Mekedatu Dam Project: તમિલનાડુના મુખ્યમંત્રી C. Joseph Vijayએ કર્ણાટકમાં પ્રસ્તાવિત મેકેદાતુ ડેમ પ્રોજેક્ટને લઈને વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીને પત્ર લખ્યો છે. કેન્દ્ર સરકારના અધિકારીઓએ મેકેદાતુ ડેમના સ્થળનું નિરીક્ષણ કર્યું હોવાના અહેવાલો સામે વિજયે ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. તેમણે વડાપ્રધાનને અપીલ કરી છે કે આ નિરીક્ષણ બાદ થનારી કોઈપણ વહીવટી અથવા તકનીકી કાર્યવાહી હાલ પૂરતી અટકાવવામાં આવે.
શનિવારે લખેલા પત્રમાં વિજયે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે અન્ય નદીના તટપ્રદેશ ધરાવતા રાજ્યોની સંમતિ વિના કર્ણાટકના મેકેદાતુ જળાશય પ્રોજેક્ટને કોઈ કાનૂની કે વહીવટી મંજૂરી મળવી જોઈએ નહીં. તેમનું કહેવું છે કે કાવેરી નદીના પાણીની સતત ઉપલબ્ધતા તમિલનાડુ માટે અત્યંત મહત્ત્વપૂર્ણ છે. આ પ્રોજેક્ટને કારણે રાજ્યના ખેડૂતોમાં પાણીની અછતને લઈને ચિંતા વધી રહી છે.
મેકેદાતુ પ્રોજેક્ટને લઈને તમિલનાડુનો વિરોધ
કર્ણાટક દ્વારા પ્રસ્તાવિત મેકેદાતુ બહુહેતુક જળાશયનો મુખ્ય હેતુ બેંગલુરુની પીવાના પાણીની જરૂરિયાતો પૂરી કરવાનો અને જળવિદ્યુતનું ઉત્પાદન કરવાનો છે. જોકે, તમિલનાડુ લાંબા સમયથી આ પ્રોજેક્ટનો વિરોધ કરી રહ્યું છે. રાજ્યને આશંકા છે કે બંધ બનવાથી કાવેરી નદીના પાણીનો પ્રવાહ અને નીચાણવાળા વિસ્તારોમાં પાણી છોડવાના જથ્થા તથા સમય પર અસર થઈ શકે છે.
વિજયે પત્રમાં જણાવ્યું છે કે કર્ણાટક આંતરરાજ્ય સરહદથી બરાબર પહેલાં 67.16 હજાર મિલિયન ક્યુબિક ફીટ (TMC) પાણી સંગ્રહ કરવાની ક્ષમતા ધરાવતો જળાશય બનાવવાની યોજના ધરાવે છે. તેમના મતે, આટલી મોટી ક્ષમતાવાળો જળાશય તમિલનાડુના પાણીના હિસ્સાના પ્રવાહને અસર કરી શકે છે. એટલું જ નહીં, સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્દેશો અનુસાર તમિલનાડુના કાવેરી તટપ્રદેશના લોકોને દર મહિને મળતા પાણી પર પણ તેની નકારાત્મક અસર થઈ શકે છે.
ખેડૂતોની ચિંતા અને કેન્દ્રની બેઠકોનો ઉલ્લેખ
મુખ્યમંત્રી વિજયે કર્ણાટકના મુખ્યમંત્રી અને જલ શક્તિ મંત્રાલય તેમજ પર્યાવરણ, વન અને આબોહવા પરિવર્તન મંત્રાલયના અધિકારીઓ વચ્ચે યોજાયેલી બેઠકો અંગે પણ ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. આ બેઠકોમાં મેકેદાતુ પ્રોજેક્ટના વિગતવાર પરિયોજના અહેવાલ (DPR)ને મંજૂરી આપવા અંગે ચર્ચા થઈ હોવાના અહેવાલો સામે આવ્યા હતા.
વિજયે કહ્યું કે આવી ઘટનાઓથી તમિલનાડુના ખેડૂતો સતત ચિંતામાં છે. કાવેરી ડેલ્ટાના ખેડૂતો પહેલેથી જ 2026-27માં પાણીની અછતવાળા વર્ષનો સામનો કરી રહ્યા છે. તેમના જણાવ્યા મુજબ, કર્ણાટકે પ્રમાણસર રીતે પણ તમિલનાડુને કાવેરીના પાણીનો નિર્ધારિત હિસ્સો આપ્યો નથી. પરિણામે ખેડૂતોમાં ભવિષ્યમાં સિંચાઈ માટે પાણી મળશે કે નહીં તે અંગે અસલામતી વધી છે.
કેન્દ્ર સરકારના અધિકારીઓની ટીમ દ્વારા કરવામાં આવેલા સ્થળ નિરીક્ષણ અંગે વિજયે કહ્યું કે ખેડૂતો આ ઘટનાને એવી પરિયોજના પર આગળ વધવાના સંકેત તરીકે જોઈ રહ્યા છે, જે તેમની આજીવિકા માટે જોખમ ઊભું કરી શકે છે.
