
Bangladesh Political Violence: બાંગ્લાદેશમાં પૂર્વ વડાંપ્રધાન શેખ હસીનાની અવામી લીગના વિરોધ પ્રદર્શનો વચ્ચે રાજકીય હિંસાએ ગંભીર સ્વરૂપ ધારણ કર્યું છે. નોબેલ પુરસ્કાર વિજેતા અને વચગાળાની સરકારના પૂર્વ વડા મોહમ્મદ યુનુસના ચટગાંવ સ્થિત પૈતૃક મકાનમાં બુધવાર, 18 નવેમ્બરની મોડી રાત્રે આગ લગાવવામાં આવી હતી. બીજી તરફ, ગ્રામીણ બેંકની અનેક શાખાઓ, પોલીસ સ્ટેશનો અને રાજકીય નેતાઓનાં મકાનો પર પણ હુમલાની ઘટનાઓ સામે આવી છે.
અવામી લીગે શેખ હસીનાની બાંગ્લાદેશ વાપસી માટે નવો પાસપોર્ટ અને રાષ્ટ્રીય ઓળખપત્ર આપવાની માગણી સરકાર દ્વારા નકારવામાં આવતાં ગુરુવાર, 19 નવેમ્બરે સવારથી સાંજ સુધી દેશવ્યાપી બંધનું એલાન આપ્યું હતું. ભારતમાં રહેતાં શેખ હસીનાએ ડિસેમ્બર 2026માં બાંગ્લાદેશ પરત ફરવાની ઇચ્છા વ્યક્ત કરી છે. તેમની વાપસીની માગણી સાથે પાર્ટીએ પાંચ દિવસના વિરોધ કાર્યક્રમની જાહેરાત કરી હતી.
મોહમ્મદ યુનુસના પૈતૃક મકાનમાં આગચંપી
ચટગાંવના પંચલાઇશ વિસ્તારમાં આવેલા મોહમ્મદ યુનુસના પૈતૃક મકાનમાં બુધવારે રાત્રે લગભગ 11:30 વાગ્યે આગ લાગી હતી. મકાનના ગ્રાઉન્ડ ફ્લોર પર આવેલા લાંબા સમયથી બંધ પડેલા એક ખાલી ઓરડામાં આગ લગાવવામાં આવી હતી.
પંચલાઇશ પોલીસ સ્ટેશનના પ્રભારી મોજમ્મેલ હકના જણાવ્યા અનુસાર, પેટ્રોલિંગ કરી રહેલા પોલીસકર્મીઓએ આગ જોઈને તાત્કાલિક કાર્યવાહી કરી હતી અને આગ પર કાબૂ મેળવ્યો હતો. મકાનના બીજા અને ત્રીજા માળે યુનુસના બે ભાઈઓનાં પરિવારો રહે છે. ઘટનામાં કોઈને ઈજા થઈ નથી. પોલીસે તપાસ શરૂ કરીને મકાનની આસપાસ સુરક્ષા વધારી છે, પરંતુ આગ લગાવનારાઓની ઓળખ હજુ થઈ નથી.
ગ્રામીણ બેંકની 37 શાખાઓ પર હુમલા
મોહમ્મદ યુનુસ દ્વારા સ્થાપિત ગ્રામીણ બેંકની શાખાઓ પણ હિંસાનું નિશાન બની છે. ચટગાંવના અનવારા અને સાતકાનિયા વિસ્તારોમાં બે શાખાઓમાં આગ લગાવવામાં આવી હતી. 10 નવેમ્બરથી અત્યાર સુધી બેંકની ઓછામાં ઓછી 37 શાખાઓ અને કચેરીઓમાં આગચંપી અથવા આગ લગાવવાના પ્રયાસો થયાની માહિતી સામે આવી છે. મંગળવારે મધરાત બાદ 14 કચેરીઓ પર હુમલા થયાની પણ જાણકારી આપવામાં આવી હતી.
ગ્રામીણ બેંક ગરીબ અને ગ્રામ્ય પરિવારોને સૂક્ષ્મ ધિરાણ પૂરું પાડતી મહત્ત્વપૂર્ણ નાણાકીય સંસ્થા છે. આ ક્ષેત્રમાં યોગદાન બદલ મોહમ્મદ યુનુસને વર્ષ 2006માં નોબેલ શાંતિ પુરસ્કાર એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો.
