E-Commerce: દેશભરના 9 કરોડથી વધુ નાના વેપારી સંગઠન કોન્ફેડરેશન ઓફ ઓલ ઈન્ડિયા ટ્રેડર્સ (CAIT) એ 16 થી 18 મે, 2025 દરમિયાન નવી દિલ્હી અને ઉત્તર પ્રદેશના વૃંદાવનમાં ત્રણ દિવસીય રાષ્ટ્રીય પરિષદની જાહેરાત કરી છે. તેનો ઉદ્દેશ્ય એમેઝોન, ફ્લિપકાર્ટ, બ્લિંકિટ, સ્વિગી, ઇન્સ્ટામાર્ટ, ઝેપ્ટો અને અન્ય મોટી ઇ-કોમર્સ કંપનીઓ જેવી વિદેશી રોકાણવાળી ઇ-કોમર્સ અને ક્વિક કોમર્સ કંપનીઓના કથિત અનૈતિક અને ગેરકાયદેસર વ્યવહારો સામે રાષ્ટ્રવ્યાપી આંદોલન કરવનો છે. CAT કહે છે કે આ કંપનીઓ FDIનો દુરુપયોગ કરી રહી છે અને નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરવામાં પણ રોકાતી નથી. આ કંપનીઓ દ્વારા ‘ડાર્ક સ્ટોર્સ’ જેવી નીતિઓ દેશભરના 3 કરોડથી વધુ કરિયાણાની દુકાનોની આજીવિકાને જોખમમાં મૂકી રહી છે. આ કારણે, દેશભરના 9 કરોડ વેપારીઓ રસ્તા પર ઉતરવાની યોજના બનાવી રહ્યા છે. આ વિરોધ બધા રાજ્યોમાં કરવામાં આવશે.
વિવિધ રાજ્યોના 100 થી વધુ ટોચના ઉદ્યોગપતિઓ આ પરિષદમાં ભાગ લેશે
CAT ના રાષ્ટ્રીય પ્રમુખ બીસી ભારતીયાએ જણાવ્યું હતું કે, દેશના વિવિધ રાજ્યોના 100 થી વધુ ટોચના ઉદ્યોગપતિઓ આ પરિષદમાં ભાગ લેશે. તેમણે ઈ-કોમર્સ કંપનીઓ પર ઘણા ગંભીર આરોપો લગાવ્યા છે. CAIT એ આરોપ લગાવ્યો છે કે આ કંપનીઓએ માળખાગત સુવિધા વિકસાવવાને બદલે નુકસાનને પહોંચી વળવા માટે વિદેશી સીધા રોકાણ (FDI)નો ઉપયોગ કર્યો છે અને પસંદગીના વિક્રેતાઓ દ્વારા ઊંડા ડિસ્કાઉન્ટ ઓફર કર્યા છે, જે FDI ધોરણોનું ઉલ્લંઘન છે. આ પ્લેટફોર્મ ‘સ્પર્ધા અધિનિયમ, 2002’નું ઉલ્લંઘન કરીને વિશિષ્ટ કરારો કરી રહ્યા છે. ભાવમાં હેરાફેરી થઈ રહી છે. ગ્રાહકોથી મહત્વપૂર્ણ માહિતી છુપાવવી, જેનાથી બજારમાં સ્પર્ધા અને ગ્રાહક પસંદગી મર્યાદિત થાય છે. દેશભરમાં ડિલિવરી માટે બહુવિધ ‘ડાર્ક સ્ટોર્સ’ ચલાવવા એ FDI નીતિઓનું સીધું ઉલ્લંઘન છે, જે ઈ-કોમર્સ એન્ટિટીઓને ઇન્વેન્ટરી જાળવવા અને રિટેલ આઉટલેટ્સ સ્થાપવાથી પ્રતિબંધિત કરે છે.
