Mustafabad Form 7 Scam: દિલ્હીના મુસ્તફાબાદ વિધાનસભા મતવિસ્તારમાં વિશેષ સઘન મતદાર યાદી સુધારણા (SIR) દરમિયાન મતદારોનાં નામ દૂર કરવા માટે ખોટાં ફોર્મ-7 દાખલ કરવાના મામલાએ ગંભીર વળાંક લીધો છે. જિલ્લા ચૂંટણી અધિકારીની તપાસમાં કુલ 37 અરજીઓમાંથી 36 અરજીઓ ખોટી અથવા બનાવટી હોવાનું સામે આવ્યું છે. આ મામલે ચૂંટણી નોંધણી અધિકારી (ERO)એ 6 નવેમ્બરના રોજ સંબંધિત બૂથ લેવલ એજન્ટ (BLA) સામે પોલીસ ફરિયાદ નોંધાવીને FIR દાખલ કરવાની માંગ કરી છે.
ઉત્તર-પૂર્વ દિલ્હીના જિલ્લા ચૂંટણી અધિકારી અજય કુમારે જણાવ્યું હતું કે અહેવાલમાં સામે આવેલા આક્ષેપોની સ્વતંત્ર તપાસ કરાવવામાં આવી હતી. તપાસમાં માત્ર એક અરજી સાચી મળી હતી, જ્યારે બાકીની 36 અરજીઓમાં ખોટી માહિતી આપવામાં આવી હોવાનું જાણવા મળ્યું હતું. આ મામલે જનપ્રતિનિધિત્વ અધિનિયમ, 1950ની કલમ 31 હેઠળ કાર્યવાહી શરૂ કરવામાં આવી છે.
મુસ્તફાબાદમાં કેવી રીતે સામે આવ્યું ફોર્મ-7 કૌભાંડ?
મુસ્તફાબાદ વિધાનસભા મતવિસ્તારના મતદાન વિભાગ નંબર 129માં મતદાર યાદીમાંથી નામ દૂર કરવા માટે ફોર્મ-7 દાખલ કરવામાં આવ્યા હતા. 30 ઑક્ટોબરના રોજ પ્રકાશિત અહેવાલ મુજબ, અહીં 28 મતદારોનાં નામ દૂર કરવાની અરજીઓ કરવામાં આવી હતી. જોકે, આ તમામ મતદારો પોતાના નોંધાયેલા સરનામે રહેતા હોવાનું સામે આવ્યું હતું.
ચૂંટણી પંચના રેકોર્ડમાં 28 ઑક્ટોબર સુધી આ અરજીઓ દાખલ કરનાર તરીકે ચંદ્રશેખર નૈનવાલનું નામ નોંધાયેલું હતું. તેઓ ભાજપના નોંધાયેલા બૂથ લેવલ એજન્ટ હોવાનું દર્શાવવામાં આવ્યું હતું. જોકે, સંપર્ક કરવામાં આવતાં તેમણે BLA હોવાની, ભાજપ સાથે જોડાયેલા હોવાની અને ફોર્મ-7 દાખલ કરવાની વાતનો ઇનકાર કર્યો હતો.
આ ઉપરાંત 29 અને 30 ઑક્ટોબરના રોજ નવ નવી અરજીઓ પણ સામે આવી હતી. તેમાં વાંધો ઉઠાવનાર તરીકે ચંદ્રશેખર નૈનવાલનું નામ દર્શાવવામાં આવ્યું હતું. મતદારોનાં નામ દૂર કરવા માટે ગેરહાજરી, કાયમી સ્થળાંતર અને મૃત્યુ જેવા અલગ-અલગ કારણો આપવામાં આવ્યાં હતાં.
મૃત જાહેર કરાયેલા ત્રણ મતદારો જીવિત મળ્યા
જિલ્લા ચૂંટણી અધિકારીની કચેરીએ તમામ 37 ફોર્મ-7ની તપાસ બૂથ લેવલ ઓફિસર (BLO) અને આસિસ્ટન્ટ ઇલેક્ટોરલ રજિસ્ટ્રેશન ઓફિસર (AERO) મારફતે કરાવી હતી. તપાસ દરમિયાન એક ચોંકાવનારી હકીકત સામે આવી હતી. અરજીઓમાં જે ત્રણ મતદારોને મૃત જાહેર કરવામાં આવ્યા હતા, તેઓ પોતાના સરનામે જીવિત મળી આવ્યા હતા.
