Sonia Gandhi: કોંગ્રેસ સંસદીય દળના અધ્યક્ષ સોનિયા ગાંધીએ પૂર્વ પ્રધાનમંત્રી ડૉ. મનમોહન સિંહના કાર્યકાળ અને તેમની રાજકીય છબીને લઈને વિસ્તૃત લેખ લખતાં પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદી પર તીખો પ્રહાર કર્યો છે. તેમણે વર્ષ 2017માં રાજ્યસભામાં મનમોહન સિંહ વિશે કરવામાં આવેલી “રેનકોટ પહેરીને સ્નાન કરવાની કળા” સંબંધિત ટિપ્પણીને ભારતીય સંસદીય ઇતિહાસના સૌથી નીચા સ્તરની ટિપ્પણી ગણાવી છે. સાથે જ તેમણે મોદીને આ નિવેદન માટે જાહેરમાં માફી માંગવાની અપીલ કરી છે.
સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્ણયનો કર્યો ઉલ્લેખ
સોનિયા ગાંધીએ પોતાના લેખમાં કથિત કોલસા બ્લોક ફાળવણી મામલે સુપ્રીમ કોર્ટ દ્વારા આપવામાં આવેલા તાજેતરના નિર્ણયનો ઉલ્લેખ કર્યો છે. 29 જુલાઈના ચુકાદામાં સર્વોચ્ચ અદાલતે ડૉ. મનમોહન સિંહને CBI દ્વારા આપવામાં આવેલી ક્લીન ચિટને યથાવત રાખી હતી. સાથે જ ટ્રાયલ કોર્ટ દ્વારા CBIની ક્લોઝર રિપોર્ટ નકારવા અને પૂરતા આધાર વિના મનમોહન સિંહ સામે કરવામાં આવેલી પ્રતિકૂળ ટિપ્પણીઓ અંગે પણ કોર્ટએ નારાજગી વ્યક્ત કરી હતી.
સોનિયા ગાંધીએ દલીલ કરી કે આ નિર્ણયથી સાબિત થાય છે કે મનમોહન સિંહ વિરુદ્ધ વર્ષો સુધી ચલાવવામાં આવેલું રાજકીય અભિયાન અને તપાસ અંતે કોઈ પરિણામ આપી શકી નથી.
‘રેનકોટ’ ટિપ્પણી પર માફીની માંગ
લેખમાં સોનિયા ગાંધીએ ખાસ કરીને 8 ફેબ્રુઆરી 2017ના રોજ રાજ્યસભામાં પ્રધાનમંત્રી મોદીએ કરેલી ટિપ્પણીનો ઉલ્લેખ કર્યો છે. તે સમયે મોદીએ કહ્યું હતું કે ડૉ. મનમોહન સિંહને “રેનકોટ પહેરીને સ્નાન કરવાની કળા” આવડે છે. આ નિવેદનને તેમણે સંસદીય ગૌરવને ઠેસ પહોંચાડતું ગણાવ્યું છે.
સોનિયા ગાંધીએ તાજેતરમાં પ્રધાનમંત્રી દ્વારા સોશિયલ મીડિયા પર વિદ્યાર્થીઓને “માફ” કરવાની વાત કરતો વિડિયો યાદ અપાવતા લખ્યું કે જો તેઓ પોતાના વિરોધીઓને માફ કરી શકે છે, તો તેમણે મનમોહન સિંહ વિશે કરેલી અશોભનીય ટિપ્પણી બદલ પોતે પણ માફી માંગવી જોઈએ.
રાજકીય અને સંસ્થાગત અભિયાનનો આરોપ
સોનિયા ગાંધીએ પોતાના લેખમાં આરોપ લગાવ્યો કે મનમોહન સિંહની છબીને નુકસાન પહોંચાડવા માટે લાંબા સમય સુધી એક સંગઠિત અભિયાન ચલાવવામાં આવ્યું હતું. તેમના જણાવ્યા અનુસાર બ્યુરોક્રસી, મીડિયા, ન્યાયતંત્ર, નાગરિક સમાજના કેટલાક વર્ગો તેમજ RSS અને BJP સાથે જોડાયેલા લોકો દ્વારા તેમની ઈમાનદારી પર સતત સવાલો ઊભા કરવામાં આવ્યા.
તેમણે દાવો કર્યો કે હવે સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્ણય બાદ આ સમગ્ર અભિયાન નિષ્ફળ સાબિત થયું છે અને મનમોહન સિંહની નિષ્કલંક છબી વધુ મજબૂત બની છે.
ED અને CBIના ઉપયોગ અંગે સરકાર પર આક્ષેપ
કોંગ્રેસ નેતાએ મોદી સરકાર પર તપાસ એજન્સીઓના રાજકીય ઉપયોગનો પણ આરોપ મૂક્યો છે. તેમણે લખ્યું કે Enforcement Directorate (ED) અને Central Bureau of Investigation (CBI) જેવી એજન્સીઓનો ઉપયોગ રાજકીય વિરોધીઓને દબાણમાં લેવા માટે કરવામાં આવે છે.
તેમણે એવો પણ આક્ષેપ કર્યો કે કેટલાક વિરોધી નેતાઓ પર કાર્યવાહી કરવામાં આવે છે, પરંતુ પક્ષ બદલ્યા બાદ તેઓ સામેના આરોપો અચાનક ગાયબ થઈ જાય છે અથવા તેમને મહત્વપૂર્ણ પદો આપવામાં આવે છે.