ઓનલાઈન પ્લેટફોર્મ આધુનિક યુગની ઇસ્ટ ઇન્ડિયા કંપનીથી ઓછા નથી
વેપારીઓના મતે આ વાણિજ્ય પ્લેટફોર્મ આધુનિક યુગની ઇસ્ટ ઇન્ડિયા કંપનીથી ઓછા નથી. તેમનો ઉદ્દેશ્ય નાના કરિયાણા અને છૂટક દુકાનોને ખતમ કરીને બજારમાં પ્રભુત્વ જમાવવાનો છે, જેનાથી ભારતમાં 3 કરોડથી વધુ કરિયાણાની દુકાનોની આજીવિકા જોખમમાં મુકાઈ રહી છે. CAT ના ચેરમેન બ્રિજ મોહન અગ્રવાલે જણાવ્યું હતું કે CAT એ પહેલાથી જ એક વ્યાપક શ્વેતપત્ર રજૂ કર્યું છે, જેમાં આ ચિંતાઓ પર પ્રકાશ પાડવામાં આવ્યો છે. તાત્કાલિક નિયમનકારી હસ્તક્ષેપની માંગ કરવામાં આવી છે. કોન્ફેડરેશન ઓફ ઓલ ઈન્ડિયા ટ્રેડર્સ ભારપૂર્વક જણાવે છે કે આ વિદેશી ભંડોળ ધરાવતી કંપનીઓનો અનિયંત્રિત વિકાસ ભારતના નાના રિટેલ ઇકોસિસ્ટમ માટે એક મોટો ખતરો છે.
આ કારણે, 16 મેના રોજ નવી દિલ્હીમાં એક દિવસીય પરિષદનું આયોજન કરવામાં આવશે. આ પછી, 17 અને 18 મેના રોજ વૃંદાવનમાં એક વિચારમંથન શિબિરનું આયોજન કરવામાં આવશે. આમાં, દેશભરના ઉદ્યોગપતિઓ આ કંપનીઓ સામે આંદોલનાત્મક કાર્યક્રમો નક્કી કરશે, જે દેશના 500 થી વધુ શહેરોમાં આયોજિત કરવામાં આવશે. આંદોલનની રૂપરેખા ચિંતન શિબિરમાં નક્કી કરવામાં આવશે. આ કોન્ફરન્સનું સમાપન એક સંયુક્ત કાર્યવાહીના આહ્વાન સાથે થશે જેમાં આ ઈ-કોમર્સ અને ક્વિક કોમર્સ કંપનીઓને ભારતીય કાયદાઓ અને વાજબી વેપાર પ્રથાઓનું પાલન કરવા અથવા ભારતીય બજારમાંથી બહાર નીકળવાની માંગ કરવામાં આવશે.
ડાર્ક સ્ટોર્સ શું છે?
“ડાર્ક સ્ટોર્સ” એ એક નવીન વ્યાપારી મોડલ છે જેનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે ઓનલાઈન ઓર્ડર્સને ઝડપથી અને અસરકારક રીતે પૂરા કરવા માટે થાય છે. આ સ્ટોર્સ સામાન્ય રીતે ગ્રાહકો માટે ખુલ્લા નથી હોતા, પરંતુ તેનો ઉપયોગ વેરહાઉસ અથવા રિટેલ સ્ટોર્સ તરીકે ઓનલાઈન ઓર્ડર્સ પિક અપ અને ડિલિવરી માટે તૈયાર કરવા માટે કરવામાં આવે છે.
ડાર્ક સ્ટોર્સ એ એવી સુવિધાઓ છે જ્યાં ઈ-કોમર્સ કંપનીઓ વિવિધ પ્રકારના ઉત્પાદનોનો સંગ્રહ કરે છે. જ્યારે ગ્રાહક ઓનલાઈન ઓર્ડર આપે છે, ત્યારે તે ઓર્ડરને આ સ્ટોર્સમાંથી પેક કરીને ડિલિવરી માટે મોકલવામાં આવે છે. આ મોડલ ખાસ કરીને ગ્રોસરી, ફૂડ ડિલિવરી અને અન્ય ઝડપી ડિલિવરી સેવાઓ માટે ઉપયોગી છે.
ડાર્ક સ્ટોર્સથી વેપારીઓને કેવી રીતે નુકસાન?
ઝડપી ડિલિવરી સામે સ્પર્ધા
ડાર્ક સ્ટોર્સ 10-30 મિનિટમાં ગ્રોસરી ડિલિવરી આપે છે (દા.ત., Zepto, Blinkit). આની સામે નાના કરિયાણા વેપારીઓ ઝડપી હોમ ડિલિવરીની સુવિધા નથી આપી શકતા, જેનાથી ગ્રાહકો ઓનલાઇન પ્લેટફોર્મ્સ તરફ વળે છે.
