Akhilesh Yadav PDA Rath Yatra: ઉત્તર પ્રદેશમાં 2027ની વિધાનસભા ચૂંટણીની તૈયારીઓ વચ્ચે સમાજવાદી પાર્ટીના અધ્યક્ષ અખિલેશ યાદવ 24 સપ્ટેમ્બરે રાયબરેલીથી PDA રથ કાર્યક્રમની શરૂઆત કરી રહ્યા છે. PDA એટલે પછાત, દલિત અને અલ્પસંખ્યક વર્ગોને કેન્દ્રમાં રાખતી સપાની રાજકીય સામાજિક ગઠબંધનની વ્યૂહરચના. રાયબરેલીની પસંદગી એટલા માટે પણ ચર્ચામાં છે કે આ કોંગ્રેસ નેતા રાહુલ ગાંધીનું લોકસભા મતવિસ્તાર છે. બીજી તરફ, 2027ની ચૂંટણી માટે સપા અને કોંગ્રેસ વચ્ચે સીટ વહેંચણી અંગે હજુ અંતિમ સમજૂતી થઈ નથી.
કોંગ્રેસ સાથે ગઠબંધન ચાલુ રાખવાનો અખિલેશનો દાવો
અખિલેશ યાદવે લખનઉમાં કહ્યું છે કે સપા અગાઉ જે ગઠબંધન સાથે આગળ વધી રહી હતી, તે જ ગઠબંધન સાથે આગળ વધશે. આ નિવેદન કોંગ્રેસ સાથેના વર્તમાન રાજકીય તાલમેલ તરફ સંકેત માનવામાં આવે છે. જોકે, સપા સાથે જોડાયેલા સૂત્રો અનુસાર કોંગ્રેસને 55થી વધુ બેઠકો ન આપવાનો પક્ષનો અભિગમ છે. બીજી તરફ ઉત્તર પ્રદેશ કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ અજય રાયે 150થી ઓછી બેઠકો પર સમજૂતી ન કરવાની વાત કરી છે. બંને પક્ષોના જાહેર દાવાઓ વચ્ચેનું આ મોટું અંતર સીટ વહેંચણીની વાતચીતને મહત્વપૂર્ણ બનાવે છે.
2017 અને 2022ના આંકડા પણ ચર્ચાના કેન્દ્રમાં
સીટ વહેંચણીની પૃષ્ઠભૂમિમાં બંને પક્ષોના અગાઉના ચૂંટણી પ્રદર્શનને પણ મહત્વ આપવામાં આવી રહ્યું છે. 2017માં કોંગ્રેસે સપા સાથે ગઠબંધન કરીને 105 બેઠકો પર ચૂંટણી લડી હતી અને 7 બેઠકો જીતી હતી. 2022માં બંને પક્ષો અલગ-અલગ ચૂંટણી લડ્યા હતા. કોંગ્રેસે તમામ 403 વિધાનસભા બેઠકો પર ઉમેદવારો ઉતાર્યા હતા અને માત્ર 2 બેઠકો જીતી હતી. આ આંકડાઓને બંને પક્ષો આગામી સીટ સમજૂતી દરમિયાન પોતાના દાવા માટે આધાર બનાવી શકે છે.
રાયબરેલીમાં સપાની પોતાની સંગઠનાત્મક હાજરી
રાયબરેલી લોકસભા મતવિસ્તાર હેઠળ પાંચ વિધાનસભા બેઠકો આવે છે. હાલમાં બછરાવાં, હરચંદપુર અને સરેની બેઠકો પર સપાના ધારાસભ્યો છે, જ્યારે રાયબરેલી સદર અને ઊંચાહાર બેઠકો ભાજપ પાસે છે. 2022માં સપાએ આ પાંચમાંથી ચાર બેઠકો જીતી હતી, જોકે ઊંચાહારના તત્કાલીન સપા ધારાસભ્ય મનોજ પાંડે બાદમાં ભાજપમાં જોડાયા હતા. આ કારણે રાયબરેલીમાં સપા પોતાના સંગઠન અને ધારાસભ્યોની હાજરીને સીટ વહેંચણીની ચર્ચામાં મહત્વપૂર્ણ આધાર તરીકે રજૂ કરી શકે છે.
