Anti-Muslim Violence India: સાઉથ એશિયા જસ્ટિસ કેમ્પેઇનના ઇન્ડિયા પર્સિક્યુશન ટ્રેકરના અહેવાલ મુજબ, ઑગસ્ટથી ઑક્ટોબર 2026 દરમિયાન છ રાજ્યોમાં રાજ્યના કર્મચારીઓની કાર્યવાહી દરમિયાન ઓછામાં ઓછા આઠ મુસ્લિમોનાં મોત થયાં હતાં. તેમાંથી ત્રણનાં મોત પોલીસ એન્કાઉન્ટરમાં અને પાંચનાં મોત પોલીસ કસ્ટડી અથવા જેલમાં થયાં હતાં. આ સાથે વર્ષ 2026 દરમિયાન આવી ઘટનાઓમાં મૃત્યુ પામેલા મુસ્લિમોની સંખ્યા ઓછામાં ઓછી 27 થઈ છે.

વર્ષના ત્રીજા ત્રિમાસિક ગાળાની સમીક્ષામાં વધુ એક ગંભીર બાબત સામે આવી છે. ચાર રાજ્યોમાં ગૌરક્ષકો અને અન્ય બિનરાજ્ય તત્વોના હાથે ઓછામાં ઓછા આઠ મુસ્લિમોનાં મોત થયાં હતાં. પશ્ચિમ બંગાળ અને ઉત્તર પ્રદેશમાં સૌથી વધુ ત્રણ-ત્રણ મોત નોંધાયાં હતાં.

ઇન્ડિયા પર્સિક્યુશન ટ્રેકરના જાન્યુઆરી 2022થી શરૂ થતા આંકડા પ્રમાણે, 2026 અત્યાર સુધીમાં આવા મોતની દૃષ્ટિએ સૌથી ઘાતક વર્ષ બન્યું છે. વર્ષ પૂરું થવામાં હજુ બે મહિના બાકી હોવાથી આ આંકડો આગળ વધી શકે છે.

ઉત્તર પ્રદેશમાં સૌથી વધુ ઘટનાઓ નોંધાઈ

અહેવાલમાં નોંધાયેલી કુલ 146 ઘટનાઓમાંથી 103 ઉત્તર પ્રદેશમાં બની હતી. અહેવાલ પ્રમાણે, રાજ્યમાં ચૂંટણી નજીક આવતાં મુસ્લિમો સામેની હિંસા, પોલીસ કાર્યવાહી અને મુસ્લિમ વિરોધી નિવેદનો અંગે ચિંતા વધી છે.

પોલીસે સો કરતાં વધુ મુસ્લિમ પુરુષો પર ગોળીબાર કર્યો હોવાની નોંધ કરવામાં આવી છે. આમાંથી મોટા ભાગના કિસ્સાઓમાં પશુઓ સાથે જોડાયેલા કેસોનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો હતો.

ઑક્ટોબરમાં જાહેર થયેલા ઉત્તર પ્રદેશ પોલીસના આંકડા પ્રમાણે, 2017થી અત્યાર સુધી પોલીસ એન્કાઉન્ટરમાં માર્યા ગયેલા 316 લોકોમાંથી 110 મુસ્લિમ હતા. આ પ્રમાણ લગભગ 35 ટકા થાય છે, જ્યારે રાજ્યની કુલ વસ્તીમાં મુસ્લિમોની ભાગીદારી આશરે 19 ટકા છે.

ઑગસ્ટથી ઑક્ટોબર દરમિયાન પોલીસે ઓછામાં ઓછા 118 મુસ્લિમ પુરુષોને ‘હાફ-એન્કાઉન્ટર’માં ગોળી મારીને ઘાયલ કર્યા હતા. હાફ-એન્કાઉન્ટર તરીકે ઓળખાતી આ કાર્યવાહીમાં સામાન્ય રીતે ઔપચારિક ધરપકડ પહેલાં વ્યક્તિના પગમાં ગોળી મારવામાં આવે છે, જેથી તેનું મોત ન થાય. આ 118માંથી 105 કિસ્સા ઉત્તર પ્રદેશના હતા. મોટા ભાગના લોકો સામે પશુઓ સાથે જોડાયેલા કેસોમાં આરોપ મૂકવામાં આવ્યો હતો.

એસોસિયેટેડ પ્રેસની તપાસમાં પણ વર્ષ 2020થી ઉત્તર પ્રદેશ પોલીસે ગાયની તસ્કરીના કેસોમાં આશરે 650 લોકોને ગોળી મારી હોવાની માહિતી સામે આવી હતી. ઓળખ થઈ શકેલા લોકોમાંથી લગભગ 93 ટકા મુસ્લિમ હતા.

પોલીસ અધિકારીઓને આવી કાર્યવાહીઓ બદલ પુરસ્કાર મળતા હોવાનો મુદ્દો પણ અહેવાલમાં ઉઠાવવામાં આવ્યો છે. 13 ઑગસ્ટે એક કિસ્સામાં કેન્દ્રીય તપાસનો આદેશ આપતી વખતે અલાહાબાદ હાઈકોર્ટે નોંધ્યું હતું કે ઘટનામાં સામેલ તમામ 23 અધિકારીઓને તેમના ‘સારા કામ’ બદલ પુરસ્કાર આપવામાં આવ્યો હતો.

ચૂંટણી નજીકનાં રાજ્યોમાં નફરતભર્યાં નિવેદનોનો મુદ્દો

અહેવાલ મુજબ, ઓછામાં ઓછા દસ રાજ્યોમાં મુસ્લિમો પર હુમલાની અનેક ઘટનાઓ નોંધાઈ હતી. કેટલીક ઘટનાઓમાં મુસ્લિમોને બળજબરીથી ‘જય શ્રી રામ’ બોલાવવાનો અને ધાર્મિક અપમાન કરવાનો સમાવેશ થતો હતો. પશ્ચિમ બંગાળમાં ખ્રિસ્તી સમુદાયને પણ નિશાન બનાવવામાં આવ્યો હોવાની નોંધ છે.

ઉત્તર પ્રદેશમાં ઑગસ્ટથી ઑક્ટોબર દરમિયાન મુસ્લિમો વિરુદ્ધ ઓછામાં ઓછાં 29 નફરતભર્યાં ભાષણો નોંધાયાં હતાં. તેમાંથી 13 ભાષણો મુખ્યમંત્રી યોગી આદિત્યનાથનાં હતાં. 7 ઑક્ટોબરે તેમણે આવનારી ચૂંટણીને ’80 વિરુદ્ધ 20’ની લડાઈ ગણાવી હતી. આ નિવેદનને મુસ્લિમ સમુદાય તરફના સંકેત તરીકે જોવામાં આવ્યું હતું.

આસામના મુખ્યમંત્રી હિમંતા બિસ્વા સરમાએ 1 ઑક્ટોબરે પેટાચૂંટણીની સભામાં મુસ્લિમ કોંગ્રેસ સાંસદને જવાબ આપતાં બિરયાની અને મનુષ્ય અંગે વિવાદાસ્પદ ટિપ્પણી કરી હતી.

ઉત્તરાખંડના મુખ્યમંત્રી પુષ્કર સિંહ ધામીએ 29 ઑગસ્ટે હલ્દવાનીમાં કહ્યું હતું કે BJP કોઈ મૌલવી કે મૌલાનાથી ડરતી નથી. તેમણે રાજ્યની વસ્તીનું માળખું બદલવા નહીં દેવાની વાત સાથે ધર્માંતરણ, ગેરકાયદે કબજો અને ‘જેહાદ’ સામે કાર્યવાહી કરવાની વાત કરી હતી. 6 ઑક્ટોબરે SIRનો બચાવ કરતાં તેમણે સવાલ કર્યો હતો કે શું ઘૂસણખોરોને મતદાનનો અધિકાર મળવો જોઈએ? ઉત્તરાખંડમાં 2027માં વિધાનસભા ચૂંટણી યોજાવાની છે.

