Gir Illegal Resorts in Forest: એશિયાઈ સિંહોનું એકમાત્ર નિવાસસ્થાન ગીરનું જંગલ આજે અનેક ગંભીર ખતરાઓનો સામનો કરી રહ્યું છે. સત્તાધારી પક્ષના નેતાઓ અને ધનવાનોની નજર ગીરની જમીન પર મંડાયેલી છે, જેના કારણે પર્યાવરણ અને વન્યજીવોના ભોગે આડેધડ રિસોર્ટ્સ અને હોટલોનું નિર્માણ થઈ રહ્યું છે. વહીવટીતંત્ર દ્વારા કાગળ પર નોટિસો આપવામાં આવે છે, પરંતુ વાસ્તવમાં આ ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિઓનો રાફડો ફાટ્યો છે. ખાસ કરીને ધારી અને પીપરિયા જેવા વિસ્તારોમાં રિઝર્વ ફોરેસ્ટની આસપાસની જમીનો પર જે રીતે કોમર્શિયલ બાંધકામો ખડકી દેવામાં આવ્યા છે, તે જોતા સ્પષ્ટ થાય છે કે વન વિભાગના કાયદાઓ માત્ર સામાન્ય લોકો માટે છે, વગદાર લોકો માટે નહીં. રહેણાંકના નામે પરવાનગી લઈને ત્યાં આલીશાન હોટેલ્સ અને રિસોર્ટ્સ ધમધમી રહ્યા છે, જે ગીરના સંરક્ષણના દાવાઓની પોલ ખોલી રહ્યા છે.
કાયદાના ઉલ્લંઘન અને અધિકારીઓની મૌન સંમતિ
ધારી તાલુકાના પીપરિયા ગામની ઘટના આ વ્યવસ્થાની ગંભીર બેદરકારીનું પ્રમાણ છે. ૨૦૧૮માં કલેક્ટર દ્વારા રહેણાંક હેતુ માટે બિન-ખેતી (NA) ની મંજૂરી આપવામાં આવી હતી, પરંતુ આજે ત્યાં સંપૂર્ણપણે કોમર્શિયલ પ્રવૃત્તિઓ ચાલી રહી છે. આવી મંજૂરીઓમાં ૩૪ જેટલી શરતો રાખવામાં આવતી હોય છે, પરંતુ ઉદ્યોગપતિઓને ફાયદો પહોંચાડવા માટે આ શરતોમાં મોટા પ્રમાણમાં ફેરફારો કરવામાં આવે છે. મયંક ભટ્ટ જેવા વન્યજીવ સંરક્ષણવાદીઓના મતે, વન વિભાગ આવા વગદાર લોકો સામે પગલાં લેવાને બદલે દબાણ હેઠળ મૌન સેવી લે છે. જંગલની દિવાલો તોડીને ગેરકાયદેસર રસ્તાઓ બનાવવા અને રિઝર્વ ફોરેસ્ટની જમીન પચાવી પાડવાની પ્રવૃત્તિઓ સતત વધી રહી છે. વહીવટીતંત્રની આ મૌન સંમતિ જ વન્યજીવોના દુશ્મન સાબિત થઈ રહી છે.
સિંહોના કોરિડોર પર માઇનિંગ અને સોલર પ્રોજેક્ટનો ખતરો
ગીરના સિંહો માત્ર જંગલની સીમાઓ સુધી મર્યાદિત નથી, તેઓ વિશાળ કોરિડોર્સમાં વિચરણ કરે છે. પરંતુ હવે આ કોરિડોર્સ પણ સુરક્ષિત રહ્યા નથી. બાબરકોટ રિઝર્વ ફોરેસ્ટની ૭૫ હેક્ટર જમીન માઇનિંગ માટે ખાનગી કંપનીને સોંપવાની હિલચાલ ચાલી રહી છે, જે અત્યંત ચિંતાજનક છે. છેલ્લી ગણતરી મુજબ, આ વિસ્તારમાં ૫૦થી વધુ સિંહોનો વસવાટ છે. જ્યારે વન વિભાગ પોતે કોરિડોર્સ નક્કી કરે છે, ત્યારે બીજી બાજુ પર્યાવરણને નુકસાન પહોંચાડે તેવા પ્રોજેક્ટ્સને મંજૂરી આપવામાં આવે છે. વિકાસના નામે સિંહોના નિવાસસ્થાન છીનવાઈ રહ્યા છે. સિંહોનું કુદરતી નિવાસસ્થાન ઘટતા હવે તેઓ માનવ વસાહતો તરફ ધસી રહ્યા છે, જેના કારણે માનવ-સિંહ સંઘર્ષની ઘટનાઓમાં ચિંતાજનક વધારો થયો છે.
