• ચૂંટણી પંચના નવા કમિશ્નર જ્ઞાનેશ કુમાર વિશે તમે શું જાણો છો? કેમ કોંગ્રેસ કરી રહી છે તેમનો વિરોધ

ચૂંટણી આયુક્ત જ્ઞાનેશ કુમારને ભારતનો મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર નિમણૂક કરવામાં આવ્યા છે. નવી દિલ્હીમાં પ્રધાનમંત્રીની અધ્યક્ષતામાં ત્રણ સભ્યોની સમિતિની બેઠકમાં સોમવારે આ નિર્ણય લેવાયો હતો. જ્ઞાનેશ કુમાર બુધવાર એટલે કે 19 ફેબ્રુઆરીના મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનરની જવાબદારી સંભાળશે.

રોચક વાત એ છે કે સુપ્રીમ કોર્ટે મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર નિમણૂકના નવા નિયમને પડકારતી અરજીએ સુનાવણી કરતા પહેલા આ જાહેરાત કરવામાં આવી છે. આ નવા નિયમ અનુસાર જ જ્ઞાનેશ કુમારને મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર તરીકે નિમણૂક કરવામાં આવી છે.

કાનૂન મંત્રાલયે સોમવારે રાત્રે નિમણૂકની જાહેરનામું બહાર પાડ્યું હતું. હરિયાણાના મુખ્ય સચિવ વિવેક જોષીને ચૂંટણી કમિશનર તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા છે. જ્ઞાનેશ કુમારની નિમણૂક પર મુખ્ય વિપક્ષી પાર્ટી કોંગ્રેસે વાંધો ઉઠાવ્યો છે.

જ્ઞાનેશ કુમાર કોણ છે?

જ્ઞાનેશ કુમાર 1988 બેચના કેરળ કેડરના આઈએએસ અધિકારી છે. 31 જાન્યુઆરી, 2024ના રોજ જ્ઞાનેશ કુમાર યુનિયન કોઑપરેશન સેક્રેટરીના પદેથી નિવૃત્ત થયા હતા. કેન્દ્રિય મંત્રી અમિત શાહના હેઠળ આવેલા મંત્રાલયમાં તેઓ મે 2022થી સચિવ હતા. તેના બે મહિના બાદ 14 માર્ચ, 2024ના રોજ તેઓ ચૂંટણી કમિશનર તરીકે નિયુક્ત થયા હતા.

15 માર્ચે તેમણે કાર્યભાર સંભાળ્યો અને તેના દિવસે જ ચૂંટણી પંચે લોકસભા ચૂંટણીનો કાર્યક્રમ જાહેર કર્યો હતો. ચૂંટણી કમિશનરનો પદ સંભાળ્યા બાદ લગભગ એક વર્ષ પછી તેઓ હવે મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનરની જવાબદારી સંભાળશે.

તેમણે તેના પહેલાં પાંચ વર્ષ ગૃહ મંત્રાલયમાં કામ કર્યું હતું, જ્યાં મે 2016થી લઈને સપ્ટેમ્બર 2018 સુધી સંયુક્ત સચિવ અને ત્યારબાદ સપ્ટેમ્બર 2018થી એપ્રિલ 2021 સુધી અતિરિક્ત સચિવના પદે હતા.

કાશ્મીરથી લઈને રામ મંદિર કનેકશન

અતિરિક્ત સચિવના પદે રહેલા સમયે જ્ઞાનેશ કુમાર જમ્મુ-કશ્મીરના મામલાઓને જોઈ રહ્યા હતા અને ઓગસ્ટ 2019માં કલમ 370 રદ કરવાની જાહેરાત કરવામાં આવી હતી. હિંદુસ્તાન ટાઈમ્સની રિપોર્ટ અનુસાર, કલમ 370 રદ કરવાની કાનૂન જ્યારે લાવવામાં આવી રહી હતી તે સમયે તેઓ ગૃહ મંત્રી અમિત શાહ સાથે સતત સંસદમાં આવતાં હતાં.