રાહુલ ગાંધીના મતવિસ્તારમાંથી સંદેશ શું?
રાયબરેલી કોંગ્રેસ માટે લાંબા સમયથી મહત્વપૂર્ણ રાજકીય ક્ષેત્ર રહ્યું છે અને હાલમાં રાહુલ ગાંધી અહીંથી લોકસભા સાંસદ છે. તેથી અખિલેશ યાદવનું અહીંથી PDA રથ અભિયાન શરૂ કરવું બંને પક્ષો વચ્ચેની રાજકીય સમીકરણને લઈને ચર્ચાનું કારણ બન્યું છે. સપાના કેટલાક નેતાઓ તેને પોતાના સંગઠન અને PDA સામાજિક આધારને દર્શાવવાની તક તરીકે જુએ છે, જ્યારે રાજકીય વિશ્લેષણમાં તેને કોંગ્રેસ સાથેની આગામી સીટ વહેંચણીમાં સપાની સ્થિતિ મજબૂત કરવાનો સંકેત પણ માનવામાં આવી રહ્યો છે. જોકે સપા પ્રવક્તા રાજેન્દ્ર ચૌધરીએ રાયબરેલીના 24 સપ્ટેમ્બરના કાર્યક્રમને વિદ્યાર્થી સંગઠન સાથે બનેલી ઘટનાના સંદર્ભમાં પણ સમજાવ્યો છે અને ઔપચારિક PDA યાત્રા બાદમાં શરૂ થવાની વાત કરી છે.
વિદ્યાર્થી સંગઠનનો વિવાદ પણ પૃષ્ઠભૂમિમાં
17 સપ્ટેમ્બરે રાયબરેલીના ફિરોઝ ગાંધી ડિગ્રી કોલેજમાં સમાજવાદી વિદ્યાર્થી સભા અને ABVP સાથે જોડાયેલા કાર્યકરો વચ્ચે વિવાદ થયો હતો. સપા તરફથી પોલીસ અને વહીવટીતંત્રના વલણ અંગે સવાલો ઉઠાવવામાં આવ્યા હતા, જ્યારે ABVP તરફથી પણ સપા સાથે જોડાયેલા વિદ્યાર્થીઓ સામે આક્ષેપો કરવામાં આવ્યા હતા. અખિલેશ યાદવે આ ઘટનાને પોતાના કાર્યકરો અને વિદ્યાર્થી સંગઠન સાથે જોડાયેલી કાર્યવાહી તરીકે ઉઠાવી છે. સપાના પ્રવક્તા અનુસાર, અખિલેશનો 24 સપ્ટેમ્બરનો કાર્યક્રમ આ ઘટનાની પૃષ્ઠભૂમિમાં પણ નક્કી થયો છે.
PDA રથ માટે ખાસ તૈયાર કરાયેલી બસ
અખિલેશ યાદવ જે PDA રથ પર સવાર થવાના છે તે ખાસ તૈયાર કરાયેલી બસ છે. કાર્યક્રમ મુજબ તેઓ બછરાવાં પહોંચશે, ત્યારબાદ હરચંદપુરના સપા ધારાસભ્ય રાહુલ લોધીના ઘરે જશે અને પાર્ટીના સ્થાનિક કાર્યકરો તથા નેતાઓ સાથે મુલાકાત કરશે. રથ અભિયાનનો વ્યાપક કાર્યક્રમ અને તેનો સમગ્ર રૂટ બાદમાં નક્કી કરવામાં આવવાનો છે. સપાએ અગાઉ ઓક્ટોબરની શરૂઆતમાં પ્રદેશવ્યાપી PDA યાત્રા શરૂ કરવાની વાત કરી હતી, પરંતુ રાયબરેલીનો પ્રારંભિક કાર્યક્રમ 24 સપ્ટેમ્બરે નક્કી થયો છે.
