Haryana IDFC First Bank Scam: હરિયાણામાં ફરી એકવાર વહીવટી તંત્રની ગંદી પોલ ખૂલી ગઈ છે. ૬૪૫ કરોડ રૂપિયાનું IDFC FIRST બેંક અને AU સ્મોલ ફાઇનાન્સ બેંક કૌભાંડ જે રીતે બહાર આવ્યું છે, તેણે રાજ્યની આખી સિસ્ટમને શરમમાં મૂકી દીધી છે. આ મામલામાં લેટેસ્ટ ધરપકડ ૨૦૦૦ બેચના વરિષ્ઠ IAS અધિકારી પંકજ અગ્રવાલની થઈ છે. જે અધિકારી ક્યારેક રાજ્યની ચૂંટણીઓનું સંચાલન કરતા હતા અને પોતાની જાતને સરકારના ‘સૌથી ભરોસાપાત્ર’ ગણાવતા હતા, આજે તેઓ CBI ના સળિયા પાછળ છે. આ ધરપકડ સાબિત કરે છે કે સત્તાના કોરિડોરમાં બેઠેલા લોકો કેવી રીતે જનતાના ટેક્સના પૈસાને પોતાની જાગીર સમજીને લૂંટી રહ્યા હતા. શાળા શિક્ષણ અને કૃષિ વિભાગના અગ્ર સચિવ તરીકે તેમણે સરકારી નિયમોને નેવે મૂકીને જે રીતે ખાતા ખોલાવ્યા અને કરોડોનો ધુમાડો કર્યો, તે કોઈ ભૂલ નહીં પણ આયોજનબદ્ધ કૌભાંડ હતું.
કેવી રીતે થયો આ ખેલ?
આ આખું કૌભાંડ ખૂબ જ ચતુરતાથી રચવામાં આવ્યું હતું. CBI ના જણાવ્યા મુજબ, હરિયાણા સરકારના આઠ જેટલા સરકારી વિભાગોના ખાતા એવી રીતે ખોલવામાં આવ્યા જે નાણાં વિભાગની માર્ગદર્શિકાઓનું સીધું ઉલ્લંઘન હતું. બેંકના કેટલાક ભ્રષ્ટ અધિકારીઓ, જેમ કે રિભવ ઋષિ અને અભય કુમાર, તેમણે સરકારી અધિકારીઓને ‘૧૦ ટકા વ્યાજ’ જેવી લાલચ આપીને ફસાવ્યા. આદિવાસી કે સામાન્ય માણસને લોન લેવા માટે ધક્કા ખવડાવતી બેંકો જ્યારે સરકારી અધિકારીઓ સાથે મળી જાય, ત્યારે પરિણામ આવું જ આવે છે: ૬૪૫ કરોડ રૂપિયાની રકમ નકલી FDR અને ડેબિટ નોટ્સ બનાવીને શેલ કંપનીઓમાં ટ્રાન્સફર કરી દેવામાં આવી. આ પૈસા છેવટે ઝવેરીઓ સુધી પહોંચ્યા અને રોકડમાં વહેંચાઈ ગયા. એટલે કે, જનતાના પરસેવાના પૈસા કાગળ પરની કંપનીઓ દ્વારા કાળી કમાણીમાં ફેરવાઈ ગયા!
IAS અગ્રવાલ
પંકજ અગ્રવાલનું નામ માત્ર એક ધરપકડ નથી, પણ એ સિસ્ટમનું પતન છે જેમને આપણે ‘બ્યુરોક્રેટિક એલીટ’ માનીએ છીએ. કરનાલથી લઈને ઝજ્જર સુધી અને શિક્ષણ વિભાગથી લઈને ચૂંટણી પંચ સુધી – પંકજ અગ્રવાલે પોતાની કારકિર્દીમાં અનેક મહત્વના પદો સંભાળ્યા હતા. જુલાઈ ૨૦૨૪માં જ્યારે રાજ્યમાં ચૂંટણીઓ માથે હતી, ત્યારે તેમને ‘મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારી’ (CEO) બનાવવામાં આવ્યા હતા. જે વ્યક્તિ રાજ્યની ચૂંટણીઓ પારદર્શક રીતે યોજવાની જવાબદારી ધરાવતો હોય, તે પોતે જ આટલા મોટા આર્થિક કૌભાંડમાં સામેલ હોવાના આરોપોનો સામનો કરી રહ્યો છે, તે બાબત જ જનતાનો લોકશાહી પરથી વિશ્વાસ ઉઠાવવા માટે પૂરતી છે. રાજ્યસભાની ચૂંટણીમાં મતોને અમાન્ય જાહેર કરવાના વિવાદો હોય કે પછી એકસાથે પાંચ-પાંચ વિભાગોનો ચાર્જ સંભાળીને બેસવાની લાલસા – આ બધું જ દર્શાવે છે કે સત્તાનું કેન્દ્ર બની રહેવા માટે કેટલા મોટા ખેલ ખેલવામાં આવ્યા હતા.
સંસ્થાઓની મિલીભગત અને તપાસના આટાપાટા
આ કૌભાંડમાં માત્ર IAS જ નહીં, પણ બેંકોનો પણ મોટો હાથ છે. IDFC FIRST બેંકે જ્યારે જોયું કે મામલો બહાર આવી રહ્યો છે ત્યારે ૫૭૮ કરોડ રૂપિયા પાછા આપીને પોતાની જવાબદારીમાંથી મુક્તિ મેળવવાનો પ્રયાસ કર્યો. પરંતુ શું માત્ર પૈસા પાછા આપી દેવાથી ગુનો માફ થઈ જાય? CBI આ કૌભાંડમાં અત્યાર સુધી ૧૭ લોકો સામે ચાર્જશીટ દાખલ કરી ચૂકી છે, જેમાં બેંકના અધિકારીઓ, સરકારી કર્મચારીઓ અને ખાનગી વ્યક્તિઓનો સમાવેશ થાય છે. રામ કુમાર સિંહ બાદ પંકજ અગ્રવાલની ધરપકડ એ વાતનો સંકેત છે કે તપાસ હવે ઊંડે સુધી જઈ રહી છે. ED પણ આ કેસમાં પીએમએલએ (PMLA) હેઠળ તપાસ કરી રહી છે, જેનો અર્થ છે કે હવે આ અધિકારીઓની મિલકતો પર પણ તવાઈ આવશે.
તંત્રનું પાખંડ
જ્યારે વિકાસ અને પંચાયત વિભાગના એક પ્રમાણિક અધિકારીએ ખાતું બંધ કરવાનો પ્રયાસ કર્યો ત્યારે આખી પોલ ખુલી. જો એ અધિકારીએ હિંમત ન કરી હોત, તો કદાચ આ ૬૪૫ કરોડની લૂંટ હજુ પણ ચાલુ રહી હોત. આપણે એવી વ્યવસ્થામાં જીવી રહ્યા છીએ જ્યાં પ્રમાણિકતાને કોઈ સ્થાન નથી અને ભ્રષ્ટાચારને ‘વહીવટી કુશળતા’ ગણવામાં આવે છે. હરિયાણામાં ચંદીગઢ સ્માર્ટ સિટી પ્રોજેક્ટ હોય કે CREST, દરેક જગ્યાએ તપાસ ચાલી રહી છે અને દરેક જગ્યાએ IAS કે IFS અધિકારીઓના નામ ખૂલી રહ્યા છે. શું આ અધિકારીઓ એકલા આટલું મોટું કૌભાંડ કરી શકે? ચોક્કસપણે નહીં. તેમની ઉપર બેઠેલા રાજકીય આકાઓ આમાં ક્યાંક તો સંડોવાયેલા હશે જ, જેમને હજુ તપાસના દાયરામાં લાવવાના બાકી છે.
જનતાના પૈસે ભ્રષ્ટાચારની મહેફિલ
આજે જનતા જ્યારે મોંઘવારી અને બેરોજગારીથી પીડાય છે, ત્યારે આવી ઘટનાઓ સાબિત કરે છે કે સરકારના તિજોરીના પૈસા ગરીબોના કલ્યાણ માટે નહીં પણ અમુક અધિકારીઓની લક્ઝરી અને શેલ કંપનીઓને જીવંત રાખવા માટે છે. હરિયાણા સરકારે અગ્રવાલને આર્કિટેક્ચર ડિપાર્ટમેન્ટમાં મોકલીને જે રીતે બચાવવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો, તે જોતા લાગે છે કે તંત્ર આરોપીઓને બચાવવામાં જ વ્યસ્ત છે. હવે જ્યારે CBI ના સકંજામાં તેઓ આવી ગયા છે, ત્યારે જોવું એ રહે છે કે શું કાયદો આ ‘પાવરફુલ’ અધિકારીઓને સજા અપાવી શકશે કે પછી હંમેશની જેમ ‘પુરાવાઓનો અભાવ’ કહીને કેસ દબાવી દેવાશે. ભ્રષ્ટાચાર મુક્ત ભારતની વાતો વચ્ચે હરિયાણાનું આ કૌભાંડ એ દર્શાવે છે કે ખુરશી પર બેઠેલા લોકો માટે દેશની સેવા કરતા પોતાની તિજોરી ભરવી વધુ મહત્વની છે.
આ પણ વાંચો:
