Gyanesh Kumar Controversy: મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારને લઈને ચૂંટણી પંચ અને વિપક્ષી પક્ષો વચ્ચેનો વિવાદ 25 સપ્ટેમ્બર 2026 સુધીમાં વધુ ઉગ્ર બન્યો છે. એક તરફ ઉત્તર પ્રદેશમાં જ્ઞાનેશ કુમારના બે પ્રસ્તાવિત યુવા સંવાદ કાર્યક્રમો સ્થગિત કરવામાં આવ્યા છે, તો બીજી તરફ કોંગ્રેસે અનેક રાજ્યોમાં વિરોધ પ્રદર્શન કર્યું છે. આ દરમિયાન Cockroach Janta Party (CJP)એ પણ જાહેરાત કરી છે કે જો જ્ઞાનેશ કુમાર શનિવાર સુધીમાં રાજીનામું નહીં આપે તો 2 ઑક્ટોબર, ગાંધી જયંતિથી મુંબઈથી દેશવ્યાપી આંદોલન શરૂ કરવામાં આવશે.
મેરઠ અને વારાણસીના કાર્યક્રમો સ્થગિત
ચૂંટણી પંચના Electoral Literacy Club (ELC 2.0) અંતર્ગત જ્ઞાનેશ કુમારના બે કાર્યક્રમો ઉત્તર પ્રદેશમાં યોજાવાના હતા. પહેલો કાર્યક્રમ 25 સપ્ટેમ્બરે મેરઠમાં અને બીજો 28 સપ્ટેમ્બરે વારાણસીમાં યોજાવાનો હતો. મેરઠમાં પ્રાદેશિક ELC સંમેલન સાથે યુવાનો સાથે સંવાદનું આયોજન હતું, જેમાં પશ્ચિમ ઉત્તર પ્રદેશની શાળાઓ, કોલેજો અને યુનિવર્સિટીઓના વિદ્યાર્થીઓ તથા શિક્ષકોને ચૂંટણી પ્રક્રિયા, મતદાર નોંધણી, મતદાન અને ECINET અંગે માહિતી આપવાની યોજના હતી. વારાણસીમાં 28 સપ્ટેમ્બરે Gen-Z સાથે સંવાદ યોજાવાનો હતો.
पटना में CEC ज्ञानेश कुमार को हटाने की मांग को लेकर कांग्रेस कार्यकर्ताओं का प्रदर्शन। pic.twitter.com/QeHzenRNTF
— Lutyens Media (@LutyensMediaIN) September 25, 2026
ચૂંટણી પંચના એક અધિકારીના જણાવ્યા મુજબ, બંને કાર્યક્રમો સ્થગિત કરવાનો નિર્ણય 21 સપ્ટેમ્બરે જ લેવામાં આવ્યો હતો અને તેનો હાલના રાજકીય વિવાદ સાથે સંબંધ નથી. પંચે સ્થળની ઉપલબ્ધતા, વરિષ્ઠ અધિકારીઓના કાર્યક્રમો અને કુદરતી પરિસ્થિતિઓ જેવા કારણોસર કાર્યક્રમોની તારીખ બદલાતી હોવાનું જણાવ્યું છે. પંચે અગાઉ હિમાચલ પ્રદેશ, લદ્દાખ અને ઉત્તરાખંડમાં પણ ELC કાર્યક્રમો સ્થગિત અથવા પુનઃનિર્ધારિત થયાનું જણાવ્યું છે.
કોંગ્રેસે અનેક રાજ્યોમાં વિરોધ કર્યો
CEC જ્ઞાનેશ કુમાર સામે કોંગ્રેસનો વિરોધ પણ શુક્રવારે દેશના વિવિધ ભાગોમાં જોવા મળ્યો. કોંગ્રેસે પોતાના રાજ્ય સંગઠનોને 25 સપ્ટેમ્બરે વિરોધ પ્રદર્શન કરવા માટે સૂચના આપી હતી. દિલ્હી, પશ્ચિમ બંગાળ, બિહાર, ઉત્તરાખંડ અને આસામ સહિત અનેક સ્થળોએ કાર્યકરોએ પ્રદર્શન કરીને જ્ઞાનેશ કુમારના રાજીનામા અથવા તેમને પદ પરથી હટાવવાની માંગ કરી.
