Caste Discrimination in Junagadh: આઝાદીના અમૃતકાળમાં પણ સમાજમાંથી જ્ઞાતિવાદનું ઝેર સંપૂર્ણપણે નાબૂદ થયું નથી, તેની સાબિતી જૂનાગઢ જિલ્લાના વિસાવદર તાલુકાના ભૂતડી ગામે આપી છે. અહીં રામજી મંદિરના જીર્ણોદ્ધાર અને પ્રાણ પ્રતિષ્ઠા મહોત્સવ જેવા પવિત્ર પ્રસંગે અનુસૂચિત જાતિના લોકો સાથે થયેલા ભેદભાવે માનવતાને શર્મસાર કરી દીધી છે. સમગ્ર ગામ માટે જ્યારે જમણવારનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું, ત્યારે દલિત સમાજના લોકો પર મૂકવામાં આવેલી શરતોએ સામાજિક સમાનતાના દાવાઓની પોલ ખોલી નાખી છે. આ ઘટનાને પગલે માત્ર સ્થાનિક સ્તરે જ નહીં પણ સમગ્ર રાજ્યમાં રોષની લાગણી જન્મી છે.
શું હતી એ શરતો? ઘરેથી વાસણો લાવવા અને અલગ બેઠક વ્યવસ્થા
ભૂતડી ગામમાં યોજાયેલા આ ધાર્મિક મહોત્સવમાં આયોજકો દ્વારા દલિતોને આમંત્રણ તો આપવામાં આવ્યું, પરંતુ તે આમંત્રણની સાથે કેટલીક અત્યંત અપમાનજનક શરતો જોડી દેવામાં આવી હતી. દલિત સમાજના આક્ષેપ મુજબ, તેમને કહેવામાં આવ્યું હતું કે જો તેઓએ જમવા આવવું હોય તો પોતાના ઘરેથી થાળી-વાટકા સાથે લઈને આવવા પડશે. એટલું જ નહીં, ગામના અન્ય ઉચ્ચ ગણાતા જ્ઞાતિના લોકો જમી લે તે પછી જ તેમને જમવા બેસાડવામાં આવશે અને તેમના માટે બેઠક વ્યવસ્થા તેમજ પીવાના પાણીની સુવિધા પણ સાવ અલગ રાખવાનું નક્કી કરવામાં આવ્યું હતું. એક યુવાન અજય બોરીચાએ આ અન્યાય સામે અવાજ ઉઠાવીને સમગ્ર મામલો પોલીસ સ્ટેશન સુધી પહોંચાડ્યો હતો.
ન્યાય માટેની લડત: પાંચ શખ્સો સામે એટ્રોસિટી એક્ટ હેઠળ ગુનો દાખલ
ભેદભાવની આ ગંભીર ઘટનાને પગલે વિસાવદર પોલીસ મથકે પાંચ વ્યક્તિઓ સામે ભારતીય ન્યાય સંહિતા અને એટ્રોસિટી એક્ટ (Atrocity Act) હેઠળ ગુનો નોંધવામાં આવ્યો છે. આ કેસમાં બાબુ હપાણી, નરેન્દ્ર સીરોયા, રમણીક સોરઠીયા, અતુલ સીરોયા અને કુલા સીરોયા નામના શખ્સો સામે કાયદેસરની કાર્યવાહી શરૂ કરાઈ છે. પોલીસે સ્થળ પર જઈને પંચનામું કર્યું છે અને સાક્ષીઓના નિવેદનો પણ લેવામાં આવ્યા છે. સામાજિક અગ્રણી ઉમેશભાઈએ પણ આ મુદ્દે કડક વલણ અપનાવતા ચેતવણી આપી છે કે જો તટસ્થ તપાસ અને કાર્યવાહી નહીં થાય તો એસ.પી. કચેરીએ ઉગ્ર રજૂઆત કરવામાં આવશે.
બંધારણની સમાનતા સામે પડકાર: સમાજમાં હજુ પણ જાતિવાદ અકબંધ
ભારતીય બંધારણ દરેક નાગરિકને સમાનતાનો અધિકાર આપે છે, તેમ છતાં ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં હજુ પણ અમુક લોકોના મનમાં આભડછેટની માનસિકતા ઘર કરી ગઈ છે. મંદિર જેવું પવિત્ર સ્થળ, જ્યાં ઈશ્વરની નજરમાં સૌ સમાન હોય છે, ત્યાં પણ જો આવી જ્ઞાતિવાદી ભેદરેખા ખેંચવામાં આવે તો તે લોકશાહી માટે શરમજનક બાબત છે. ભૂતડી ગામની આ ઘટનાએ એ સાબિત કર્યું છે કે ભૌતિક વિકાસ છતાં માનસિક સંકુચિતતા દૂર કરવી હજુ પણ એક મોટો પડકાર છે. હવે સૌની નજર પોલીસ તપાસ પર છે કે ગુનેગારોને સજા મળે છે કે કેમ.
આ પણ વાંચો:
