
Sonia Gandhi Book Launch: સોનિયા ગાંધીએ પોતાનું સંસ્મરણ ‘બિલોંગિંગ: અ જર્ની ઑફ લવ’ લખવા પાછળનું કારણ સ્પષ્ટ કરતાં કહ્યું છે કે તેમના પરિવાર વિશે વર્ષોથી અનેક એવી વાતો કહેવામાં આવી રહી છે, જેને વાસ્તવિક જીવન સાથે કોઈ સંબંધ નથી. તેમના સાસુ ઇન્દિરા ગાંધી, પતિ રાજીવ ગાંધી, પુત્ર રાહુલ ગાંધી, પુત્રી પ્રિયંકા ગાંધી વાડ્રા અને પોતાને લઈને ઘણી કાલ્પનિક વાતો ફેલાવવામાં આવી છે. આ પરિસ્થિતિમાં પોતાના જીવનના અનુભવો અને પરિવાર વિશેની હકીકતો વાચકો સમક્ષ રજૂ કરવા તેમણે પુસ્તક લખવાનો નિર્ણય લીધો.
પુસ્તકના વિમોચન પ્રસંગે સોનિયા ગાંધીએ કહ્યું કે તેમના પરિવારના સભ્યો વિશે અનેક વાર્તાઓ ઘડવામાં આવી છે. આમાંથી મોટાભાગની વાતો સંપૂર્ણપણે કાલ્પનિક છે અને પરિવારના વાસ્તવિક જીવન સાથે તેનો કોઈ સંબંધ નથી. તેમના જણાવ્યા અનુસાર, લોકો વિશે ખોટી વાતો ફેલાવવામાં આવે છે, જેનાથી તેમને દુઃખ પહોંચે છે. તેથી તેમણે પોતાની લાગણીઓ અને અનુભવોને પોતાના શબ્દોમાં રજૂ કરવાનું નક્કી કર્યું.
સોનિયાએ કહ્યું કે આ પુસ્તક દ્વારા વાચકો તેમના પરિવારના જીવનને એવા દૃષ્ટિકોણથી સમજી શકશે, જે અત્યાર સુધી જાહેર ચર્ચાઓમાં ભાગ્યે જ સામે આવ્યો છે. તેમના માટે આ માત્ર રાજકીય જીવનની વાતો રજૂ કરતું પુસ્તક નથી, પરંતુ અંગત જીવન અને સંબંધોની સફર પણ છે.
રાહુલ અને પ્રિયંકાના આગ્રહ બાદ પુસ્તક લખવાનું નક્કી કર્યું
સોનિયા ગાંધીએ જણાવ્યું કે શરૂઆતમાં તેઓ પોતાના અંગત જીવન વિશે જાહેરમાં લખવા ઇચ્છતાં નહોતાં. પોતાના જીવનની ઘટનાઓને પુસ્તકના સ્વરૂપમાં રજૂ કરવામાં તેમને સંકોચ થતો હતો. જોકે, રાહુલ ગાંધી અને પ્રિયંકા ગાંધી વાડ્રાએ તેમને સંસ્મરણ લખવા માટે પ્રોત્સાહિત કર્યાં. બંનેના આગ્રહ બાદ તેમણે જીવનના અનુભવોને શબ્દોમાં ઉતારવાનું નક્કી કર્યું.
તેમણે સ્વીકાર્યું કે પુસ્તક લખવું સરળ નહોતું. બાળપણ અને શરૂઆતના જીવન સાથે જોડાયેલી ઘટનાઓ લખવી પ્રમાણમાં સરળ રહી, પરંતુ પરિવારના સભ્યોનાં મૃત્યુ સાથે જોડાયેલા પ્રસંગો ફરી યાદ કરવા અત્યંત પીડાદાયક હતા. ખાસ કરીને સાસુ ઇન્દિરા ગાંધી અને પતિ રાજીવ ગાંધીની હત્યાના પ્રસંગો લખતી વખતે તેમને ભાવનાત્મક મુશ્કેલીનો સામનો કરવો પડ્યો હતો.
કેટલાક ભાગો લખવામાં મુશ્કેલી પડતી ત્યારે પ્રિયંકા ગાંધી અને તેમના મિત્રોએ તેમને હિંમત આપી હતી. તેમના પ્રોત્સાહનથી સોનિયા ગાંધીએ સંસ્મરણ લખવાનું કામ આગળ વધાર્યું.