કોંગ્રેસનો આરોપ છે કે ચૂંટણી પંચની કામગીરી અને Special Intensive Revision એટલે કે SIRને લઈને ગંભીર પ્રશ્નો ઊભા થયા છે. પાર્ટીનું કહેવું છે કે મતદાર યાદી અને ચૂંટણી પ્રક્રિયા સાથે જોડાયેલા નિર્ણયોની સમીક્ષા જરૂરી છે. અહીં સરકાર સામે સવાલ એ છે કે જો ચૂંટણી પ્રક્રિયા અંગે વિપક્ષ વારંવાર પ્રશ્નો ઉઠાવી રહ્યો છે, તો દરેક આરોપ અને પ્રક્રિયાત્મક મુદ્દા પર દસ્તાવેજો સાથે સ્પષ્ટ જવાબ જાહેર કેમ ન કરવામાં આવે?
લખનઉમાં રાજેન્દ્ર પાલ ગૌતમનું પ્રદર્શન
લખનઉમાં યોજાયેલા કોંગ્રેસના વિરોધ પ્રદર્શનમાં દિલ્હીના પૂર્વ મંત્રી અને કોંગ્રેસ નેતા રાજેન્દ્ર પાલ ગૌતમ પણ જોડાયા હતા. તેમણે CEC જ્ઞાનેશ કુમારના રાજીનામાની માંગ કરી અને ચૂંટણી પંચની કામગીરી સામે રાજકીય આક્ષેપો કર્યા. તેમના નિવેદનોમાં SIR અને ચૂંટણી પ્રક્રિયાને લઈને જવાબદારી નક્કી કરવાની માંગ મુખ્ય રહી હતી.
જમ્મુ-કાશ્મીર વિધાનસભામાં પણ વિરોધ
જ્ઞાનેશ કુમાર સામેનો વિરોધ જમ્મુ-કાશ્મીર વિધાનસભા સુધી પહોંચ્યો. કોંગ્રેસના ધારાસભ્યો બેનર અને પોસ્ટર સાથે ગૃહમાં પહોંચ્યા અને જ્ઞાનેશ કુમારના રાજીનામા તથા તેમને હટાવવાની માંગ સાથે સૂત્રોચ્ચાર કર્યા.
વિધાનસભા અધ્યક્ષ અબ્દુલ રહીમ રાઠરે વિરોધ કરી રહેલા સભ્યોને પોતાની બેઠકો પર પાછા ફરવા જણાવ્યું. તેમણે એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું કે વિધાનસભા પાસે ચૂંટણી પંચના વડાને હટાવવાની સત્તા નથી. ત્યારબાદ કોંગ્રેસના સભ્યો પોતાની બેઠકો પર પરત ફર્યા અને ગૃહની કાર્યવાહી આગળ વધી.
आज जम्मू-कश्मीर विधानसभा में कांग्रेस विधायकों ने काले झंडे दिखाकर विरोध प्रदर्शन किया और CEC ज्ञानेश कुमार के इस्तीफे की मांग की। pic.twitter.com/37xzGZhKis
— Lutyens Media (@LutyensMediaIN) September 25, 2026
CJPનું 2 ઑક્ટોબરથી દેશવ્યાપી આંદોલન
આ વિવાદ વચ્ચે CJPએ વધુ આક્રમક કાર્યક્રમ જાહેર કર્યો છે. પાર્ટીએ કહ્યું છે કે જો જ્ઞાનેશ કુમાર શનિવાર સુધીમાં રાજીનામું નહીં આપે તો 2 ઑક્ટોબર, ગાંધી જયંતિથી મુંબઈથી દેશવ્યાપી આંદોલન શરૂ કરવામાં આવશે. એટલે હવે જ્ઞાનેશ કુમાર સામેનો વિરોધ માત્ર પ્રેસ કૉન્ફરન્સ અને રાજકીય નિવેદનો સુધી સીમિત ન રહેતાં રસ્તા પરના આંદોલન તરફ આગળ વધવાની જાહેરાત સુધી પહોંચ્યો છે.
સરકાર સામે અહીં સવાલ છે કે શું CJPની આંદોલનની જાહેરાતને ધ્યાનમાં રાખીને ચૂંટણી પંચ અંગે ઉઠેલા પ્રશ્નો પર કોઈ સ્વતંત્ર સ્પષ્ટતા અથવા તપાસ કરવામાં આવશે? અને જો જ્ઞાનેશ કુમાર સામેના આરોપો આધારવિહોણા હોય, તો સરકાર તથા ચૂંટણી પંચ તેમની સ્થિતિને દસ્તાવેજો અને સત્તાવાર માહિતી સાથે સ્પષ્ટ રીતે કેમ રજૂ નહીં કરે?
