Afghanistan-Pakistan Conflict: પહેલગામ હુમલા બાદ મોદી સરકારે પાકિસ્તાન સાથે કરેલી સિંધુ સંધી રદ્દ કરી દીધી હતી અને પાકિસ્તાનમાં જતુ પાણી રોકી દેવાનો દાવો કર્યો હતો. જો કે તે શક્ય બન્યું નથી હજું પણ પાકિસ્તાનમાં પાણી પહોંચે છે. તેવામાં હવે જાણવા મળી રહ્યું છે કે અફઘાનિસ્તાન પાકિસ્તાનમાં જતુ પાણી રોકવાના પ્રયાસો કરી રહ્યું છે. હાલ અફઘાનિસ્તાન અને પાકિસ્તાનમાં તીવ્ર તણાવ ચાલી રહ્યો છે.
અફઘાનિસ્તાનની તાલિબાન સરકારે કુનાર નદી પર બંધ બનાવવાની યોજના જાહેર કરી છે. કુનાર નદી કાબુલ નદીની એક મુખ્ય ઉપનદી છે અને તે પાકિસ્તાનમાં વહે છે. ભારત પછી, અફઘાનિસ્તાને હવે પાકિસ્તાનના પાણી પુરવઠાને અવરોધિત કરવાનું આ મહત્વપૂર્ણ પગલું ભર્યું છે. ચાલો જોઈએ કે કઈ અફઘાન નદીઓ પાકિસ્તાનમાં વહે છે અને આ અવરોધ પાકિસ્તાનને કેવી અસર કરશે.
અફઘાનિસ્તાનથી પાકિસ્તાન તરફ વહેતી નદીઓ
કાબુલ નદી પૂર્વી અફઘાનિસ્તાનથી ઉત્તરપશ્ચિમ પાકિસ્તાનમાં વહેતી એક મહત્વપૂર્ણ નદી છે. તે કાબુલમાંથી પસાર થાય છે અને ખૈબર પાસ દ્વારા પાકિસ્તાનમાં પ્રવેશ કરે છે. તે આખરે સિંધુ નદીમાં જોડાય છે. આ નદી પાકિસ્તાનના ખૈબર પખ્તુનખ્વા પ્રાંતમાં પીવાના પાણી અને સિંચાઈ બંને માટે મહત્વપૂર્ણ છે.
બીજી મુખ્ય નદી કુનાર નદી છે, જે કાબુલ નદીની મુખ્ય ઉપનદી છે. તે હિન્દુ કુશ પર્વતમાળામાંથી ઉદ્ભવે છે અને અફઘાનિસ્તાનમાંથી પસાર થઈને જલાલાબાદ નજીક પાકિસ્તાનમાં પ્રવેશ કરે છે. રસપ્રદ વાત એ છે કે તે પાકિસ્તાનના ચિત્રાલમાં ઉદ્ભવે છે, અફઘાનિસ્તાનમાંથી આશરે 480 કિલોમીટરનું અંતર કાપીને પાકિસ્તાનમાં પાછું વહે છે. આ નદી સિંચાઈ અને જળવિદ્યુત ઉર્જા ઉત્પાદન માટે મહત્વપૂર્ણ છે. વધુમાં, ગોમલ નદી સિંધુ નદી પ્રણાલીમાં જોડાતા પહેલા દક્ષિણપૂર્વમાં પાકિસ્તાનમાં વહે છે.
જો તાલિબાન પાણી બંધ કરી દે તો?
જો તાલિબાન આ નદીઓમાંથી પાકિસ્તાનમાં આવતા પાણીના પ્રવાહને રોકે છે, તો તેની પાકિસ્તાન પર વિનાશક અસર પડી શકે છે. પાકિસ્તાનના અર્થતંત્રની કરોડરજ્જુ, કૃષિ, સૌથી પહેલા પ્રભાવિત થશે. પંજાબ અને ખૈબર પખ્તુનખ્વા જેવા પ્રાંતો, જે સિંચાઈ માટે કાબુલ અને કુનાર નદીઓ પર આધાર રાખે છે, તેમને વ્યાપક પાક નિષ્ફળતાનો સામનો કરવો પડી શકે છે.
વધુમાં નદીના પાણીને રોકવાથી ઘણા શહેરો અને ગામડાઓમાં પીવાના પાણીની કટોકટી ઊભી થઈ શકે છે. પહેલાથી જ પાણીની તંગીનો સામનો કરી રહેલા સમુદાયો દુષ્કાળ જેવી સ્થિતિમાં ફસાઈ શકે છે. વધુમાં, જળવિદ્યુત વીજળી ઉત્પાદન પર ગંભીર અસર પડશે. પાકિસ્તાન વીજળી ઉત્પાદન માટે કાબુલ અને કુનાર નદીઓ પર ખૂબ આધાર રાખે છે. પાણીના જથ્થામાં આ ઘટાડો જળવિદ્યુત વીજળી ઉત્પાદનમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો કરશે, જે સંભવતઃ બ્લેકઆઉટ તરફ દોરી જશે.
આ પરિસ્થિતિના રાજકીય પાસાને અવગણી શકાય નહીં. તાલિબાન દ્વારા કોઈપણ એકપક્ષીય કાર્યવાહી સરહદ પર તણાવ વધારી શકે છે અને બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધોને વધુ તણાવપૂર્ણ બનાવી શકે છે.
આ પણ વાંચો:
