Per Capita Income: તેલંગાણાના નાયબ મુખ્યમંત્રી મલ્લુ ભટ્ટી વિક્રમાર્કાએ સોમવારે જણાવ્યું હતું કે રાજ્યની પ્રતિ વ્યક્તિ આવક 3.87 લાખ રૂપિયા છે. તેમણે કહ્યું કે તેલંગાણા કર્ણાટક અને હરિયાણાને પાછળ છોડીને માથાદીઠ આવકની દ્રષ્ટિએ ટોચનું રાજ્ય બન્યું છે. આંકડા અને કાર્યક્રમ અમલીકરણ મંત્રાલયના તાજેતરના અહેવાલ અનુસાર, 2024-25 માટે રાજ્યનું માથાદીઠ ચોખ્ખું રાજ્ય સ્થાનિક ઉત્પાદન (NSDP) ₹3.87 લાખ નોંધાયું છે, જે દેશમાં સૌથી વધુ છે. આ સિદ્ધિ સાથે તેલંગાણાએ કર્ણાટક (₹3.8 લાખ) અને હરિયાણા (₹3.50 લાખ) જેવા આર્થિક રીતે મજબૂત રાજ્યોને પાછળ છોડી દીધા છે. છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં આ પહેલી વાર છે જ્યારે તેલંગાણાએ આ મહત્વપૂર્ણ આર્થિક સૂચકાંકમાં ટોચનું સ્થાન હાંસલ કર્યું છે. કર્ણાટક બીજા સ્થાને રહ્યું છે. ઉલ્લેખનીય છે કે તેલંગણા અને કર્ણાટકમાં કોંગ્રેસ સરકાર છે. જેથી કહી શકાય કે ભાજપે માત્ર વિકાસની વાતો કરી છે. જ્યારે કોંગ્રેસ શાસિત રાજ્યમાં વિકાસ નોંધાયો છે.

कांग्रेस ने इतिहास रच दिया है..!!

2024-25 में देश में प्रति व्यक्ति आय/Per capita income के हिसाब से जारी सूची में तेलंगाना ने पहला तो कर्नाटक ने दूसरा स्थान हासिल किया।

और दोनों ही प्रदेशों में कांग्रेस सरकार है, कांग्रेस अगला चुनाव जीतने के लिए काम नहीं करती बल्कि अगले पीढ़ी… pic.twitter.com/SKuYAwpAWD

— Dr. Sheetal yadav (@Sheetal2242) September 9, 2025

તેલંગાણાની આ સફળતા રાતોરાત નથી આવી. છેલ્લા દાયકામાં રાજ્યે માથાદીઠ આવકમાં સરેરાશ 10%થી વધુનો વૃદ્ધિ દર નોંધાવ્યો છે, જે ભારતના અન્ય રાજ્યોની સરખામણીમાં અસાધારણ છે. ખાસ કરીને છેલ્લા બે વર્ષમાં જ્યારે દેશનું એકંદર આર્થિક વૃદ્ધિ દર ધીમો પડ્યો હતો, ત્યારે તેલંગાણાએ 12%નો વાર્ષિક વૃદ્ધિ દર જાળવી રાખ્યો, જે રાજ્યની આર્થિક સ્થિરતા અને સ્થિતિસ્થાપકતાને દર્શાવે છે.

આ આર્થિક વૃદ્ધિની વાત વધુ આશ્ચર્યજનક લાગે છે જ્યારે આપણે એક દાયકા પહેલાની સ્થિતિની સરખામણી કરીએ. 2014માં તેલંગાણાની માથાદીઠ આવક ₹1 લાખથી ઓછી હતી. આજે 2024-25માં તે ₹3.87 લાખને વટાવી ગઈ છે, જે ટૂંકા ગાળામાં ત્રણ ગણાથી વધુનો વધારો દર્શાવે છે. રાજ્યનું એકંદર NSDP પણ સતત વધ્યું છે, જે 2023-24માં ₹13.47 લાખથી વધીને 2024-25માં ₹14.87 લાખ થયું છે.

કૃષિ: આર્થિક વૃદ્ધિની કરોડરજ્જુ

નિષ્ણાતો આ સફળતાનો મોટો શ્રેય રાજ્યના કૃષિ ક્ષેત્રને આપે છે, ખાસ કરીને વ્યાપારી પાકો જેવા કે કપાસ અને બાગાયતી પાકો. આ પાકોએ ગ્રામીણ અર્થતંત્રને મજબૂત કર્યું છે અને બજાર પ્રવૃત્તિઓને વેગ આપ્યો છે. આર્થિક વિશ્લેષક પી. ગીતાનાથે જણાવ્યું, “તેલંગાણાની આર્થિક પ્રવૃત્તિનો મોટો હિસ્સો કપાસ અને બાગાયતી પાકોની આસપાસ કેન્દ્રિત છે. આ ક્ષેત્રોએ રાજ્યના NSDPમાં નોંધપાત્ર યોગદાન આપ્યું છે, જેના પરિણામે એકંદર આર્થિક વિકાસમાં સુધારો જોવા મળ્યો છે.”

કૃષિ ક્ષેત્રની સફળતા ઉપરાંત, રાજ્યએ ઔદ્યોગિક અને સેવા ક્ષેત્રોમાં પણ નોંધપાત્ર પ્રગતિ કરી છે. આ ત્રણેય ક્ષેત્રોનું સંતુલિત વિસ્તરણ તેલંગાણાને ભારતના સૌથી ગતિશીલ અર્થતંત્રોમાંનું એક બનાવે છે.

NSDP શું છે અને તેનું મહત્વ

ચોખ્ખું રાજ્ય સ્થાનિક ઉત્પાદન (NSDP) એ રાજ્યમાં ઉત્પાદિત તમામ માલસામાન અને સેવાઓના કુલ મૂલ્યને મૂડી સંપત્તિના ઘસારાને બાદ કરીને માપે છે. સરળ શબ્દોમાં, NSDP એ કુલ રાજ્ય સ્થાનિક ઉત્પાદન (GSDP)માંથી ઘસારો બાદ કરીને મેળવવામાં આવે છે. GSDPની તુલનામાં, NSDP રાજ્યના ટકાઉ આર્થિક ઉત્પાદન અને તેના નાગરિકોની નાણાકીય સુખાકારીનું વધુ સ્પષ્ટ ચિત્ર રજૂ કરે છે. તેલંગાણાનું ₹3.87 લાખનું માથાદીઠ NSDP રાજ્યના નાગરિકોની આર્થિક સમૃદ્ધિ અને જીવનધોરણમાં સુધારાનો સંકેત આપે છે.

ભવિષ્ય માટે એક માપદંડ

તેલંગાણાની આ સિદ્ધિ ફક્ત રાજ્ય માટે જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર દેશ માટે એક માપદંડ સ્થાપિત કરે છે. રાજ્યની આર્થિક વૃદ્ધિની વ્યૂહરચના, જેમાં કૃષિ, ઔદ્યોગિક અને સેવા ક્ષેત્રોનું સંતુલન છે, અન્ય રાજ્યો માટે પ્રેરણાદાયી છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે તેલંગણાના આ મોડેલ ટકાઉ વિકાસ અને આર્થિક સ્થિરતા માટે એક નમૂનો બની શકે છે.