SIR વિવાદ છે સમગ્ર રાજકીય ટકરાવનું કેન્દ્ર
CEC સામેના વર્તમાન વિરોધમાં SIR સૌથી મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓમાંનો એક છે. વિપક્ષી પક્ષોનો આરોપ છે કે વિશેષ સઘન મતદાર યાદી સુધારણા દરમિયાન મોટી સંખ્યામાં મતદારોના નામ દૂર થવા અથવા યોગ્ય મતદારોને યાદીમાંથી બહાર થવાની શક્યતા ઊભી થઈ છે. બીજી તરફ ચૂંટણી પંચનું કહેવું છે કે તેની પ્રક્રિયા કાયદા અને નિર્ધારિત નિયમો અનુસાર છે.
ચૂંટણી પંચની અંદર બે ચૂંટણી કમિશનરો દ્વારા કથિત રીતે વિવિધ નિર્ણયોને લઈને વાંધા ઉઠાવવામાં આવ્યા હોવાના અહેવાલો બાદ આ મુદ્દો વધુ રાજકીય બન્યો છે. પંચનું વલણ છે કે આંતરિક ચર્ચામાં અલગ મત હોવો સંસ્થાકીય પ્રક્રિયાનો ભાગ છે અને અંતિમ નિર્ણયો નિયમો મુજબ લેવામાં આવે છે.
કાર્યક્રમોનું સ્થગન પણ હવે સવાલોના કેન્દ્રમાં
મેરઠ અને વારાણસીના કાર્યક્રમો 21 સપ્ટેમ્બરે સ્થગિત કરવાનો નિર્ણય લેવાયો હોવાના ચૂંટણી પંચના સ્પષ્ટીકરણ છતાં, બંને કાર્યક્રમોનું સ્થગન હાલની રાજકીય પરિસ્થિતિ વચ્ચે ચર્ચાનો વિષય બન્યું છે. મેરઠનો કાર્યક્રમ 25 સપ્ટેમ્બર અને વારાણસીનો કાર્યક્રમ 28 સપ્ટેમ્બરે યોજાવાનો હતો.
वोट की ताकत ही लोकतंत्र की बुनियाद है और इस ताकत की हिफाजत के लिए आज कांग्रेस आवाज उठाती रहेगी।
SIR और मतदाता सूची में कथित अनियमितताओं तथा मुख्य चुनाव आयुक्त ज्ञानेश कुमार की भूमिका को लेकर उठ रहे गंभीर सवालों के बीच कांग्रेस का देशव्यापी विरोध जारी है।
इसी कड़ी में लखनऊ स्थित… pic.twitter.com/yq9Vj9xwSj
— Aradhana Misra-Mona (@aradhanam7000) September 25, 2026
હવે સવાલ એ છે કે જો કાર્યક્રમોનું સ્થગન ખરેખર સામાન્ય વહીવટી નિર્ણય હતો, તો તેની પાછળના ચોક્કસ કારણો અને નવી તારીખો ક્યારે જાહેર થશે? શું ચૂંટણી પંચ આ સમગ્ર પ્રક્રિયાની સમયરેખા જાહેર કરીને રાજકીય અટકળોને પૂર્ણવિરામ આપશે?
2 ઑક્ટોબર પહેલાં રાજકીય તણાવ વધુ વધવાની શક્યતા
25 સપ્ટેમ્બર 2026 સુધીની સ્થિતિમાં જ્ઞાનેશ કુમાર સામે કોંગ્રેસ સહિત કેટલાક જૂથોનો વિરોધ ચાલુ છે, જ્યારે CJPએ 2 ઑક્ટોબરથી દેશવ્યાપી આંદોલનની જાહેરાત કરી છે. બીજી તરફ ચૂંટણી પંચે પોતાના નિર્ણયોમાં કોઈ સંસ્થાકીય સંકટ હોવાનો ઇનકાર કર્યો છે.
આ સમગ્ર વિવાદમાં હવે મુખ્ય પ્રશ્નો ચૂંટણી પ્રક્રિયાની પારદર્શિતા, SIRની કામગીરી, ચૂંટણી પંચની આંતરિક નિર્ણયપ્રક્રિયા અને CECની જવાબદારી સાથે જોડાયેલા છે. સરકાર અને ચૂંટણી પંચ માટે પડકાર એ રહેશે કે રાજકીય આરોપો વચ્ચે મતદાર યાદી અને ચૂંટણી પ્રક્રિયા અંગેના દરેક સવાલનો કેટલો સ્પષ્ટ, દસ્તાવેજી અને જાહેર જવાબ આપવામાં આવે છે.
