Donald Trump China Visit: પશ્ચિમ એશિયામાં અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ પોતાની એક પછી એક વ્યુહાત્મક ભૂલોના કારણે ઈરાનની સામે નબળા પડતા દેખાઈ રહ્યા છે. ચારેય બાજુથી ઘેરાયા પછી ટ્રમ્પ પ્રશાસન હવે કોઈક રીતે પીસ ડીલ (શાંતિ કરાર) દ્વારા આ વિનાશક યુદ્ધનો અંત લાવવા માંગે છે. જોકે, આ આંતરરાષ્ટ્રીય વિવાદ ઉકેલવા માટે પણ તેમણે પાકિસ્તાનને મધ્યસ્થ (Mediator) બનાવીને એક બહુ મોટી રાજદ્વારી ચૂક કરી દીધી છે. પોતાની ખરડાયેલી શાખ બચાવવા માટે ટ્રમ્પ હવે ચીનના શરણે પહોંચ્યા છે અને બેઇજિંગમાં શી જિનપિંગ સાથે આ મસલા પર માથાપચ્ચી કરી રહ્યા છે. અમેરિકામાં લોકો યુદ્ધ નીતિઓ અને મોંઘવારીના કારણે ટ્રમ્પથી કંટાળી ચૂક્યા છે, તેથી ટ્રમ્પ પોતાના કટ્ટર પ્રતિસ્પર્ધી ચીન પાસેથી એક એવી આબરૂ બચાવનારી ડીલ ઈચ્છે છે જે તેમની ઈમેજ સુધારી શકે અને ઈરાન સંકટ પર કોઈ વચ્ચેનો રસ્તો નીકળે.
રશિયાની અમેરિકાને ખરી-ખરી: બ્રિક્સના મંચ પરથી સાચો રસ્તો બતાવ્યો
ટ્રમ્પની આ વૈશ્વિક બેચેની અને લાચારી જોઈને રશિયાએ તેમને ખરી-ખરી સંભળાવતા સાચો રસ્તો બતાવી દીધો છે. રશિયાના વિદેશ મંત્રી સર્ગેઈ લાવરોવે બ્રિક્સ (BRICS) ના મંચ પરથી નવી દિલ્હી ખાતે વોશિંગ્ટનને એકદમ બે-ટૂક અને સ્પષ્ટ મેસેજ આપી દીધો છે. લાવરોવે સાફ શબ્દોમાં કહી દીધું છે કે જો અમેરિકા વાસ્તવમાં પશ્ચિમ એશિયામાં કાયમી શાંતિ ઈચ્છે છે, તો તેમણે ચીન કે પાકિસ્તાનના ભરોસે રહેવાના બદલે ભારતના રાજદ્વારી અનુભવ અને નૈતિક મદદ પર વિશ્વાસ કરવો જોઈએ. રશિયાની આ સલાહ એવા સમયે આવી છે જ્યારે ટ્રમ્પ બેઇજિંગમાં ચીનને રીઝવવાનો અસફળ પ્રયાસ કરી રહ્યા છે.
શાંતિ માટે પાકિસ્તાન પર ભરોસો નહીં, ભારત જ એકમાત્ર વિશ્વસનીય કડી
રશિયન વિદેશ મંત્રી સર્ગેઈ લાવરોવનું સ્પષ્ટપણે માનવું છે કે ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે મચેલા આ ભયાનક ઘમાસાણને શાંત કરવા માટે પાકિસ્તાન અત્યારે માત્ર નાની-મોટી હલચલ કે વચગાળાની મદદ તો કરી શકે છે, પરંતુ જો આ ઝઘડાનો કાયમી, પાકો અને લાંબો ઉકેલ જોઈતો હોય તો દુનિયાએ ભારત પાસે જ આવવું પડશે. રશિયાએ અમેરિકાને સમજાવી દીધું છે કે વૈશ્વિક શાંતિ માટે પાકિસ્તાન જેવા અસ્થિર દેશની નહીં, પરંતુ ભારતની વૈશ્વિક શાખ પર ભરોસો કરવો જ સૌથી સાચો અને વ્યાજબી નિર્ણય હશે. ભારત પાસે રાજદ્વારી બાબતોનો એટલો જબરદસ્ત, તટસ્થ અને જૂનો અનુભવ છે કે તે બે કટ્ટર દુશ્મનોને એક ટેબલ પર લાવવા માટે એક મજબૂત મધ્યસ્થની ભૂમિકા સૌથી શ્રેષ્ઠ રીતે ભજવી શકે છે.
પાકિસ્તાનનો દગાબાજ ઇતિહાસ અને અમેરિકાને લાગેલો મોટો આંચકો
રશિયાનું આ સત્તાવાર નિવેદન સીધા શબ્દોમાં પાકિસ્તાનની નિયત અને કાબિલિયત પર મોટા સવાલો ઊભા કરે છે. રશિયાના મતે પાકિસ્તાનનો ઉપયોગ માત્ર ‘ફાયર ફાઇટિંગ’ એટલે કે તાત્કાલિક તણાવ ઘટાડવા પૂરતો જ થઈ શકે છે, લાંબા ગાળાના કરાર માટે નહીં. માત્ર રશિયા જ નહીં, ખુદ અમેરિકામાં પણ પાકિસ્તાનની શંકાસ્પદ ભૂમિકા પર સવાલો ઊઠી ચૂક્યા છે. વિતેલા દિવસોમાં જ્યારે પાકિસ્તાને અમેરિકાની પીઠ પાછળ ખંજર ભોંકીને ઈરાની ફાઇટર જેટ્સને પોતાના ‘નૂર ખાન એરબેઝ’ પર ગુપ્ત રીતે છુપાવ્યા હતા, ત્યારે અમેરિકી વહીવટી તંત્રને બહુ મોટો આંચકો લાગ્યો હતો. આવા દગાબાજ દેશને શાંતિ દૂત બનાવવો એ ટ્રમ્પની અણસમજ સાબિત થઈ રહી છે.
આ આખી આંતરરાષ્ટ્રીય ઘટનાક્રમ બાદ અમેરિકાની વિદેશ નીતિ અને વૈશ્વિક સુરક્ષા પર અનેક ગંભીર પ્રશ્નો ઉભા થાય છે. પ્રથમ સવાલ એ છે કે, જે પાકિસ્તાને ભૂતકાળમાં અસંખ્ય વખત અમેરિકાના હિતોને નુકસાન પહોંચાડ્યું છે અને તાજેતરમાં જ ઈરાનના ફાઇટર જેટ્સને પોતાના એરબેઝ પર આશરો આપ્યો છે, તેવા દેશ પર ભરોસો કરીને ટ્રમ્પ કયા પ્રકારની ‘પીસ ડીલ’ અપેક્ષિત રાખે છે? બીજો મોટો સવાલ એ છે કે, લોકશાહીના રક્ષક બનતા અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ પોતાની શાખ બચાવવા માટે સામ્યવાદી ચીન સામે ઝૂકવા કેમ મજબૂર બન્યા છે? શું સુપર પાવર અમેરિકા માટે ભારત જેવા જૂના, મજબૂત અને બિન-વિવાદાસ્પદ લોકતાંત્રિક દેશના સમર્થનની કિંમત પાકિસ્તાન કે ચીન કરતા ઓછી છે? રશિયાની આ સલાહ બાદ શું વોશિંગ્ટન પોતાની ભૂલ સુધારીને ભારતનો સંપર્ક કરશે ખરું?
આ પણ વાંચો:
