BJP Akali Dal Alliance: ભારતીય રાજકારણના સૌથી જૂના સહયોગીઓમાં સ્થાન ધરાવતા ભારતીય જનતા પાર્ટી (BJP) અને શિરોમણી અકાલી દળ (બાદલ) ફરી એકવાર સાથે આવવાની તૈયારી કરી રહ્યા છે. આવતા વર્ષે યોજાનારી પંજાબ વિધાનસભા ચૂંટણી પહેલાં બંને પક્ષો વચ્ચે ગઠબંધન લગભગ નક્કી થઈ ગયું હોવાનું માનવામાં આવે છે. કેટલાંક અઠવાડિયાંથી પડદા પાછળ ચાલી રહેલી બેઠકો અને ચર્ચાઓ બાદ ગઠબંધનની રૂપરેખા તૈયાર થઈ ગઈ છે. ટૂંક સમયમાં બંને પક્ષો સત્તાવાર જાહેરાત કરી શકે છે.
અલગ થયા પહેલાં શિરોમણી અકાલી દળ (બાદલ) BJPના નેતૃત્વ હેઠળના નેશનલ ડેમોક્રેટિક એલાયન્સ (NDA)નો ભાગ હતો. તે BJPના સૌથી જૂના સહયોગીઓમાંનો એક હતો. જોકે, રાજકીય મતભેદો અને અન્ય મુદ્દાઓને કારણે બંને પક્ષો અલગ થઈ ગયા હતા. હવે પંજાબની ચૂંટણીને ધ્યાનમાં રાખીને બંને પક્ષો ફરી સાથે આવવા માટે તૈયાર દેખાઈ રહ્યા છે.
બેઠકોની વહેંચણી પર સમજૂતી, અકાલી દળને મળશે મુખ્ય ભૂમિકા
ગઠબંધનની ચર્ચા દરમિયાન શરૂઆતમાં BJPએ મુખ્ય ભાગીદાર બનવાની માગ કરી હતી. પક્ષ પંજાબમાં વધુ બેઠકો પર ચૂંટણી લડવા ઇચ્છતો હતો. જોકે, લાંબી ચર્ચા બાદ BJPએ પોતાની સ્થિતિમાં ફેરફાર કર્યો હોવાનું જાણવા મળે છે. પંજાબમાં ચૂંટણીમાં સારું પ્રદર્શન કરવા માટે તેને અકાલી દળના સહયોગની જરૂરિયાત હોવાનો પક્ષને અહેસાસ થયો છે.
શિરોમણી અકાલી દળ (બાદલ)ના એક વરિષ્ઠ નેતાએ નામ જાહેર ન કરવાની શરતે જણાવ્યું કે બંને પક્ષો વચ્ચે સમજૂતી થઈ ચૂકી છે, જોકે કેટલાક મુદ્દાઓ પર હજુ ચર્ચા ચાલી રહી છે. આ સમજૂતી મુજબ અકાલી દળ ગઠબંધનમાં મુખ્ય ભાગીદાર રહેશે અને પંજાબ વિધાનસભાની કુલ 117 બેઠકોમાંથી 60થી વધુ બેઠકો પર ચૂંટણી લડશે.
આ ઉપરાંત, અલગ થયેલા અકાલી દળના જૂથ એટલે કે શિરોમણી અકાલી દળ (પુનર સુરજીત)ને આપવામાં આવનારી બેઠકો BJPના ફાળામાંથી ફાળવવામાં આવશે. આ વ્યવસ્થા દ્વારા અકાલી દળને મુખ્ય ભાગીદાર તરીકે જાળવી રાખવાની સાથે અલગ થયેલા જૂથને પણ ગઠબંધનમાં સામેલ કરવાનો પ્રયાસ થઈ શકે છે.
અલગ થયેલા અકાલી જૂથને પાછું લાવવાના પ્રયાસ
શિરોમણી અકાલી દળ (બાદલ)ના નેતાઓ અલગ થયેલા જૂથને ફરી મૂળ પક્ષમાં ભેળવવા માટે પણ પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. જોકે, અત્યાર સુધી આ પ્રયાસોમાં સફળતા મળી નથી. અકાલી દળના એક વરિષ્ઠ નેતાના જણાવ્યા અનુસાર, ગઠબંધન યોગ્ય રીતે ચાલે અને પક્ષની રાજકીય સ્થિતિ મજબૂત બને તે માટે શિરોમણી અકાલી દળ (પુનર સુરજીત)ના નેતાઓએ ફરી જૂના પક્ષમાં જોડાવું જરૂરી છે.
જોકે, અલગ થયેલા જૂથના કેટલાક નેતાઓને સુખબીર બાદલ અને તેમના નજીકના સાથીઓ સાથે મતભેદ છે. આ વ્યક્તિગત અને રાજકીય મતભેદો સમાધાનના માર્ગમાં અડચણ બની રહ્યા છે. તેમ છતાં અકાલી દળના નેતાઓને આશા છે કે આગામી દિવસોમાં આ મુદ્દાનો ઉકેલ આવી શકે છે.
ઓગસ્ટથી ચાલી રહી હતી પડદા પાછળની વાતચીત
BJP અને અકાલી દળ વચ્ચે ગઠબંધન અંગેની ચર્ચા નવી નથી. ઓગસ્ટ મહિનામાં પણ બંને પક્ષો વચ્ચે ચૂંટણી પહેલાં ફરી જોડાણ કરવાની વાતચીત ચાલી રહી હોવાના અહેવાલ સામે આવ્યા હતા. તે સમયે જાહેરમાં બંને પક્ષોના નેતાઓ અલગ-અલગ નિવેદનો આપી રહ્યા હતા, પરંતુ અંદરખાને ગઠબંધન માટે પ્રયાસો ચાલુ હતા.
તે સમયે સૌથી મોટો વિવાદ બેઠકોની વહેંચણીનો હતો. BJP વધુ બેઠકો મેળવવા માગતી હતી, જ્યારે અકાલી દળ પંજાબમાં પોતાના પરંપરાગત રાજકીય પ્રભાવ અને સંગઠનને ધ્યાનમાં રાખીને મુખ્ય ભાગીદારની ભૂમિકા ઇચ્છતું હતું. હવે 60થી વધુ બેઠકો અકાલી દળને આપવાની તૈયારી સાથે આ વિવાદનો મોટાભાગે ઉકેલ આવ્યો હોવાનું માનવામાં આવે છે.
અમિત શાહના નિવેદનથી ગઠબંધનના સંકેતો
છેલ્લા કેટલાક દિવસોમાં બંને પક્ષોના નેતાઓએ ગઠબંધન અંગે સકારાત્મક સંકેતો આપ્યા છે. કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહે તાજેતરમાં પંજાબની આમ આદમી પાર્ટી (AAP) સરકાર પર નશીલા પદાર્થોના વધતા વેપારને લઈને નિશાન સાધ્યું હતું.
અમિત શાહે કહ્યું હતું કે AAP સરકારના શાસન દરમિયાન પંજાબમાં નશીલા પદાર્થોનો વેપાર વધ્યો છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે તાજેતરની પંજાબ મુલાકાત દરમિયાન તેમણે નશાની સમસ્યાથી પ્રભાવિત પરિવારો સાથે મુલાકાત કરી હતી. તેમના મતે, પંજાબના લોકોએ NDAની સરકારને સત્તામાં લાવવાનો નિર્ણય કરી લીધો છે.
અમિત શાહના આ નિવેદનને પંજાબમાં BJPની ચૂંટણી તૈયારી અને અકાલી દળ સાથે સંભવિત ગઠબંધનના સંદર્ભમાં મહત્ત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહ્યું છે.
જાટ શીખ મતદારો સુધી પહોંચવા BJPનો પ્રયાસ
પંજાબમાં પોતાની રાજકીય સ્થિતિ મજબૂત કરવા માટે BJPએ છેલ્લા કેટલાક સમયથી જાટ શીખ મતદારોને પોતાની તરફ આકર્ષવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. આ માટે પંજાબ BJPના વર્તમાન પ્રમુખ કેવલ સિંહ ઢિલ્લોં અને પક્ષના રાષ્ટ્રીય ઉપાધ્યક્ષ મનપ્રીત સિંહ બાદલ જેવા નેતાઓને આગળ કરવામાં આવ્યા હતા.
જોકે, BJPને સમજાયું છે કે માત્ર પોતાના સંગઠનના આધારે પંજાબમાં બેઠકો જીતવી સરળ નથી. ખાસ કરીને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં અકાલી દળનો પરંપરાગત મત આધાર હજુ પણ મહત્ત્વ ધરાવે છે. તેથી જૂના સહયોગી સાથે ફરી હાથ મિલાવવો BJP માટે રાજકીય રીતે ફાયદાકારક બની શકે છે.
ગઠબંધન છતાં બંને પક્ષો સામે અનેક પડકાર
BJP અને અકાલી દળ ફરી સાથે આવે તો પણ પંજાબમાં તેમની ચૂંટણીની સફર સરળ રહેવાની નથી. શિરોમણી અકાલી દળનું નેતૃત્વ ખાસ કરીને ગ્રામીણ જાટ શીખ ખેડૂતોના એક વર્ગમાં હજુ પણ અપ્રિય હોવાનું માનવામાં આવે છે.
પંજાબના પૂર્વ મુખ્યમંત્રી અને અકાલી દળના માર્ગદર્શક પ્રકાશ સિંહ બાદલના નિધન પછી પક્ષના મત આધારને નુકસાન થયું છે. આ ઉપરાંત, પ્રકાશ સિંહ બાદલના નજીકના સહયોગીઓ સહિત અનેક પ્રભાવશાળી નેતાઓ પક્ષ છોડી ચૂક્યા છે. તેના કારણે સંગઠનની સ્થિતિ પણ નબળી પડી છે.
બીજી તરફ, ભગવંત માનના નેતૃત્વવાળી AAP સરકાર સામે વિવિધ વિવાદો અને આરોપો હોવા છતાં તેણે અત્યાર સુધી પોતાનો મોટાભાગનો જનસમર્થન જાળવી રાખ્યો હોવાનું BJPના એક નેતાનું માનવું છે.
BJPના એક રાજ્યસ્તરીય નેતાના જણાવ્યા અનુસાર, સુખબીર બાદલ પોતાના પિતા પ્રકાશ સિંહ બાદલ જેટલા લોકપ્રિય નેતા ન હોવા છતાં અકાલી દળ પોતાના પરંપરાગત સમર્થકોમાં મોટાભાગનો આધાર જાળવી રાખવામાં સફળ રહ્યું છે. આ જ કારણ છે કે બંને પક્ષો ફરી સાથે આવવા માગે છે.
હવે જોવાનું એ રહેશે કે ગઠબંધનની સત્તાવાર જાહેરાત ક્યારે થાય છે અને બેઠકોની વહેંચણી અંગેની અંતિમ સમજૂતી કેવી રીતે અમલમાં આવે છે. પંજાબની 117 બેઠકોની ચૂંટણીમાં BJP અને અકાલી દળનું આ સંભવિત જોડાણ રાજ્યના રાજકીય સમીકરણોને નવો વળાંક આપી શકે છે.
