, 2024માં 56 ટકા બિન-જાટવ દલિતોએ INDIA ગઠબંધનને મત આપ્યો હતો. NDAને 29 ટકા અને BSPને 15 ટકા મતો મળ્યા હતા.

આ આંકડા દર્શાવે છે કે બિન-જાટવ દલિત મતદારોમાં રાજકીય પસંદગી બદલાઈ રહી છે. ચિરાગ પાસવાન આ જ મતબેંકમાં પોતાનું સ્થાન બનાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે.

2024ની લોકસભા ચૂંટણીમાં સમાજવાદી પાર્ટીએ ઉત્તર પ્રદેશની 37 બેઠકો અને કોંગ્રેસે છ બેઠકો જીતી હતી. આ સફળતામાં PDA રણનીતિની મહત્ત્વપૂર્ણ ભૂમિકા રહી હતી.

શું ચિરાગ અખિલેશ યાદવ માટે પડકાર બનશે?

રાજકીય વિશ્લેષકોના મતે, ચિરાગ પાસવાન માટે ઉત્તર પ્રદેશમાં પોતાની ઓળખ બનાવવી સરળ નહીં હોય. વારાણસીના રાજકીય વિશ્લેષક અને શિક્ષણવિદ્ સુરેન્દ્ર દુબેના મતે, ચિરાગ યુવા અને લોકપ્રિય નેતા છે, પરંતુ ઉત્તર પ્રદેશમાં તેમની રાજકીય સ્વીકૃતિ હજુ મર્યાદિત છે.

અન્ય વિશ્લેષક ડૉ. રાજકુમારનું માનવું છે કે જો ચિરાગ BSPથી દૂર થયેલા મતદારોના નાના હિસ્સાને પણ પોતાની સાથે જોડવામાં સફળ થાય તો પાર્ટી માટે નવો રાજકીય આધાર તૈયાર થઈ શકે છે.

જોકે, બિહારના પાસવાન સમુદાયમાં ચિરાગની લોકપ્રિયતા ઉત્તર પ્રદેશના પાસી મતદારોમાં પણ એટલી જ અસર કરશે એવું માનવું યોગ્ય નથી. બંને રાજ્યોની સામાજિક અને રાજકીય પરિસ્થિતિ અલગ છે.

BJP માટે ફાયદો કે નવી મુશ્કેલી?

ચિરાગ પાસવાન NDA સાથે રહીને ચૂંટણી લડે તો બિન-જાટવ દલિત મતોમાં BJPની પહોંચ વધારવામાં મદદરૂપ થઈ શકે છે. પરંતુ જો તેઓ અલગથી ચૂંટણી લડે તો કેટલીક બેઠકો પર BJP અને સમાજવાદી પાર્ટી બંનેના મતમાં વિભાજન થઈ શકે છે.

રાજકીય રણનીતિકાર અમિતાભ તિવારીના મતે, LJPની સ્વતંત્ર હાજરી ઉત્તર પ્રદેશની ચૂંટણીને વધુ રસપ્રદ બનાવી શકે છે. જોકે, મતવિભાજનનો ફાયદો કયા પક્ષને થશે તે અગાઉથી નક્કી કરી શકાય નહીં.

BJP સામે પહેલેથી જ અપના દળ (સોનેલાલ), નિષાદ પાર્ટી, સુહેલદેવ ભારતીય સમાજ પાર્ટી અને અન્ય સહયોગીઓ વચ્ચે બેઠકોની વહેંચણીનો પડકાર છે. તેથી ચિરાગને કેટલી બેઠકો મળશે તે મહત્ત્વનો મુદ્દો રહેશે.

બિહારમાં સફળતા, પરંતુ ઉત્તર પ્રદેશમાં અલગ પડકાર

2024ની લોકસભા ચૂંટણીમાં ચિરાગ પાસવાનની પાર્ટીએ પાંચ બેઠકો પર ચૂંટણી લડી હતી અને પાંચેય જીતી હતી. 2025ની બિહાર વિધાનસભા ચૂંટણીમાં 29 બેઠકો પર ઉમેદવારો ઉતારીને 19 બેઠકો જીતી હતી. તેનો સ્ટ્રાઇક રેટ આશરે 66 ટકા રહ્યો હતો.

પરંતુ ઉત્તર પ્રદેશમાં પાર્ટીનો ભૂતકાળ એટલો મજબૂત નથી. 2022ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં LJP (રામવિલાસ) એક પણ બેઠક જીતી શકી નહોતી અને તેની મતટકાવારી માત્ર 0.01 ટકા હતી.

હવે પાર્ટી પૂર્વાંચલ, અવધ, પશ્ચિમ ઉત્તર પ્રદેશ અને બુંદેલખંડમાં સંગઠન મજબૂત કરી રહી છે. અવધ અને પૂર્વાંચલની આશરે 100 બેઠકો પર પાસી મતદારોને ધ્યાનમાં રાખીને કામગીરી કરવાની યોજના છે.

પાર્ટીના ઉત્તર પ્રદેશ પ્રભારી અને સાંસદ અરુણ ભારતીએ જણાવ્યું છે કે હાલ તમામ 403 બેઠકો માટે તૈયારી ચાલી રહી છે. ચૂંટણી નજીક આવશે ત્યારે કેટલી બેઠકો પર ઉમેદવારો ઉતારવા તેનો અંતિમ નિર્ણય લેવામાં આવશે.

પાર્ટીએ ઓછામાં ઓછી 20 રેલીઓ અને કાર્યક્રમો યોજવાની યોજના બનાવી છે. વારાણસી, ગોરખપુર અને કાનપુરમાં પણ કાર્યક્રમો યોજાશે. પ્રયાગરાજમાં 27 સપ્ટેમ્બરે ‘યૂથ બોલે તો’ કાર્યક્રમ યોજાયો હતો, જ્યારે 28 નવેમ્બરે લખનઉમાં સ્થાપના દિવસની ઉજવણી કરવાની યોજના છે.

ચિરાગ પાસવાનની અસલી રાજકીય કસોટી

ચિરાગ પાસવાન સામે સૌથી મોટો પડકાર ઉત્તર પ્રદેશમાં મજબૂત સ્થાનિક સંગઠન ઊભું કરવાનો છે. બિહારની સફળતાને ઉત્તર પ્રદેશમાં પુનરાવર્તિત કરવા માટે તેમને સ્થાનિક નેતૃત્વ, જાતિગત સમીકરણો અને મતદારો સાથે સતત સંપર્ક સ્થાપિત કરવો પડશે.

હાલમાં 403 બેઠકો પર ચૂંટણી લડવાની જાહેરાતને અંતિમ નિર્ણય માનવો યોગ્ય નથી. ચિરાગે પોતે NDA સાથે ગઠબંધનની શક્યતા ખુલ્લી રાખી છે.

તેથી તેમની આ જાહેરાતનો એક હેતુ BJP સાથે બેઠકોની વહેંચણીમાં પોતાની દાવેદારી મજબૂત કરવાનો પણ હોઈ શકે છે. 2027ની ચૂંટણીમાં ચિરાગ પાસવાન કેટલો પ્રભાવ પાડી શકશે તે તેમની સંગઠનાત્મક તાકાત અને બિન-જાટવ દલિત મતદારોના સમર્થન પર નિર્ભર રહેશે.