પર્યટનના નામે ધમાલ અને વન્યજીવો પરેશાન
રિસોર્ટ્સ અને હોટલોમાં રાત્રિના સમયે યોજાતી દારૂની પાર્ટીઓ, મોટેથી વાગતું મ્યુઝિક અને ફટાકડા ફોડવાની ઘટનાઓ ગીરના શાંત જંગલના વાતાવરણને દૂષિત કરી રહી છે. લગ્ન પ્રસંગો કે પાર્ટીઓ દરમિયાન કરવામાં આવતા ઘોંઘાટથી વન્યજીવો, ખાસ કરીને દીપડા અને સિંહો અત્યંત ડિસ્ટર્બ થાય છે. સિંહોના નામે કમાણી કરતી આ હોટેલ્સ જંગલના નિયમોનું સરેઆમ ઉલ્લંઘન કરી રહી છે. ઘણી જગ્યાએથી દારૂની બોટલો અને કચરો સીધો જંગલમાં ફેંકવામાં આવે છે, જે પર્યાવરણને હાની પહોંચાડે છે. ફટાકડા ફોડીને પ્રાણીઓને હાંકી કાઢવાની આ ક્રૂરતા વન્યજીવોના અસ્તિત્વ સામે મોટો ખતરો છે. વન વિભાગના અધિકારીઓની હાજરીમાં આ પ્રકારની પ્રવૃત્તિઓ થવી એ એક મોટી તપાસનો વિષય છે.
વાસ્તવિકતા અને સવાલો
વડાપ્રધાન દ્વારા લાલ કિલ્લા પરથી જાહેર કરાયેલ ‘પ્રોજેક્ટ લાયન’ની જાહેરાતને વર્ષો વીતી ગયા હોવા છતાં, ગ્રાઉન્ડ લેવલ પર તેનું કોઈ નક્કર પરિણામ જોવા મળતું નથી. સિંહોની વસ્તી વધીને ૯૦૦ સુધી પહોંચી હોવા છતાં, તેમની સુરક્ષા માટે જરૂરી વ્યવસ્થાપનનો અભાવ છે. જ્યારે સિંહોમાં રોગચાળો ફેલાય છે ત્યારે પણ વન વિભાગની તૈયારીઓ કાગળ પર જ રહે છે. બીજી તરફ, સરકાર સદીઓથી જંગલમાં રહેતા માલધારીઓને દૂર કરે છે, પરંતુ જ્યારે ભાજપના નેતાઓ કે તેમના નજીકના લોકોની વાત આવે ત્યારે તેમને જંગલની અંદર જમીનો ફાળવી દેવામાં આવે છે. સિંહોના બચાવ માટે રાજકીય ઈચ્છાશક્તિનો અભાવ દેખાઈ રહ્યો છે. જો વિકાસના નામે આમ જ ગીરના જંગલો વેરાન થતા રહેશે, તો આવનારી પેઢી સિંહોને માત્ર ફોટામાં જ જોઈ શકશે. આ જંગલ અને સિંહ બચાવવા માટે હવે કડક વહીવટી અને નૈતિક પગલાં લેવાની તાતી જરૂર છે, નહીં તો ગીરના સિંહોનું અસ્તિત્વ કાયમ માટે ભૂતકાળ બની જશે.
આ પણ વાંચો:
Chaitar Vasava Case: ગુજરાતમાં 1 લાખ 25 હજાર જન પ્રતિનિધિમાં 20 ટકા આરોપી – thegujaratreport.com
