
Giacomo Filibeck Bharat Summit: હૈદરાબાદમાં યોજાયેલી ભારત સમિટ 2026 દરમિયાન યુરોપિયન સોશિયાલિસ્ટ પાર્ટી (PES)ના મહાસચિવ જિયાકોમો ફિલિબેકે કોંગ્રેસ નેતા રાહુલ ગાંધીની હાજરીમાં ‘વોટ ચોર, ગદ્દી છોડ’નો નારો લગાવતાં નવો રાજકીય વિવાદ ઊભો થયો છે. ઇટાલીના રાજકારણી ફિલિબેકે આ નારાનો અંગ્રેજીમાં અનુવાદ કરતાં ‘Vote thief, leave your seat’ કહ્યું હતું. આ દરમિયાન રાહુલ ગાંધી મંચ પર હાજર હતા અને ફિલિબેકના નિવેદન પર હસતા તથા તાળીઓ પાડતા જોવા મળ્યા હતા.
ફિલિબેકે પોતાના સંબોધનમાં ભારતમાં લોકશાહીની સ્થિતિ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. તેમણે કહ્યું કે દેશમાં લોકશાહી પર હુમલો થઈ રહ્યો છે અને તેની રક્ષા માટે રાહુલ ગાંધી તથા કોંગ્રેસની સાથે ઊભા રહેવાની જરૂર છે. તેમણે ચૂંટણી પ્રક્રિયામાં પારદર્શિતા અને મતદાર યાદીઓને સ્વચ્છ રાખવા માટે રાહુલ ગાંધી દ્વારા ચલાવવામાં આવતા અભિયાનને પણ સમર્થન આપ્યું હતું.
BJPએ કોંગ્રેસ પર વિદેશી હસ્તક્ષેપનો આરોપ લગાવ્યો
ફિલિબેકના નિવેદન બાદ ભારતીય જનતા પાર્ટી (BJP)એ કોંગ્રેસ અને રાહુલ ગાંધી પર નિશાન સાધ્યું હતું. BJPના નેતાઓએ સવાલ કર્યો કે કોઈ વિદેશી રાજકીય નેતાને ભારતના આંતરિક રાજકારણમાં ટિપ્પણી કરવા અને વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી વિરુદ્ધ નારા લગાવવા માટે મંચ શા માટે આપવામાં આવ્યો?
કેન્દ્રીય સંસદીય બાબતોના મંત્રી કિરણ રિજિજુએ સોશિયલ મીડિયા મંચ X પર રાહુલ ગાંધીની પ્રતિક્રિયા પર સવાલ ઉઠાવ્યો હતો. તેમણે લખ્યું કે કોઈ વિદેશી વ્યક્તિ ભારતનું અપમાન કરે ત્યારે કોઈ ભારતીયને હસતા જોયો છે? તેમણે રાહુલ ગાંધીની ભૂમિકા અંગે પણ સવાલો કર્યા હતા.
કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહે પુણેમાં એક કાર્યક્રમ દરમિયાન રાહુલ ગાંધી પર પ્રહાર કરતાં આરોપ લગાવ્યો કે દુનિયાભરના ડાબેરી વિચારધારાના લોકોને વડાપ્રધાન મોદી અને ભારતની ટીકા કરવા માટે બોલાવવામાં આવ્યા છે. તેમણે કહ્યું કે જ્યારે દુનિયા મોદીના નેતૃત્વ અને વિકાસના મોડલની પ્રશંસા કરી રહી છે, ત્યારે રાહુલ ગાંધી આંતરરાષ્ટ્રીય મંચ પર તેમની ટીકા કરી રહ્યા છે.
કોન્ફરન્સ વીઝાની શરતો તોડ્યાનો આરોપ
16 નવેમ્બરે સામે આવેલા અહેવાલમાં સરકારી સૂત્રોને ટાંકીને જણાવાયું કે જિયાકોમો ફિલિબેક કોન્ફરન્સ વીઝા પર ભારત આવ્યા હતા. તેમણે ઈ-વીઝા પોર્ટલ દ્વારા આ વીઝા મેળવ્યો હતો. સરકારી સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, વિદેશી નાગરિકોને ભારતની આંતરિક રાજકીય બાબતોમાં હસ્તક્ષેપ કરવાની મંજૂરી નથી. કોઈપણ શ્રેણીના વીઝા પર આવેલા વિદેશી નાગરિકે આવી પ્રવૃત્તિ કરવી વીઝાની શરતોનું ઉલ્લંઘન ગણાઈ શકે છે.
જોકે, આ મામલે ફિલિબેક સામે કોઈ ઔપચારિક કાર્યવાહી કરવામાં આવી છે કે નહીં અથવા વીઝા રદ કરવા અંગે કોઈ અંતિમ નિર્ણય લેવાયો છે કે નહીં, તેની માહિતી સામે આવી નથી. હાલ આ મુદ્દે સરકારી સૂત્રો દ્વારા વીઝાના નિયમોના ઉલ્લંઘનનો આરોપ જ વ્યક્ત કરવામાં આવ્યો છે.