અંગ્રેજી અખબાર ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસની એક રિપોર્ટ અનુસાર, નરેન્દ્ર મોદી સરકારનો જ્ઞાનેશ કુમારમાં એક અધિકારી તરીકે વિશ્વાસ આ તથ્યથી જ જાણવા મળે છે કે માત્ર તેમને જમ્મુ-કશ્મીર પુનર્ગઠન કાનૂન તૈયાર કરવાની જવાબદારી આપવામાં આવી હતી પરંતુ તેઓ રામ જન્મભૂમિ તીર્થ ક્ષેત્ર ટ્રસ્ટની રચનામાં પણ સામેલ હતા.

આ જ રિપોર્ટ મુજબ, કોઑપરેશન સચિવના તેમના કાર્યકાળ દરમિયાન મલ્ટી-સ્ટેટ કોઑપરેટિવ સોસાયટીઝ (MSCS) (સુધારણા) કાનૂન, 2023 પાસ કરવામાં આવ્યું હતું, જેમનું ધ્યેય કોઑપરેટિવ ક્ષેત્રમાં પારદર્શિતા અને જવાબદારી વધારવાની હતી.

જ્ઞાનેશ કુમારના ચૂંટણી કમિશનર દરમિયાન લોકસભા ચૂંટણી 2024 યોજાઈ અને સાથે જ કલમ 370ની સમાપ્તિ પછી કેન્દ્રશાસિત જમ્મુ-કશ્મીરમાં પ્રથમ વખત વિધાનસભા ચૂંટણી યોજાઈ હતી. ઉપરાંત હરિયાણા, ઝારખંડ, મહારાષ્ટ્ર અને દિલ્હી વિધાનસભા ચૂંટણી યોજાઈ છે.

મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર તરીકે જ્ઞાનેશ કુમારનો કાર્યકાળ 26 જાન્યુઆરી 2029 સુધી હશે. તેમના કાર્યકાળમાં 20 વિધાનસભા ચૂંટણી થશે. સાથે જ 2027માં રાષ્ટ્રપતિ અને ઉપરાષ્ટ્રપતિ પદના ચૂંટણી અને 2029 લોકસભા ચૂંટણીની તૈયારી પણ તેમના કાર્યકાળ દરમિયાન થશે.

જ્ઞાનેશ કુમારે IIT કાનપુરમાંથી સિવિલ એન્જિનિયરિંગમાં B.Tech કર્યું છે. તેમણે ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ચાર્ટર્ડ ફાઇનાન્સિયલ એનાલિસ્ટ્સ ઓફ ઇન્ડિયામાં બિઝનેસ ફાઇનાન્સમાં અભ્યાસ પણ કર્યો છે.

આ પણ વાંચો-Statement: ભારતે ચીનને દુશ્મન માનવું બંધ કરવું જોઈએ: સામ પિત્રોડાના નિવેદનથી વિવાદ

વિપક્ષનો વિરોધ

સોમવાર સાંજે કોંગ્રેસના વરિષ્ઠ નેતા અને સુપ્રીમ કોર્ટના વરિષ્ઠ વકીલ અભિષેક મનુ સિંઘવીએ પ્રેસ કોન્ફરન્સ કરીને કહ્યું, “મોદી સરકારે મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનરની પસંદગી માટે 2023માં જે નવો કાયદો ‘દ ચીફ ઇલેક્ટોરલ કમિશનર અને અન્ય ચૂંટણી કમિશનર અધિનિયમ’ લાવવામાં આવ્યો છે, તેને સુપ્રીમ કોર્ટમાં પડકારવામાં આવ્યો છે. હજી સુધી સુપ્રીમ કોર્ટે તેને લઈને ત્રણ ઓર્ડર પાસ કર્યા છે અને આગામી સુનાવણી 19 ફેબ્રુઆરીએ થશે.”

સિંઘવીએ કહ્યું, “મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનરની પસંદગીને લઈને કોંગ્રેસનું વલણ ખૂબ જ સ્પષ્ટ છે. મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનરની ચૂંટણી માટેની બેઠક થઇ છે, તેને સ્થગિત કરવી જોઈએ.”

“મોદી સરકાર સુપ્રીમ કોર્ટને કહે કે તેની સુનાવણી ઝડપથી પૂરી કરે. તેમાં કોંગ્રેસ પૂરો સમર્થન આપશે. મોદી સરકારે પોતાની અહંકાર છોડીને આ માંગણી સ્વીકારવી જોઈએ.”

મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર અને ચૂંટણી કમિશનરોને પસંદ કરનારી પેનલમાં પ્રધાનમંત્રી અધ્યક્ષ હોય છે જ્યારે તેનો એક સભ્ય ગૃહમંત્રી અમિત શાહ અને બીજો સભ્ય વિપક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધી હોય છે.

જોકે સરકારે કોંગ્રેસના વિરોધને અવગણીને બેઠક કરી અને જ્ઞાનેશ કુમારને મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર બનાવવાનો નિર્ણય કર્યો.

કોંગ્રેસના નેતા કેઝી વેણુગોપાલે એક્સ પર પોસ્ટ કર્યું છે કે સરકારે મધ્યરાતે તાત્કાલિક નવા ચૂંટણી કમિશનરની નિમણૂકનું જાહેરનામું બહાર પાડ્યું છે, આ આપણા બંધારણની ભાવનાના વિરુદ્ધ છે અને સુપ્રીમ કોર્ટ પણ અનેક કિસ્સાઓમાં કહી ચૂકી છે કે મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર સંપૂર્ણપણે નિષ્પક્ષ હોવો જોઈએ.

તેમણે લખ્યું, “પહેલેથી જ કાયદાનું સુધારણ કરીને મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનરની પસંદગી પેનલમાંથી સુપ્રીમ કોર્ટના મુખ્ય ન્યાયાધીશને દૂર કરવામાં આવ્યા હતા અને હવે જ્યારે નવા કાયદાના વિરુદ્ધ સુપ્રીમ કોર્ટમાં સુનાવણી ચાલી રહી છે, ત્યારે સરકારે તાત્કાલિક નવા ચૂંટણી કમિશનરની નિમણૂકનું જાહેરનામું બહાર પાડ્યું છે. તાત્કાલિક પેનલની બેઠક કરીને નિમણૂકની જાહેરાત કરવી એ બતાવે છે કે સુપ્રીમ કોર્ટમાં સુનાવણીને લઈને સરકાર અટકળો પેદા કરવા માંગે છે.”

“આ વર્તન માત્ર તે સંશયોને જ સમર્થન આપે છે જે ઘણા લોકોએ વ્યક્ત કર્યા છે કે સત્તાધારી શાસન કેવી રીતે ચૂંટણી પ્રક્રિયાને નષ્ટ કરી રહ્યું છે અને પોતાના ફાયદા માટે નિયમોનું તોડમોડ કરી રહ્યું છે. ભલે તે ફોર્મ બી મતદાર યાદીઓ હોય, બીજેપીના પક્ષમાં કાર્યક્રમો હોય, અથવા ઇવીએમ હેકિંગની ચિંતાઓ હોય. આવા કિસ્સાઓના કારણે સરકાર અને તે દ્વારા નિમણૂક કરનારા મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર ગહન સંશયના ઘેરામાં છે.”

“જેમ વિપક્ષના નેતાએ સાચું કહ્યું હતું કે આ નિર્ણયને ટાળી દેવો જોઈતો હતો, જ્યારે સુધી સુપ્રીમ કોર્ટ બંધારણના અનુરૂપ આ મુદ્દા પર નિર્ણય નહીં લે.”

આ પણ વાંચો-Murder: કર્ણાટકમાં ઘરના મોભીએ પરિવારના 3 લોકોને ઝેર આપી મારી નાખ્યા, પોતે પણ કર્યો આપઘાત  

રાહુલ ગાંધીને લઈને કોંગ્રેસ શું કહી રહી છે?

અંગ્રેજી અખબાર ધ હિંદુએ કોંગ્રેસના સૂત્રો પાસેથી જણાવ્યું છે કે રાહુલ ગાંધી પ્રધાનમંત્રીના આવાસ કાર્યાલયમાં થઈ રહેલી બેઠક છોડીને નીકળી ગયા હતા.

અખબારના અહેવાલ અનુસાર, રાહુલ ગાંધી બેઠકમાંથી નીકળતા પહેલા લખાણમાં પોતાનો વિરોધ રજૂ કર્યો હતો. નામોની ચર્ચા દરમિયાન રાહુલ ગાંધી હાજર નહોતા.

કોંગ્રેસના નેતા અભિષેક મનુ સિંઘવી કહે છે કે મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનરને નિયુક્ત કરનારો નવો નિયમ નિષ્પક્ષ નથી.