SIR અને NRCને લઈને ચિંતા

અહેવાલમાં મતદાર યાદીની સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન (SIR) પ્રક્રિયા અને મુસ્લિમ મતદારોનાં નામ દૂર થવાના મુદ્દાને પણ આવરી લેવામાં આવ્યો છે. બાંગ્લાદેશના ગેરકાયદે સ્થળાંતરિત તરીકે ઓળખ અપાતા બંગાળી ભાષી મુસ્લિમોને મતાધિકારથી વંચિત રાખવા અને દેશમાંથી હાંકી કાઢવાની કાર્યવાહી અનેક સ્તરે ચાલુ હોવાનો અહેવાલમાં ઉલ્લેખ છે.

ઑક્ટોબરના મધ્ય સુધીમાં 18 રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં SIRના ત્રીજા તબક્કા દરમિયાન પ્રાથમિક મતદાર યાદીઓમાંથી 6.1 કરોડથી વધુ નામ દૂર કરવામાં આવ્યાં હતાં. બિહારમાં 2025માં શરૂ થયેલી આ પ્રક્રિયા દરમિયાન અત્યાર સુધી દૂર કરાયેલા નામોની કુલ સંખ્યા 13.3 કરોડથી વધુ થઈ હોવાનું જણાવાયું છે.

ઓછામાં ઓછા પાંચ રાજ્યોમાં મુસ્લિમ મતદારોનાં નામ દૂર કરાવવા માટે ફોર્મ 7 હેઠળ મોટા પાયે વાંધા નોંધાવવામાં આવ્યા હતા. આ ફોર્મનો ઉપયોગ મતદાર યાદીમાં સામેલ કોઈ વ્યક્તિના નામ સામે વાંધો ઉઠાવવા માટે થાય છે. પશ્ચિમ બંગાળમાં સપ્ટેમ્બરના મધ્ય સુધીમાં અપીલ ટ્રિબ્યુનલને મળેલી 38.3 લાખ અપીલમાંથી માત્ર 1,26,194નો જ નિકાલ થયો હતો.

13 સપ્ટેમ્બરે કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહે જણાવ્યું હતું કે સરકાર પોતાના સાથી પક્ષો સાથે દેશવ્યાપી NRC અંગે ચર્ચા કરી રહી છે. તેનો હેતુ ગેરકાયદે ઘૂસણખોરોને ઓળખીને ભારતમાંથી બહાર કાઢવાનો હોવાનું તેમણે કહ્યું હતું.

વસ્તી ગણતરી અને દેશનિકાલની કાર્યવાહી

ગૃહ મંત્રાલયની ‘વસ્તી વિષયક ફેરફાર’ અંગેની સમિતિએ રાજ્યો પાસેથી ધર્મ પ્રમાણે જન્મ, શાળામાં પ્રવેશ, મિલકતના વ્યવહારો અને ધાર્મિક બાંધકામો સંબંધિત 15 વર્ષના આંકડા માગ્યા હતા. સમિતિની કામગીરીમાં ગેરકાયદે સ્થળાંતર, અટકાયત અને દેશનિકાલનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો. ઑક્ટોબરના મધ્ય સુધીમાં સમિતિએ વસ્તી વિષયક ફેરફારના પુરાવા રજૂ કરવા માટે લોકો માટે એક પોર્ટલ પણ શરૂ કર્યું હતું.

2027ની વસ્તી ગણતરીના પ્રશ્નાવલિમાં દરેક વ્યક્તિને માતા-પિતાનાં નામ, જન્મતારીખ, જન્મસ્થળ અને ધર્મ વિશે પૂછવામાં આવશે. અહેવાલમાં આ વિગતોને NRC અને ગેરકાયદે સ્થળાંતર અંગેની સરકારની ચર્ચા સાથે જોડીને જોવામાં આવી છે.