115 વિદેશી મહેમાનોને વીઝા ન મળવાનો વિવાદ
ભારત સમિટમાં ફિલિબેકના નિવેદન પહેલાંથી જ વિદેશી મહેમાનોને વીઝા ન આપવાના મુદ્દે વિવાદ ચાલી રહ્યો હતો. કોંગ્રેસના સાંસદ શશિ થરૂરે દાવો કર્યો હતો કે સમિટમાં ભાગ લેવા માટે મંજૂરી આપવામાં આવેલા 315 વિદેશી વક્તાઓમાંથી 115ને ભારત આવવાની મંજૂરી મળી નહોતી.
તેલંગાણાના મુખ્યમંત્રી એ. રેવંત રેડ્ડીએ પણ આરોપ લગાવ્યો હતો કે કેન્દ્ર સરકારે એવા વિદેશી વક્તાઓને રોક્યા હતા, જેઓ વડાપ્રધાન મોદી અને તેમની સરકારની ટીકા કરી શકે તેમ હતા. બીજી તરફ, વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા રણધીર જયસ્વાલે કહ્યું હતું કે વીઝા આપવાનો નિર્ણય દરેક દેશ અને તેની સરકારના સાર્વભૌમ અધિકારક્ષેત્રમાં આવે છે.
મોદીના 2019ના નિવેદનની પણ થઈ ચર્ચા
ફિલિબેકના નિવેદન બાદ વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની 2019ની હ્યુસ્ટન મુલાકાતનો ઉલ્લેખ પણ ફરી થવા લાગ્યો છે. 22 સપ્ટેમ્બર 2019ના રોજ અમેરિકાના ટેક્સાસમાં યોજાયેલા ‘હાઉડી મોદી’ કાર્યક્રમમાં તત્કાલીન અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની હાજરીમાં મોદીએ ‘અબ કી બાર ટ્રમ્પ સરકાર’ નારાનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો.
તે સમયે ટ્રમ્પ 2020ની અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ચૂંટણીની તૈયારી કરી રહ્યા હતા. કોંગ્રેસના નેતા આનંદ શર્માએ મોદીના નિવેદનની ટીકા કરતાં તેને અમેરિકાની ચૂંટણીમાં હસ્તક્ષેપ અને ભારતની વિદેશ નીતિના સિદ્ધાંતોની વિરુદ્ધ ગણાવ્યું હતું.
જોકે, તત્કાલીન વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરે સ્પષ્ટતા કરી હતી કે મોદી માત્ર ટ્રમ્પના જૂના ચૂંટણી નારાનો ઉલ્લેખ કરી રહ્યા હતા. ભારત અમેરિકાના આંતરિક રાજકારણમાં કોઈ પક્ષનું સમર્થન કરતું નથી.
ઇટાલીમાં પણ ફિલિબેકના નિવેદન સામે વિરોધ
ફિલિબેકના નિવેદનની ચર્ચા ઇટાલીના રાજકારણમાં પણ પહોંચી છે. ઇટાલીના વડાપ્રધાન જ્યોર્જિયા મેલોનીની પાર્ટી ફોર્ઝા ઇટાલિયાના નેતા ડેબોરા બર્ગામિનીએ ફિલિબેકની ટીકા કરી હતી.
તેમણે કહ્યું કે જે દેશમાં 97 કરોડ નાગરિકોને મતદાનનો અધિકાર છે, તેને લોકશાહીનો પાઠ ભણાવવો યોગ્ય નથી. તેમણે વિદેશી રાજકીય પ્રતિનિધિઓ દ્વારા મિત્ર દેશની આંતરિક રાજકીય ચર્ચામાં હસ્તક્ષેપ કરવા સામે વાંધો વ્યક્ત કર્યો હતો.
સરકારની ટીકા અને દેશનું અપમાન અલગ મુદ્દા
આ વિવાદમાં એક મહત્ત્વપૂર્ણ સવાલ એ પણ છે કે સરકારની ટીકા અને દેશનું અપમાન શું એક જ બાબત છે? રાહુલ ગાંધી ચૂંટણી પંચની નિષ્પક્ષતા, મતદાર યાદીઓમાં કથિત ગેરરીતિઓ અને ચૂંટણી પ્રક્રિયાની પારદર્શિતા અંગે સતત સવાલ ઉઠાવતા રહ્યા છે. કોંગ્રેસ આ મુદ્દે તપાસની માગ કરે છે, જ્યારે BJP તેના આરોપોને નકારે છે.
લોકશાહીમાં સરકારની નીતિઓની ટીકા કરવી અને ચૂંટણી પ્રક્રિયા અંગે સવાલ ઉઠાવવો વિપક્ષનો અધિકાર છે. બીજી તરફ, વિદેશી રાજકીય નેતાઓએ અન્ય દેશની આંતરિક રાજકીય બાબતોમાં કેટલી હદ સુધી ટિપ્પણી કરવી જોઈએ તે પણ ચર્ચાનો વિષય છે.
ભારત સમિટમાં ફિલિબેકના નિવેદનથી આ બંને મુદ્દાઓ ફરી ચર્ચામાં આવ્યા છે. હવે વિવાદ માત્ર એક નારા પૂરતો મર્યાદિત રહ્યો નથી, પરંતુ વિદેશી હસ્તક્ષેપ, વીઝાના નિયમો, ચૂંટણીની પારદર્શિતા અને લોકશાહીમાં અસંમતિના અધિકાર જેવા મોટા પ્રશ્નો સાથે જોડાઈ ગયો છે.