ડાયરી લખવાની ટેવ ન હોવાથી યાદો એકત્ર કરવી મુશ્કેલ બની
સોનિયા ગાંધીએ જણાવ્યું કે તેમને નિયમિત રીતે ડાયરી લખવાની ટેવ નહોતી. તેથી જીવનની જૂની ઘટનાઓ, અનુભવો અને રાજકીય સફરની વિગતો યાદ કરીને નોંધવી તેમના માટે પડકારજનક બની હતી.
જોકે, તેમની પાસે કેટલીક હસ્તલિખિત નોંધો હતી. તેમાં અટલ બિહારી વાજપેયીના નેતૃત્વવાળી સરકાર દરમિયાન વિપક્ષનાં નેતા તરીકેની કામગીરી સાથે જોડાયેલી કેટલીક નોંધોનો પણ સમાવેશ થતો હતો. આ નોંધો અને પોતાની યાદોના આધારે તેમણે પુસ્તક તૈયાર કર્યું.
‘બિલોંગિંગ’ શબ્દ સાથે જોડાયેલી જીવનની સફર
પુસ્તકના શીર્ષક ‘બિલોંગિંગ’નો અર્થ આત્મીયતા, અપનાપણું અથવા કોઈ પરિવાર અને સમાજનો હિસ્સો હોવાની લાગણી થાય છે. સોનિયા ગાંધીએ આ શબ્દને પોતાના જીવનના અનુભવો સાથે જોડ્યો હતો.
રાજીવ ગાંધી સાથે લગ્ન કર્યા બાદ ઇટાલીથી ભારત આવ્યા પછી તેમને નવા દેશ, નવા પરિવાર અને નવી સંસ્કૃતિ સાથે તાલમેલ બેસાડવો પડ્યો હતો. શરૂઆતના વર્ષોમાં પોતાને આ નવા વાતાવરણની બહારની વ્યક્તિ હોવાનો અનુભવ થતો હતો. અહીંના લોકો, રીતરિવાજો અને સામાજિક પરંપરાઓને સમજવા માટે તેમણે સતત પ્રયાસો કર્યા હતા.
સોનિયા ગાંધીએ કહ્યું કે ‘બિલોંગિંગ’નો વિચાર પુસ્તકમાં વારંવાર આવે છે. તેમના કિસ્સામાં તે ભારતના સમાજ અને પરિવારનો હિસ્સો બનવા માટે કરેલા પ્રયાસો સાથે જોડાયેલો છે. બહારની વ્યક્તિ હો ત્યારે ઘણીવાર એવું લાગે છે કે લોકો તમને જોઈ રહ્યા છે અને તમારી પાસેથી ભૂલ થઈ શકે છે. આ સ્થિતિમાં સ્વીકાર્યતા અને આત્મીયતા મેળવવા માટે સમય અને પ્રયત્ન બંને જરૂરી બને છે.
લગ્ન બાદ નવા પરિવારમાં ઢળવાનો પડકાર
સોનિયા ગાંધીએ પોતાના અનુભવને માત્ર વ્યક્તિગત ઘટના તરીકે રજૂ કર્યો નહોતો. તેમણે કહ્યું કે ભારતમાં લગ્ન બાદ અનેક મહિલાઓને નવા પરિવાર, નવી પરંપરાઓ અને અલગ રીતભાત સાથે અનુકૂળ થવું પડે છે. ભારતીય યુવતીઓ માટે પણ લગ્ન પછી નવા ઘરમાં પોતાનું સ્થાન બનાવવું હંમેશાં સરળ હોતું નથી.
ઘણીવાર તેમને શું કરવું અને શું ન કરવું તેની સૂચનાઓ આપવામાં આવે છે. નવા પરિવારની પરંપરાઓ સમજવી અને તેમાં પોતાને સામેલ કરવી પડે છે. આ રીતે આત્મીયતા અને સ્વીકાર મેળવવાનો પ્રયાસ અનેક મહિલાઓના જીવનનો ભાગ બને છે.
ભારતમાં પોતાના શરૂઆતના દિવસો યાદ કરતાં સોનિયાએ કહ્યું કે અહીંની સંસ્કૃતિ, સામાજિક રીતભાત અને પારિવારિક પરંપરાઓ તેમના માટે નવી હતી. શરૂઆતમાં કેટલીક બાબતો સમજવામાં મુશ્કેલી પડતી હતી અને કેટલાક અનુભવો આશ્ચર્યજનક પણ લાગતા હતા. સમય જતાં તેમણે ભારતના સામાજિક જીવનને સમજવાનું અને સ્વીકારવાનું શીખ્યું.
રાજીવ ગાંધી સાથે લગ્ન કરવાનો નિર્ણય લેતી વખતે નવા દેશમાં જીવન કેવું હશે તેનો તેમણે વધારે વિચાર કર્યો નહોતો. પરંતુ ધીમે ધીમે ભારત અને અહીંનું જીવન તેમની ઓળખનો મહત્ત્વનો ભાગ બની ગયું.
વિમોચન સમારોહમાં INDIA ગઠબંધનના અનેક નેતાઓ હાજર
સોનિયા ગાંધીના સંસ્મરણનું વિમોચન નવી દિલ્હીની આઇટીસી મૌર્ય હોટેલમાં યોજાયેલા કાર્યક્રમમાં કરવામાં આવ્યું હતું. આ પ્રસંગે રાહુલ ગાંધી અને પ્રિયંકા ગાંધી વાડ્રા પણ હાજર રહ્યાં હતાં.
કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ મલ્લિકાર્જુન ખડગે ઉપરાંત INDIA ગઠબંધનના અનેક નેતાઓએ કાર્યક્રમમાં હાજરી આપી હતી. તેમાં સમાજવાદી પાર્ટીના અધ્યક્ષ અખિલેશ યાદવ, તૃણમૂલ કોંગ્રેસના સાંસદ અભિષેક બેનર્જી, તમિલનાડુના મુખ્યમંત્રી સી. જોસેફ વિજય, ઝારખંડના મુખ્યમંત્રી હેમંત સોરેન, જમ્મુ-કાશ્મીરના મુખ્યમંત્રી ઓમર અબ્દુલ્લા અને નેશનલ કોન્ફરન્સના અધ્યક્ષ ફારુક અબ્દુલ્લાનો સમાવેશ થાય છે.
પંજાબના પૂર્વ મુખ્યમંત્રી અમરિંદર સિંહ અને NCP (શરદ પવાર)નાં નેતા સુપ્રિયા સુલે સહિત અન્ય વરિષ્ઠ રાજકીય નેતાઓ પણ સમારોહમાં ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. પુસ્તકનું પ્રકાશન હાર્પરકોલિન્સ ઇન્ડિયા દ્વારા કરવામાં આવ્યું છે. ગત મંગળવારે પ્રકાશિત થયેલા આ સંસ્મરણમાં સોનિયા ગાંધીના અંગત જીવન, પારિવારિક અનુભવો અને રાજકીય સફરની વિગતો રજૂ કરવામાં આવી છે.
પુસ્તકને લઈને BJP અને કોંગ્રેસ વચ્ચે રાજકીય પ્રતિક્રિયા
સોનિયા ગાંધીના પુસ્તકને લઈને રાજકીય ચર્ચા પણ શરૂ થઈ છે. BJPએ આરોપ લગાવ્યો છે કે સંસ્મરણમાં ઘટનાઓને અનુકૂળ રીતે રજૂ કરીને પરિવારની છબી સુધારવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો છે. બીજી તરફ કોંગ્રેસના નેતાઓએ પુસ્તકને સોનિયા ગાંધીના જીવન અને અનુભવોનું પ્રામાણિક વર્ણન ગણાવ્યું છે.
વિમોચન સમારોહમાં સોનિયા ગાંધીએ પોતાના પરિવાર વિશે ફેલાયેલી વાતો અંગે નારાજગી વ્યક્ત કરી હતી. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે પુસ્તક લખવાનો હેતુ પોતાની વાત પોતાના શબ્દોમાં રજૂ કરવાનો અને વાચકોને પરિવારના જીવનનો અંગત દૃષ્ટિકોણ આપવાનો છે. તેમના માટે ‘બિલોંગિંગ’ માત્ર એક પુસ્તકનું નામ નથી, પરંતુ ભારત સાથે જોડાવા, નવા પરિવારમાં સ્થાન મેળવવા અને જીવનભર આત્મીયતાની શોધ કરવાની સફરનું પ્રતીક છે.