મનમોહન સિંહના કાર્યકાળની સિદ્ધિઓનો ઉલ્લેખ
સોનિયા ગાંધીએ પૂર્વ પ્રધાનમંત્રી તરીકે મનમોહન સિંહના 10 વર્ષના કાર્યકાળને ભારતના આર્થિક પરિવર્તનનો મહત્વપૂર્ણ સમય ગણાવ્યો છે. તેમના જણાવ્યા અનુસાર આ સમયગાળામાં દેશે ઝડપી આર્થિક વિકાસ નોંધાવ્યો હતો, ખાનગી રોકાણ અને વપરાશમાં વધારો થયો હતો અને લાખો લોકો ગરીબીમાંથી બહાર આવ્યા હતા.
તેમણે વર્ષ 2008ની વૈશ્વિક આર્થિક મંદી દરમિયાન ભારતે દર્શાવેલી આર્થિક સ્થિરતાનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો અને જણાવ્યું કે તે સમયની નીતિઓએ દેશને મજબૂત આધાર આપ્યો હતો.
તેમણે દાવો કર્યો કે GDPની ગણતરીની પદ્ધતિમાં બાદમાં ફેરફાર થયા હોવા છતાં UPA સરકારના 10 વર્ષ દરમિયાન નોંધાયેલી આર્થિક વૃદ્ધિ બાદના 12 વર્ષની સરખામણીએ વધુ હતી.
કલ્યાણકારી યોજનાઓ અને કાયદાઓને ગણાવ્યા ઐતિહાસિક
લેખમાં સોનિયા ગાંધીએ મનમોહન સિંહ સરકારના અનેક મહત્વપૂર્ણ નિર્ણયોનો ઉલ્લેખ કર્યો છે. તેમાં શિક્ષણનો અધિકાર કાયદો, IIT અને IIM જેવી ઉચ્ચ શિક્ષણ સંસ્થાઓમાં OBC અનામત, વન અધિકાર કાયદો, મહાત્મા ગાંધી રાષ્ટ્રીય ગ્રામિણ રોજગાર ગેરંટી અધિનિયમ (MGNREGA) અને રાષ્ટ્રીય ખાદ્ય સુરક્ષા કાયદા જેવી યોજનાઓનો સમાવેશ કર્યો છે.
તેમણે ખાસ કરીને MGNREGA ને દેશની સૌથી અસરકારક સામાજિક સુરક્ષા યોજનાઓમાંની એક ગણાવી અને કહ્યું કે કોરોના મહામારી દરમિયાન આ યોજના ગરીબ પરિવારો માટે મહત્વપૂર્ણ આધાર બની હતી. સાથે જ રાષ્ટ્રીય ખાદ્ય સુરક્ષા કાયદા દ્વારા કરોડો પરિવારો સુધી અનાજ પહોંચાડવામાં આવ્યું હોવાનું પણ તેમણે જણાવ્યું.
લોકશાહી, RTI અને મીડિયા સ્વતંત્રતા અંગે સરખામણી
સોનિયા ગાંધીએ મનમોહન સિંહના કાર્યકાળને લોકશાહી સંસ્થાઓના મજબૂતીકરણનો સમય ગણાવ્યો છે. તેમણે જણાવ્યું કે માહિતીના અધિકાર કાયદા (RTI) દ્વારા સરકારમાં પારદર્શિતા આવી હતી અને નાગરિકોને માહિતી મેળવવાનો અધિકાર મળ્યો હતો.
તેમણે દાવો કર્યો કે તે સમય દરમિયાન સ્વતંત્ર મીડિયા અને નાગરિક સમાજને વધુ ખુલ્લું વાતાવરણ મળ્યું હતું અને વિદ્યાર્થીઓ પણ સરકાર વિરુદ્ધ નિર્ભયતાથી વિરોધ પ્રદર્શન કરી શકતા હતા.
સાથે જ તેમણે જણાવ્યું કે પ્રધાનમંત્રી તરીકે મનમોહન સિંહે 100થી વધુ બિનલખિત પ્રેસ કોન્ફરન્સ કરી હતી, જે સરકાર અને મીડિયા વચ્ચેના ખુલ્લા સંવાદનું ઉદાહરણ હતું.
ભારત-અમેરિકા પરમાણુ કરાર અને વારસાની ચર્ચા
સોનિયા ગાંધીએ ભારત-અમેરિકા નાગરિક પરમાણુ કરારને મનમોહન સિંહની સૌથી મોટી સિદ્ધિઓમાં ગણાવ્યો. તેમના જણાવ્યા મુજબ આ કરારથી ભારત સામે વર્ષો સુધી ચાલતો પરમાણુ ભેદભાવ સમાપ્ત થયો અને દેશને વૈશ્વિક સ્તરે નવી ઓળખ મળી.
લેખના અંતમાં તેમણે જણાવ્યું કે મનમોહન સિંહની રાજકીય શાલીનતા, વિદ્વત્તા અને શાંત નેતૃત્વની આજના સમયમાં ખૂબ ખોટ અનુભવાય છે. તેમણે વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો કે ઇતિહાસ ડૉ. મનમોહન સિંહને એક વિનમ્ર પરંતુ અત્યંત મહત્વપૂર્ણ પ્રધાનમંત્રી તરીકે યાદ રાખશે.
