Kerala Congress Contempt Case: ભારતના મુખ્ય ન્યાયાધીશ (CJI) સૂર્યકાંત વિરુદ્ધ સોશિયલ મીડિયા પર કરવામાં આવેલી વિવાદાસ્પદ પોસ્ટને લઈને સુપ્રીમ કોર્ટે કેરળ પ્રદેશ કોંગ્રેસ સમિતિના પ્રમુખ સહિત અન્ય હોદ્દેદારોને અવમાનનાની નોટિસ પાઠવી છે. કોર્ટે સંબંધિત હોદ્દેદારોને પૂછ્યું છે કે તેમની સામે અદાલતની અવમાનનાની કાર્યવાહી શા માટે શરૂ કરવામાં ન આવે. કોંગ્રેસ તરફથી રજૂઆત કરવામાં આવી હતી કે આ પોસ્ટ પક્ષના નેતૃત્વની મંજૂરી વિના મૂકવામાં આવી હતી અને વિવાદ વધ્યા બાદ તેને હટાવીને બિનશરતી માફી પણ માગવામાં આવી હતી.

જોકે, સુપ્રીમ કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે માત્ર માફી માગવાથી મામલો પૂરો થઈ જતો નથી. અદાલત એ પણ તપાસશે કે માફી સાચા મનથી માગવામાં આવી છે કે પછી કાનૂની કાર્યવાહીથી બચવા માટે ઔપચારિકતા પૂરી કરવામાં આવી છે.

સુપ્રીમ કોર્ટે કેરળ કોંગ્રેસના હોદ્દેદારોને શું પૂછ્યું?

જસ્ટિસ અરવિંદ કુમાર અને જસ્ટિસ વિપુલ એમ. પંચોલીની ખંડપીઠે શુક્રવારે આ મામલે સુનાવણી કરી હતી. કોર્ટે કેરળ પ્રદેશ કોંગ્રેસ સમિતિના પ્રમુખ અને અન્ય સંબંધિત હોદ્દેદારો પાસેથી જવાબ માગ્યો છે. તેમને જણાવવાનું રહેશે કે CJI વિરુદ્ધની સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટને કારણે તેમની સામે અવમાનનાની કાર્યવાહી કેમ ન કરવામાં આવે.

આ મામલો વકીલ વિનીત જિંદલ દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી અરજીના આધારે સુનાવણી દરમિયાન સામે આવ્યો હતો. તેમણે સુપ્રીમ કોર્ટને આ પોસ્ટ અંગે સ્વતઃ સંજ્ઞાન લઈને કાર્યવાહી કરવાની માગ કરી હતી. વિવાદાસ્પદ પોસ્ટ કોંગ્રેસની કેરળ શાખાના સત્તાવાર સોશિયલ મીડિયા એકાઉન્ટ પરથી કરવામાં આવી હતી.

CJI સૂર્યકાંત વિરુદ્ધ શું લખવામાં આવ્યું હતું?

12 ઑક્ટોબર 2026ના રોજ કેરળ કોંગ્રેસના સત્તાવાર X એકાઉન્ટ પર CJI સૂર્યકાંતને નિશાન બનાવીને એક પોસ્ટ કરવામાં આવી હતી. તેમાં તેમને કાયદો અને વ્યવસ્થાના મુદ્દે જવાબદારી સંભાળવા અંગે સવાલ કરવામાં આવ્યો હતો. પોસ્ટમાં લખવામાં આવ્યું હતું કે જો કાયદો અને વ્યવસ્થા તેમના કાર્યક્ષેત્રમાં આવતી ન હોય, તો તેમણે રાજીનામું આપી દેવું જોઈએ અને આ જવાબદારી સંભાળી શકે તેવા ઉત્તરાધિકારીની પસંદગી કરવામાં આવશે.

આ પોસ્ટ સામે આવ્યા બાદ તેની ટીકા શરૂ થઈ હતી. ત્યારબાદ કોંગ્રેસે તેને પોતાના સત્તાવાર સોશિયલ મીડિયા એકાઉન્ટ પરથી દૂર કરી દીધી હતી.

કેરળ કોંગ્રેસે સ્પષ્ટતા કરી હતી કે આ પોસ્ટ પક્ષના એક કાર્યકરે નેતૃત્વની જાણકારી, સંમતિ કે મંજૂરી વિના મૂકી હતી. પક્ષે સંબંધિત વ્યક્તિ પાસેથી જવાબદારી પાછી લઈ લીધી હોવાનું પણ જણાવ્યું હતું. આ ઉપરાંત, કાનૂની નોટિસ મળ્યા બાદ કેરળ પ્રદેશ કોંગ્રેસ સમિતિના પ્રમુખ સની જોસેફે પોસ્ટ માટે માફી માગી હતી.

માફી દિલથી માગી છે કે માત્ર ઔપચારિકતા?

સુપ્રીમ કોર્ટમાં સુનાવણી દરમિયાન કોંગ્રેસના વકીલે જણાવ્યું હતું કે વિવાદાસ્પદ પોસ્ટ પક્ષના નેતૃત્વની મંજૂરી વિના કરવામાં આવી હતી. પોસ્ટ હટાવી દેવામાં આવી છે અને બિનશરતી માફી પણ માગવામાં આવી છે.