ગોપાલગંજમાં પોલીસ સ્ટેશન અને મકાનોને આગ
શેખ હસીનાના ગૃહ જિલ્લા ગોપાલગંજમાં હિંસાની સૌથી ગંભીર ઘટનાઓ નોંધાઈ છે. અવામી લીગના કાર્યકરોએ 15 નવેમ્બરથી રસ્તાઓ પર ઉતરીને પ્રદર્શન શરૂ કર્યું હતું. રસ્તા રોકવા દરમિયાન પોલીસ સાથે અથડામણ થઈ હતી. કેટલાક પ્રદર્શનકારીઓ પાસે કુહાડી, માચેટી અને સ્થાનિક રીતે બનાવેલાં હથિયારો હોવાની માહિતી પણ સામે આવી છે.
17 નવેમ્બરની રાત્રે તુંગીપાડા પોલીસ સ્ટેશન પર હુમલો કરવામાં આવ્યો હતો. કેટલાક અવામી લીગ કાર્યકરોની ધરપકડના વિરોધમાં થયેલા આ હુમલા દરમિયાન તોડફોડ કરવામાં આવી, અટકાયતમાં રાખવામાં આવેલા લોકોને છોડાવવામાં આવ્યા અને પોલીસ સ્ટેશનમાં આગ લગાવવામાં આવી હતી. પોલીસનાં વાહનોને પણ આગ ચાંપવામાં આવી હતી.
હિંસામાં BNPના સાંસદ એસ.એમ. જિલાનીના ઘર સહિત ઓછામાં ઓછાં 20 મકાનોને નિશાન બનાવવામાં આવ્યાં હતાં. ત્યારબાદ BNP સાંસદ કે.એમ. બાબરની માલિકીની હોસ્પિટલમાં પણ તોડફોડ અને આગચંપી થઈ હતી. કશિયાની વિસ્તારમાં BNPની કચેરી અને ગ્રામીણ બેંકની કચેરી પર પણ હુમલો થયો હતો.
નરૈલમાં BNPના બે નેતાઓની હત્યા
રાજકીય હિંસામાં જાનહાનિની ઘટનાઓ પણ સામે આવી છે. બુધવારે સાંજે નરૈલમાં BNP સાથે જોડાયેલા શાહિનૂર શેખ અને સોહેલ મોલ્લાની હત્યા કરવામાં આવી હતી. બંને નેતાઓ અવામી લીગ સાથે જોડાયેલી હિંસાના વિરોધમાં યોજાયેલી મોટરસાઇકલ રેલીમાં ભાગ લઈ રહ્યા હતા. હુમલામાં અન્ય કેટલાક લોકો ઘાયલ થયા હતા.
ઢાકાના શાહજહાંપુર, શ્યામપુર અને શેર-એ-બાંગ્લા નગર વિસ્તારોમાં દેશી બોમ્બ વિસ્ફોટ થયા હતા. મોહમ્મદપુરમાં એક ટ્રકને આગ લગાવવામાં આવી હતી. છેલ્લા 10 દિવસમાં દેશના ઓછામાં ઓછા 28 જિલ્લાઓમાં બોમ્બ વિસ્ફોટ અને વાહનો સળગાવવાની ઘટનાઓ નોંધાઈ છે.
71 લોકોની ધરપકડ, પૂર્વ શિક્ષણમંત્રી પણ અટકાયતમાં
હિંસા રોકવા માટે ઢાકા મેટ્રોપોલિટન પોલીસે 24 કલાકમાં પ્રતિબંધિત સંગઠનો સાથે જોડાયેલા ઓછામાં ઓછા 71 લોકોની ધરપકડ કરી છે. તેમાં અવામી લીગ અને તેની સાથે જોડાયેલા સંગઠનોના સભ્યોનો સમાવેશ થાય છે. પોલીસનો દાવો છે કે ધરપકડ કરાયેલા એક જૂથ પાસેથી બે કિલોથી વધુ વિસ્ફોટક પદાર્થો મળ્યા છે.
ગુરુવારે વહેલી સવારે શેખ હસીના સરકારમાં શિક્ષણમંત્રી રહી ચૂકેલા અવામી લીગના વરિષ્ઠ નેતા નુરુલ ઇસ્લામ નાહિદને ઢાકાના ઉત્તરા વિસ્તારમાં આવેલા તેમના નિવાસસ્થાનેથી અટકાયતમાં લેવામાં આવ્યા હતા. તેમના પર 2024ના વિદ્યાર્થી આંદોલન દરમિયાન થયેલી અનેક હત્યાઓ સાથે જોડાયેલા આરોપો છે.
BGBની 97 પ્લાટૂન તૈનાત
હિંસાગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં સુરક્ષા વધારવા માટે બોર્ડર ગાર્ડ બાંગ્લાદેશ (BGB)ની તૈનાતી કરવામાં આવી છે. શરૂઆતમાં દેશભરમાં 96 પ્લાટૂન તૈનાત કરાયાની માહિતી સામે આવી હતી, જ્યારે 19 નવેમ્બરના અહેવાલ મુજબ સાત જિલ્લાઓમાં 97 પ્લાટૂન તૈનાત કરવામાં આવી છે. તેમાં ગોપાલગંજ અને ફરીદપુરનો પણ સમાવેશ થાય છે.
બીજી તરફ, BNPના વડા અને વડાપ્રધાન તારિક રહેમાને રાજકીય પક્ષો તથા લોકશાહી તરફી સંગઠનોને અવામી લીગના રાજકીય પુનરાગમનનો સામનો કરવા એકજૂથ થવાની અપીલ કરી છે. તેમણે BNPના સાંસદોને પોતાના મતવિસ્તારોમાં જઈ કાર્યકરો સાથે સક્રિય રીતે કામ કરવા સૂચના આપી છે. શેખ હસીના વિદેશમાં રહીને બાંગ્લાદેશને અસ્થિર કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યાં હોવાનો આરોપ પણ તેમણે લગાવ્યો છે.
શેખ હસીનાની વાપસીથી વધ્યો રાજકીય તણાવ
ઓગસ્ટ 2024માં વિદ્યાર્થી આંદોલન બાદ શેખ હસીનાએ વડાપ્રધાન પદ છોડ્યું હતું અને ભારત આવી ગયાં હતાં. લગભગ 15 વર્ષથી સત્તામાં રહેલી તેમની સરકારના પતન બાદ મોહમ્મદ યુનુસના નેતૃત્વમાં વચગાળાની સરકાર રચાઈ હતી. આ દરમિયાન અવામી લીગની રાજકીય પ્રવૃત્તિઓ પર પ્રતિબંધ મૂકાયો અને પાર્ટીના અનેક નેતાઓ સામે કેસ નોંધાયા હતા.
17 નવેમ્બર 2025ના રોજ બાંગ્લાદેશની ઇન્ટરનેશનલ ક્રાઇમ્સ ટ્રિબ્યુનલે 2024ના વિદ્યાર્થી આંદોલન દરમિયાન થયેલી હિંસક કાર્યવાહી અને માનવતા વિરુદ્ધના ગુનાઓના કેસમાં શેખ હસીનાને તેમની ગેરહાજરીમાં મૃત્યુદંડની સજા સંભળાવી હતી.
હવે શેખ હસીનાની વાપસીની માગણી અને અવામી લીગના વિરોધ કાર્યક્રમોએ રાજકીય તણાવ વધાર્યો છે. એક તરફ સરકાર પાર્ટીની પ્રવૃત્તિઓ પર કડક વલણ અપનાવી રહી છે, તો બીજી તરફ અવામી લીગ રસ્તા પર પોતાની હાજરી દર્શાવવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે. પોલીસ સ્ટેશન, બેંક, હોસ્પિટલ અને રાજકીય નેતાઓનાં મકાનો પર હુમલાઓને કારણે સરકાર સામે કાયદો અને વ્યવસ્થા જાળવવાનો મોટો પડકાર ઊભો થયો છે. આગામી દિવસોમાં હિંસા પર નિયંત્રણ અને શેખ હસીનાની વાપસીનો મુદ્દો બાંગ્લાદેશના રાજકારણની દિશા નક્કી કરવામાં મહત્ત્વપૂર્ણ બની શકે છે.