સિંઘવીએ પોતાની પ્રેસ કોન્ફરન્સમાં કહ્યું, “પ્રધાનમંત્રી, ગૃહ મંત્રી અને વિપક્ષના નેતાની સમિતિ મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનરને પસંદ કરે છે, પરંતુ તેમાં ઘણી બધી સંવિધાનિક અને કાનૂની સમસ્યાઓ છે. આ જ સમસ્યાઓને લઈને સુપ્રીમ કોર્ટ સામે વાત રખાઈ અને સુપ્રીમ કોર્ટે બે માર્ચ 2023એ એક નિર્ણય આપ્યો.”

“આ નિર્ણયમાં સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું કે લોકતંત્ર અને તેની નિષ્પક્ષતા માટે મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર અને ચૂંટણી કમિશનરની પસંદગી સમિતિમાં પ્રધાનમંત્રી, ભારતના મુખ્ય ન્યાયાધીશ અને વિપક્ષના નેતા હોવા જોઈએ.”

તેમણે કહ્યું, “આ નિર્ણયની આત્મા અને હેતુને વિનાની સમજીને તાત્કાલિક નવો કાયદો લાવવામાં આવ્યો હતો. આ નવા કાયદામાં સુપ્રીમ કોર્ટના આ નિર્ણયની વિરુદ્ધમાં કામ કરવામાં આવ્યું, જેમાં સંપૂર્ણપણે કાર્યપાલિકા મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનરની પસંદગી કરી રહી છે.”

અભિષેક મનુ સિંઘવીએ રાહુલ ગાંધીના બેઠકમાં સામેલ થવાના પ્રશ્ન પર ધ હિંદુએ કહ્યું, “રાહુલ ગાંધીએ શું કહ્યું, શું થયું અને શું વાત થઈ, આ પર આપણે કે તમને અટકળો લગાવવી જોઈએ નહીં. અમે કશું કહી શકતા નથી. આગામી 24થી 48 કલાકોમાં તમને માહિતી મળશે.”

કોંગ્રેસના ખજાનચી અજય માકન પણ સિંઘવી સાથે પ્રેસ કોન્ફરન્સમાં હતા. તેમણે કહ્યું, “અમે હજી કશું કહી શકતા નથી. અમે આપણા વલણને સ્પષ્ટ કર્યું હતું. ગુપ્ત બેઠકમાં શું થયું, તેના પર અમે કશું કહી શકતા નથી. અમને ગુપ્તતાની ઇજ્જત રાખવી જોઈએ.”

પહેલીવાર નવા કાયદાથી પસંદગી

આ પહેલીવાર છે, જ્યારે મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનરની પસંદગી મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર અને અન્ય ચૂંટણી કમિશનર (નિયુક્તિ, સેવાની શરતો અને પદાવધી) અધિનિયમ, 2023 હેઠળ થઈ છે. તેની પહેલા ગયા વર્ષે જ્ઞાનેશ કુમાર અને સુખબીર સિંહ સંધૂને નવા કાયદા હેઠળ ચૂંટણી કમિશનર તરીકે પસંદ કરાયા હતા.

આ નવા કાયદા પહેલા મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર અને ચૂંટણી કમિશનરોની નિમણૂક સરકારની ભલામણ પર રાષ્ટ્રપતિ કરતા હતા. આ નવો કાયદો સુપ્રીમ કોર્ટે માર્ચ 2023ના આ નિર્ણય બાદ આવ્યો છે, જેમાં આ જરૂરીયાત હતી કે પસંદગી પેનલમાં પ્રધાનમંત્રી, લોકસભાના વિપક્ષના નેતા અને ભારતના મુખ્ય ન્યાયાધીશ હોવા જોઈએ.

કોર્ટે કહ્યું હતું કે આ આદેશ ત્યાં સુધી રહેશે જ્યાં સુધી સંસદ આ મુદ્દે કાયદો ન બનાવે. કેન્દ્ર સરકારે કાયદો લાવીને આ પેનલમાં મુખ્ય ન્યાયાધીશની જગ્યાએ કેન્દ્રીય મંત્રીને સ્થાન આપી દીધો છે.

આ પણ વાંચો- Pregnancy Test: ગુજરાતના આ તાલુકામાંથી ગર્ભપરીક્ષણ કરતી હોસ્પિટલ ઝડપાઈ!, જાગૃત નાગરિકે કર્યો પર્દાફાશ