અન્ય મતદારોની પણ ચકાસણી કરવામાં આવી હતી. તેમાં તેઓ પોતાના નોંધાયેલા સરનામે રહેતા હોવાનું જાણવા મળ્યું હતું. આખરે તપાસમાં 37માંથી 36 અરજીઓ ખોટી હોવાનું સ્પષ્ટ થયું. ત્યારબાદ સંબંધિત ચૂંટણી અધિકારીએ પોલીસને ફરિયાદ આપીને FIR દાખલ કરવાની માંગ કરી હતી.
કલમ 31 હેઠળ કાયદાકીય કાર્યવાહી શરૂ
જિલ્લા ચૂંટણી અધિકારીની કચેરીના નિવેદન અનુસાર, ફોર્મ-7માં જાણીજોઈને ખોટી માહિતી અને ઘોષણા કરવામાં આવી હોવાની બાબત સામે આવી છે. તેથી જનપ્રતિનિધિત્વ અધિનિયમ, 1950ની કલમ 31 હેઠળ કાર્યવાહી શરૂ કરવામાં આવી છે.
આ કલમ મતદાર યાદી તૈયાર કરવાની અથવા તેમાં સુધારો કરવાની પ્રક્રિયા દરમિયાન જાણીજોઈને ખોટું લેખિત નિવેદન કે ઘોષણા કરનાર સામે કાયદાકીય કાર્યવાહી કરવાની જોગવાઈ કરે છે. પોલીસને ફરિયાદમાં FIR દાખલ કરીને સમગ્ર મામલાની તપાસ કરવાની માંગ કરવામાં આવી છે.
1,021 ફોર્મ-7માંથી 787 અરજીઓ ભાજપના BLAના નામે
મુસ્તફાબાદનો મામલો માત્ર 37 અરજીઓ પૂરતો મર્યાદિત નથી. આ મતવિસ્તારમાં દાખલ થયેલાં કુલ 1,021 ફોર્મ-7માંથી 787 અરજીઓ ભાજપના 20 બૂથ લેવલ એજન્ટોના નામે નોંધાયેલી હોવાનું અગાઉના અહેવાલમાં સામે આવ્યું હતું. આ અરજીઓ ત્રીજા પક્ષ દ્વારા મતદારોનાં નામ દૂર કરવાની માંગ સાથે દાખલ કરવામાં આવી હતી.
આ 787 અરજીઓ કુલ 837 ત્રીજા પક્ષ દ્વારા કરવામાં આવેલી નામ દૂર કરવાની અરજીઓના લગભગ 94 ટકા જેટલી હતી. ખાસ નોંધપાત્ર બાબત એ છે કે આ તમામ અરજીઓમાં મુસ્લિમ મતદારોનાં નામ દૂર કરવાની માંગ કરવામાં આવી હતી.
આ મામલે ભાજપના 20 નોંધાયેલા BLAનો સંપર્ક કરવામાં આવ્યો હતો. તેમાંથી 16 લોકોએ જણાવ્યું હતું કે તેમણે આ ફોર્મ ભર્યાં નથી કે તેના પર સહી પણ કરી નથી. કેટલાક એજન્ટોએ પોતાના નામ અને ઓળખનો દુરુપયોગ થયો હોવાની ફરિયાદ પણ કરી હતી. આથી સવાલ ઊભો થયો છે કે સંબંધિત વ્યક્તિની જાણકારી કે સંમતિ વિના તેના નામે આટલી મોટી સંખ્યામાં અરજીઓ કેવી રીતે દાખલ થઈ?
ફોર્મ-7 દાખલ કરવાની સંખ્યા પર ચૂંટણી પંચની મર્યાદા
ચૂંટણી પંચે 9 ઑક્ટોબરના રોજ સૂચના જાહેર કરીને એક વ્યક્તિ દ્વારા ફોર્મ-7 દાખલ કરવાની સંખ્યા પર મર્યાદા નક્કી કરી હતી. સામાન્ય રીતે એક વ્યક્તિ વધુમાં વધુ 10 અરજીઓ દાખલ કરી શકે છે. આ મર્યાદા કરતાં વધુ અરજીઓ માટે નિર્ધારિત પ્રક્રિયા અને BLA સંબંધિત જરૂરી ઘોષણાનું પાલન કરવું પડે છે.
31 ઑક્ટોબરના રોજ જિલ્લા ચૂંટણી અધિકારીની કચેરીએ જણાવ્યું હતું કે ફોર્મ-7 દ્વારા નામ દૂર કરવાની માંગ કરવામાં આવેલા તમામ મતદારોના ઘરે જઈને ચકાસણી કરવામાં આવશે. ખોટી માહિતી આપનારાઓ સામે નિયમો મુજબ કાર્યવાહી કરવાની પણ ખાતરી આપવામાં આવી હતી.
SIR પ્રક્રિયા અને ચૂંટણી પંચ સામે સવાલો
SIR પ્રક્રિયા દરમિયાન સાચા મતદારોનાં નામ મતદાર યાદીમાંથી દૂર ન થાય તે અંગે વિપક્ષી પક્ષો અને નાગરિક અધિકાર સંગઠનો ચિંતા વ્યક્ત કરી રહ્યાં છે. 30 ઑક્ટોબરના રોજ સુપ્રીમ કોર્ટે ઉત્તર પ્રદેશમાં મોટી સંખ્યામાં ફોર્મ-7 દાખલ કરીને મતદારોનાં નામ દૂર કરવાના પ્રયાસોના મામલે ચૂંટણી પંચને પગલાં ભરવા જણાવ્યું હતું.
તેલંગાણાના મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારીએ પણ 5 ઑક્ટોબરના રોજ પાત્ર મતદારોનાં નામ દૂર કરવા માટે ફોર્મ-7નો દુરુપયોગ કરનારાઓ સામે કાર્યવાહી કરવાની સૂચના આપી હતી. કર્ણાટકના મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારીએ પણ આવી જ ચેતવણી આપી હતી. મે મહિનામાં સુપ્રીમ કોર્ટે SIRની કાયદાકીય માન્યતા જાળવી રાખી હતી, પરંતુ સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે આ પ્રક્રિયા ચૂંટણી પંચને કોઈ વ્યક્તિની નાગરિકતા નક્કી કરવાનો અધિકાર આપતી નથી.
ચૂંટણી પરિણામો પર અસર થવાની પણ ચિંતા
મુસ્તફાબાદનું રાજકીય મહત્ત્વ પણ છે. 2025ની દિલ્હી વિધાનસભા ચૂંટણીમાં ભાજપે આમ આદમી પાર્ટીને લગભગ 17,600 મતના અંતરથી હરાવી હતી. આવી સ્થિતિમાં મોટી સંખ્યામાં સાચા મતદારોનાં નામ દૂર કરવાની ખોટી અરજીઓ ચૂંટણી પ્રક્રિયાની વિશ્વસનીયતા અંગે ગંભીર સવાલો ઊભા કરે છે.
હાલમાં જિલ્લા ચૂંટણી અધિકારીની કચેરીએ અન્ય ફોર્મ-7 અરજીઓની તપાસ ચાલુ હોવાનું જણાવ્યું છે. જોકે, 37માંથી 36 અરજીઓ ખોટી મળી આવ્યા બાદ હવે બાકીની 1,021 અરજીઓની પણ વ્યાપક તપાસ કરવાની માંગ ઊઠી રહી છે. આ મામલે ચૂંટણી પંચ તરફથી હજુ સુધી કોઈ સ્પષ્ટતા સામે આવી નથી. મતદાર યાદીની શુદ્ધતા જાળવવાની સાથે કોઈ પાત્ર નાગરિકનો મતદાન અધિકાર છીનવાઈ ન જાય તે સુનિશ્ચિત કરવું હવે ચૂંટણી તંત્ર સામે મોટો પડકાર છે.