દેશનિકાલની ઘટનાઓમાં પણ વધારો નોંધાયો છે. મુંબઈ પોલીસે ઑગસ્ટના અંત સુધીમાં જણાવ્યું હતું કે 2026માં બાંગ્લાદેશી તરીકે ઓળખ આપીને 1,066 લોકોને દેશનિકાલ કરવામાં આવ્યા હતા. આ સંખ્યા 2025ના સમગ્ર વર્ષ કરતાં વધુ હતી.

આસામમાં ગૌહાટી હાઈકોર્ટે એક મહત્વપૂર્ણ ચુકાદામાં બે મહિલાઓના પરિવારોને વળતર ચૂકવવાનો રાજ્ય સરકારને આદેશ આપ્યો હતો. આ બંને મહિલાઓને બળજબરીથી સરહદ પાર કરીને બાંગ્લાદેશમાં ધકેલી દેવામાં આવી હતી અને ત્યારથી તેઓ ગુમ છે.

મસ્જિદો, મદરેસા અને રહેઠાણો સામેની કાર્યવાહી

અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે સપ્ટેમ્બર દરમિયાન ચાર રાજ્યોમાં ઓછામાં ઓછી છ મસ્જિદોને સંપૂર્ણ અથવા આંશિક રીતે તોડી પાડવામાં આવી હતી. પશ્ચિમ બંગાળમાં નવી સરકારે 252 મદરેસા બંધ કરવાનો આદેશ આપ્યો હતો. મુખ્યમંત્રી દ્વારા રજૂ કરાયેલા આંકડા પ્રમાણે, 5,299 લાઉડસ્પીકર દૂર કરવામાં આવ્યાં હતાં, જેમાંથી લગભગ 4,200 મસ્જિદોમાંથી હતાં.

છત્તીસગઢ અને મહારાષ્ટ્રમાં ધર્માંતરણ વિરોધી કાયદા અમલમાં આવ્યા હતા. જ્યારે ગુજરાત અને આસામમાં સમાન નાગરિક સંહિતાના ખરડાઓને રાષ્ટ્રપતિની મંજૂરી મળી હતી. અહેવાલમાં આ કાયદાકીય ફેરફારોની મુસ્લિમોના અંગત કાયદાઓ પર થતી અસરનો પણ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે.

આસામમાં ઑક્ટોબરના મધ્યમાં ત્રણ જિલ્લાઓમાં 1,100થી વધુ પરિવારોને રહેઠાણમાંથી હટાવવામાં આવ્યા હતા. તેમાં મોટા ભાગના બંગાળી ભાષી મુસ્લિમ પરિવારો હતા. ‘એ ન્યૂ હ્યુમેનિટેરિયન’ની તપાસ પ્રમાણે, 2021થી મુખ્યમંત્રી હિમંતા બિસ્વા સરમાના કાર્યકાળ દરમિયાન ઓછામાં ઓછી 33 હટાવવાની કાર્યવાહીઓમાં કુલ 20,387 પરિવારો વિસ્થાપિત થયા છે.

આ તમામ મુદ્દાઓના આધારે ઇન્ડિયા પર્સિક્યુશન ટ્રેકરનો અહેવાલ 2026 દરમિયાન મુસ્લિમો સામે નોંધાયેલી હિંસા, પોલીસ કાર્યવાહી, રાજકીય નિવેદનો, મતદાર યાદીમાંથી નામ દૂર થવા અને દેશનિકાલ જેવી ઘટનાઓનું ચિત્ર રજૂ કરે છે. આ આંકડા અને તારણો અહેવાલમાં નોંધાયેલી ઘટનાઓ તથા તેના વિશ્લેષણ પર આધારિત છે.