આ રજૂઆત પર જસ્ટિસ અરવિંદ કુમારે મહત્વપૂર્ણ ટિપ્પણી કરી હતી. તેમણે કહ્યું કે અદાલત તપાસશે કે માફી ‘કલમમાંથી નીકળી છે કે હૃદયમાંથી’. આ ટિપ્પણી દ્વારા કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે માફી માગવામાં આવી હોવાની વાત જ પૂરતી નથી. માફી પાછળનો હેતુ અને તેની ગંભીરતા પણ ધ્યાનમાં લેવામાં આવશે.

બંધારણથી ઉપર કોઈ નથી: સુપ્રીમ કોર્ટ

સુનાવણી દરમિયાન ખંડપીઠે બંધારણની સર્વોચ્ચતા અને ન્યાયતંત્રની સ્વતંત્રતા અંગે પણ મહત્વપૂર્ણ અવલોકનો કર્યા હતા. કોર્ટે કહ્યું કે બંધારણ સર્વોચ્ચ છે અને કોઈ વ્યક્તિ, સંસ્થા કે રાજકીય સંગઠન તેની ઉપર નથી.

અદાલતે સ્પષ્ટ કર્યું કે ન્યાયતંત્રની સ્વતંત્રતા રાજકીય સગવડનો વિષય નથી, પરંતુ દેશના નાગરિકોને મળેલી બંધારણીય બાંયધરી છે. અદાલતના ચુકાદાઓની ટીકા કરવાનો અધિકાર દરેકને છે. આ ટીકા આકરી પણ હોઈ શકે છે. જોકે, અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતાના નામે ન્યાયની પ્રક્રિયાને ડરાવવી કે તેમાં હસ્તક્ષેપ કરવો યોગ્ય નથી.

ખંડપીઠે વધુમાં જણાવ્યું કે ન્યાયતંત્રની સત્તાનો આધાર બંધારણ અને કાયદાનું શાસન છે. તેને કોઈ રાજકીય પક્ષની મંજૂરી કે સમર્થનની જરૂર નથી. કોઈ વ્યક્તિ કે સંગઠનનું પદ ગમે તેટલું ઊંચું હોય, તેને ન્યાયની પ્રક્રિયાને પ્રભાવિત કરવાની મંજૂરી આપી શકાય નહીં. કોર્ટે ચેતવણી આપી કે ન્યાયિક સંયમને સંસ્થાકીય નબળાઈ તરીકે સમજવો જોઈએ નહીં.

અનુચ્છેદ 129 હેઠળ કાર્યવાહી થઈ શકે છે

સુપ્રીમ કોર્ટે કેરળ કોંગ્રેસના પ્રદેશ પ્રમુખ અને સચિવ સહિત સંબંધિત હોદ્દેદારોને અદાલતની અવમાનના અધિનિયમ, 1971 હેઠળ નોટિસ પાઠવી છે. કોર્ટે તેમને જવાબ રજૂ કરવા જણાવ્યું છે કે તેમની સામે કાયદાકીય કાર્યવાહી શા માટે ન થવી જોઈએ.

આ સાથે ખંડપીઠે બંધારણના અનુચ્છેદ 129 હેઠળ પોતાની સત્તાનો ઉપયોગ કરવાની શક્યતા પર પણ વિચાર કરવાની વાત કરી છે. અનુચ્છેદ 129 મુજબ સુપ્રીમ કોર્ટને રેકોર્ડ કોર્ટનો દરજ્જો પ્રાપ્ત છે અને તેને પોતાની અવમાનના બદલ કાર્યવાહી કરવાની સત્તા છે.

જોકે, કોર્ટે સંબંધિત હોદ્દેદારોને વ્યક્તિગત રીતે હાજર રહેવામાંથી મુક્તિ આપી છે. હવે તેમના જવાબના આધારે આગળની કાર્યવાહી અંગે નિર્ણય લેવામાં આવશે.

અગાઉ પણ સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટના મામલે નોટિસ

CJI વિરુદ્ધ સોશિયલ મીડિયા પર કરવામાં આવેલી ટિપ્પણીઓના મામલે સુપ્રીમ કોર્ટ અગાઉ પણ અવમાનનાની નોટિસ પાઠવી ચૂકી છે. પત્રકાર નિખિલ વાગલે અને શિવસેના સાંસદ સંજય રાઉતને પણ આવી પોસ્ટના સંદર્ભમાં નોટિસ આપવામાં આવી હતી. આ મામલાઓ મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર વિરુદ્ધના વિરોધ પ્રદર્શનો સંબંધિત ટિપ્પણીઓ સાથે જોડાયેલા હતા. તે સમયે સુપ્રીમ કોર્ટ બાર એસોસિએશન દ્વારા અરજી દાખલ કરવામાં આવી હતી.

હાલના કેસમાં સુપ્રીમ કોર્ટે એક તરફ અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા હેઠળ ચુકાદાઓની ટીકા કરવાના અધિકારને સ્વીકાર્યો છે, તો બીજી તરફ ન્યાયતંત્રની સ્વતંત્રતા અને અદાલતની ગરિમા જાળવવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો છે. હવે કેરળ કોંગ્રેસના હોદ્દેદારોના જવાબ અને માફી અંગેની તપાસ બાદ જ આ મામલે આગળનો નિર્ણય લેવામાં આવશે.