કોંગ્રેસની અંદરથી પણ પ્રતિક્રિયા
સીટ વહેંચણી અંગે કોંગ્રેસની અંદર પણ અલગ-અલગ પ્રતિક્રિયાઓ સામે આવી છે. સહારનપુરના કોંગ્રેસ ધારાસભ્ય ઇમરાન મસૂદે કોંગ્રેસને ભાજપના વિકલ્પ તરીકે રજૂ કરતાં સપાની કેટલીક રાજકીય ચાલ અંગે અસહમતિ વ્યક્ત કરી છે. બીજી તરફ, કોંગ્રેસના કેટલાક નેતાઓએ રાયબરેલીને પોતાના પક્ષ માટે વિશેષ મહત્વ ધરાવતું ક્ષેત્ર ગણાવ્યું છે. તેથી જો બંને પક્ષ ગઠબંધન ચાલુ રાખે છે, તો રાયબરેલી સહિત અનેક બેઠકો પર દાવેદારી નક્કી કરવી આગામી ચર્ચાનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ બની શકે છે.
BSP અને BJPની પ્રતિક્રિયા પણ સામે આવી
BSP પ્રમુખ માયાવતીએ PDA રથને લઈને સપા પર રાજકીય ટિપ્પણી કરી છે અને તેના રંગ તથા રાજકીય સંદેશને લઈને સવાલ ઉઠાવ્યો છે. બીજી તરફ ઉત્તર પ્રદેશના ઉપમુખ્યમંત્રી બ્રજેશ પાઠકે સપાના અભિયાન પર પ્રહાર કરતાં કહ્યું છે કે જનતાએ અગાઉ સપાના ચૂંટણી ચિહ્ન સાયકલને પંક્ચર કર્યું છે અને હવે રથ અંગે પણ આવું જ થશે.
સરકાર અને વહીવટીતંત્ર સામે સવાલ
રાયબરેલીમાં વિદ્યાર્થી સંગઠનો વચ્ચે થયેલા વિવાદમાં પોલીસ અને વહીવટીતંત્રની ભૂમિકા અંગે બંને પક્ષોમાંથી અલગ-અલગ દાવા થઈ રહ્યા છે, ત્યારે સરકાર શું આ સમગ્ર ઘટનાની નિષ્પક્ષ અને પારદર્શક તપાસ કરાવશે? જો કોઈ વિદ્યાર્થી અથવા કાર્યકર સાથે ગેરવર્તન થયું હોય તો જવાબદારી નક્કી કરવા માટે કયા પગલાં લેવાયા છે? ચૂંટણી પહેલાં રાજકીય કાર્યક્રમો અને વિદ્યાર્થી સંગઠનો સાથે જોડાયેલા વિવાદોમાં કાયદો-વ્યવસ્થા જાળવવા માટે વહીવટીતંત્ર પાસે સ્પષ્ટ પ્રોટોકોલ છે કે નહીં?
સીટ સમજૂતી હજુ સૌથી મોટો પ્રશ્ન
હાલની સ્થિતિમાં સૌથી મોટો સવાલ એ છે કે સપા અને કોંગ્રેસ વચ્ચે 2027 માટે અંતે કેટલી બેઠકો પર સમજૂતી થાય છે. એક તરફ સપા સાથે જોડાયેલા સૂત્રો 55 બેઠકોની મર્યાદાની વાત કરે છે, જ્યારે કોંગ્રેસ તરફથી 150 બેઠકોનો દાવો સામે આવ્યો છે. રાયબરેલીથી PDA રથ શરૂ કરવાથી સપાનો સંગઠનાત્મક સંદેશ સ્પષ્ટ થાય છે, પરંતુ આ કાર્યક્રમને સીટ વહેંચણી અંગેની અંતિમ સમજૂતીનો સીધો પુરાવો માનવો યોગ્ય નથી. બંને પક્ષોએ ગઠબંધન ચાલુ રાખવાની વાત કરી છે, પરંતુ બેઠકો અંગેનું અંતર હજુ જાહેર નિવેદનોમાં મોટું છે.