અગાઉના પત્ર અને કાનૂની કાર્યવાહીનો ઉલ્લેખ
વિજયે 28 જુલાઈ 2026ના રોજ વડાપ્રધાનને લખેલા પોતાના અગાઉના પત્રનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો છે. તેમણે ફરી માગ કરી છે કે જ્યાં સુધી સ્પષ્ટ ન થાય કે મેકેદાતુ પ્રોજેક્ટ કાવેરી જળ વિવાદ ટ્રિબ્યુનલ (CWDT)ના અંતિમ નિર્ણય અને 16 ફેબ્રુઆરી 2018ના સુપ્રીમ કોર્ટના ચુકાદાને અનુરૂપ છે, ત્યાં સુધી તેને કોઈ કાનૂની કે વહીવટી મંજૂરી આપવામાં ન આવે.
તેમણે તમિલનાડુ સરકાર દ્વારા આ મુદ્દે લેવામાં આવેલા કાનૂની અને વિધાનસભાકીય પગલાંની વિગતો પણ આપી છે. 27 મેના રોજ રાજ્યએ રાષ્ટ્રીય હરિત લવાદ (NGT)માં અરજી દાખલ કરી હતી. તેમાં આંતરરાજ્ય જળ વિવાદનો ઉકેલ ન આવે ત્યાં સુધી પર્યાવરણ મંત્રાલયને પ્રોજેક્ટ માટે મંજૂરી આપવાથી રોકવાની માગ કરવામાં આવી હતી.
આ ઉપરાંત, 19 જૂને તમિલનાડુ વિધાનસભાએ સર્વસંમતિથી ઠરાવ પસાર કરીને કહ્યું હતું કે કર્ણાટક અથવા તેની સંસ્થાઓને મેકેદાતુ પ્રોજેક્ટ માટે કોઈ મંજૂરી આપવી જોઈએ નહીં.
સુપ્રીમ કોર્ટમાં પણ મામલો પડતર
3 ઑગસ્ટના રોજ તમિલનાડુએ સુપ્રીમ કોર્ટમાં રિટ અરજી દાખલ કરી હતી. આ અરજીમાં જલ શક્તિ મંત્રાલયની ડિસેમ્બર 2025ની માર્ગદર્શિકાને પડકારવામાં આવી હતી. આ માર્ગદર્શિકા કાવેરી તટપ્રદેશની પરિયોજનાઓ માટે વિગતવાર પરિયોજના અહેવાલ તૈયાર કરવા સંબંધિત છે. આ મામલો હાલમાં સુપ્રીમ કોર્ટમાં પડતર છે.
વિજયે વડાપ્રધાનને જણાવ્યું છે કે નદીના નીચાણવાળા વિસ્તારોમાં આવેલા રાજ્યોના અધિકારોનું સંપૂર્ણ રક્ષણ થવું જોઈએ. તેમાં પાણીનો નિર્ધારિત જથ્થો અને દર મહિને પાણી છોડવાની પદ્ધતિ બંનેનો સમાવેશ થાય છે. તેમણે હાલની સ્થિતિમાં મેકેદાતુના DPR પર વિચારણા કરવી અથવા કેન્દ્રીય એજન્સીઓ દ્વારા એકતરફી તકનીકી મૂલ્યાંકન અને સ્થળ નિરીક્ષણ કરવું અયોગ્ય ગણાવ્યું છે.
PM મોદીને બે મંત્રાલયોને નિર્દેશ આપવાની અપીલ
મુખ્યમંત્રી વિજયે વડાપ્રધાન મોદીને જલ શક્તિ મંત્રાલય અને પર્યાવરણ, વન તથા આબોહવા પરિવર્તન મંત્રાલયને સ્પષ્ટ નિર્દેશ આપવા વિનંતી કરી છે. તેમણે માગ કરી છે કે નીચાણવાળા રાજ્યોની સંમતિ વિના મેકેદાતુ પ્રોજેક્ટ અંગે આગળ કોઈ સ્થળ નિરીક્ષણ, તકનીકી મૂલ્યાંકન કે મંજૂરી આપવામાં ન આવે.
સાથે જ તેમણે વડાપ્રધાનને કર્ણાટક સરકારને પણ સલાહ આપવા અપીલ કરી છે કે અન્ય નદીના તટપ્રદેશ ધરાવતા રાજ્યોની સંમતિ મેળવ્યા વિના આ પ્રોજેક્ટ પર આગળની કાર્યવાહી ન કરવામાં આવે. કાવેરીના પાણીના હિસ્સા અને ખેડૂતોની આજીવિકાને ધ્યાનમાં રાખીને તમિલનાડુ સરકાર આ મુદ્દે પોતાનું વલણ યથાવત્ રાખી રહી છે.