ઓછા ભાવ અને ડિસ્કાઉન્ટ
ડાર્ક સ્ટોર્સ બલ્ક ખરીદી, ઓટોમેશન અને સપ્લાય ચેઇન ઑપ્ટિમાઇઝેશનને કારણે ઓછા ભાવે માલ વેચે છે અને ડિસ્કાઉન્ટ આપે છે. નાના વેપારીઓ આવા ભાવે વેચાણ નથી કરી શકતા, જેનાથી તેમનું વેચાણ ઘટે છે.
ગ્રાહક આધાર ઘટવો
ગ્રાહકો સુવિધા, ઝડપ અને ઓછા ભાવને કારણે ડાર્ક સ્ટોર્સ દ્વારા ઓપરેટ થતી ઓનલાઇન સેવાઓ (જેમ કે Swiggy Instamart) તરફ આકર્ષાય છે. આનાથી સ્થાનિક કરિયાણા દુકાનોનો નિયમિત ગ્રાહક આધાર ઘટે છે.
ઓછું નફો માર્જિન
ડાર્ક સ્ટોર્સની કંપનીઓ મોટા પાયે કામ કરે છે, જેનાથી તેમનો ઓપરેશનલ ખર્ચ ઓછો રહે છે. નાના વેપારીઓને મર્યાદિત સ્કેલ અને ઊંચા ખરીદ ખર્ચને કારણે ઓછું નફો મળે છે, અને તેઓ ડાર્ક સ્ટોર્સની સ્પર્ધામાં ટકી શકતા નથી.
નાશવંત માલનું નુકસાન
ડાર્ક સ્ટોર્સ અદ્યતન ઇન્વેન્ટરી મેનેજમેન્ટ અને રેફ્રિજરેશન સુવિધાઓ ધરાવે છે, જે શાકભાજી, ફળો અને ડેરી ઉત્પાદનોનો બગાડ ઘટાડે છે. નાના વેપારીઓ પાસે આવી સુવિધાઓ ન હોવાથી, તેમને બગડેલા માલનું નુકસાન વધુ થાય છે.
ટેકનોલોજી અને ડિજિટલ ગેપ
ડાર્ક સ્ટોર્સ ટેકનોલોજી (જેમ કે ઓટોમેટેડ પીકિંગ, AI-આધારિત ડિમાન્ડ ફોરકાસ્ટિંગ)નો ઉપયોગ કરે છે, જે તેમની કાર્યક્ષમતા વધારે છે. મોટા ભાગના નાના કરિયાણા વેપારીઓ પાસે આવી ટેકનોલોજી અથવા ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ્સની ઍક્સેસ નથી, જેનાથી તેઓ પાછળ રહી જાય છે.
બજાર હિસ્સો ગુમાવવો
ડાર્ક સ્ટોર્સ દ્વારા સંચાલિત ક્વિક કોમર્સ કંપનીઓ ઝડપથી બજાર પર કબજો જમાવી રહી છે. આનાથી નાના વેપારીઓનો બજાર હિસ્સો ઘટે છે, ખાસ કરીને શહેરી વિસ્તારોમાં.
શહેરોમાં Blinkit અથવા Zepto જેવી કંપનીઓ ડાર્ક સ્ટોર્સનો ઉપયોગ કરીને ગ્રાહકોને ઝડપી ડિલિવરી અને ડિસ્કાઉન્ટ આપે છે. આનાથી સ્થાનિક કરિયાણા દુકાનો, જે રોજિંદી જરૂરિયાતની ચીજવસ્તુઓ વેચે છે, તેમનું વેચાણ નોંધપાત્ર રીતે ઘટે છે.
પણ વાંચોઃ
કેરળમાં મોદીએ વિશ્વને કહી દીધું, કે તે પાકિસ્તાનને કેવી રીતે હરાવવાના છે?, જુઓ | Kerala
Rajkot: ટ્રકચાલકે બે ટુ વ્હીલરને અડફેટે લેતા સાસુ-વહુના મોત, પિતા-પુત્રને ઈજાઓ
Ahmedabad: વિરમગામમાં વીજળી પડતાં ખેડૂતનું મોત, મહિસાગરમાં 2 પશુના મોત
દિલ્હીથી ઈઝરાઈલ જતુ વિમાન અબુ ધાબી તરફ ડાઈવર્ટ, દિલ્હી પાછુ આવશે, મિસાઈ હુમલા બાદ નિર્ણય
India-Pakistan Tension: સિંધુ બાદ હવે ભારતે ચેનાબનું પાણી રોક્યું, આ રીતે લડશે આતંકીઓ સામે?
