Student Suicide Crisis Gujarat: ગુજરાતમાં છેલ્લા ચાર વર્ષમાં વિદ્યાર્થીઓની આત્મહત્યાના આંકડાએ સમગ્ર શિક્ષણ વ્યવસ્થાની પોલ ખોલી નાખી છે. કોંગ્રેસના મુખ્ય પ્રવક્તા ડૉ. મનીષ દોશીએ રજૂ કરેલા ચોંકાવનારા આંકડા મુજબ, ૨૦૨૦-૨૧ થી ૨૦૨૪-૨૫ દરમિયાન કુલ ૧,૦૬૩ વિદ્યાર્થીઓએ હતાશામાં આવીને પોતાનું જીવન ટૂંકાવી લીધું છે. ખાસ કરીને વર્ષ ૨૦૨૪-૨૫માં ૫૬૮ વિદ્યાર્થીઓના મોતનો આંકડો એ વાતનો પુરાવો છે કે ગુજરાતમાં હવે શિક્ષણ મેળવવું કે પરીક્ષા આપવી એ વિદ્યાર્થીઓ માટે મોતને આમંત્રણ આપવા સમાન બની ગયું છે. રાજ્યમાં દર ૧૫ કલાકે એક વિદ્યાર્થી આત્મહત્યા કરી રહ્યો છે, છતાં સત્તાના નશામાં ચૂર સરકાર ગંભીરતા દાખવવાને બદલે આંકડાઓ સાથે રમવામાં વ્યસ્ત છે. આ આંકડા માત્ર કાગળ પરના અક્ષરો નથી, પરંતુ ૧,૦૬૩ પરિવારોના એ આક્રંદનો અવાજ છે જેણે પોતાના સંતાનો ગુમાવ્યા છે.
વધતો જતો આત્મહત્યાનો ગ્રાફ: આંકડાઓની ભયાનકતા
ડૉ. મનીષ દોશીના જણાવ્યા મુજબ, ગુજરાતમાં વિદ્યાર્થીઓની આત્મહત્યાનો આલેખ ભયજનક રીતે ઉપર ચડી રહ્યો છે. વર્ષ ૨૦૨૦-૨૧ માં ૧૫૧, ૨૦૨૨-૨૩ માં ૧૬૧, ૨૦૨૩-૨૪ માં ૧૮૩ અને ત્યારબાદ એકાએક ૨૦૨૪-૨૫ માં ૫૬૮ વિદ્યાર્થીઓએ આત્મહત્યા કરી, જે સિસ્ટમની નિષ્ફળતાનું સૌથી મોટું પ્રમાણ છે. નેશનલ ક્રાઈમ રેકોર્ડ બ્યુરો (NCRB) ના આંકડાઓ પણ આખા દેશની ગંભીર સ્થિતિને ઉજાગર કરે છે. દેશમાં ૨૦૧૯ થી ૨૦૨૪ દરમિયાન ૧૮ વર્ષથી નીચેના ૬૩,૯૧૫ બાળકોએ જીવનનો અંત આણ્યો છે, જ્યારે ૩૦ વર્ષથી નીચેના ૧૨,૫૯૮ યુવાનોએ માત્ર પરીક્ષામાં નિષ્ફળતાના ડરથી મોતને વહાલું કર્યું છે. વર્ષ ૨૦૨૪માં દેશભરમાં ૧૪,૪૮૮ વિદ્યાર્થીઓએ આત્મહત્યા કરી છે, જેમાં ૧૬ ટકાનો વધારો એ સાબિત કરે છે કે ભારતનું યુવાધન માનસિક રીતે ભાંગી રહ્યું છે.
પેપર લીક અને કૌભાંડો: યુવાનોના સપનાઓનું કતલખાનું
ગુજરાતની શિક્ષણ પ્રણાલી આજે પેપર લીક અને ભરતી કૌભાંડોના અડ્ડા જેવી બની ગઈ છે. વિદ્યાર્થીઓ રાત-દિવસ મહેનત કરે, મા-બાપ લાખોનું દેવું કરીને ફી ભરે અને અંતે જ્યારે પરીક્ષાનો દિવસ આવે ત્યારે પેપર ફૂટી જાય! NEET, JEE, CUET, GPSC અને UPSC જેવી પરીક્ષાઓમાં થતી ગેરરીતિઓએ વિદ્યાર્થીઓનો સિસ્ટમ પરથી વિશ્વાસ ઉઠાવી લીધો છે. ડૉ. દોશીના શબ્દોમાં કહીએ તો, આ માત્ર આંકડા નથી, પરંતુ સરકારની અણઘડ નીતિઓ અને ભ્રષ્ટ વહીવટના કારણે થયેલી યુવાનોની આત્મહત્યા છે. વર્ષો સુધી પરિણામો અટકી જવા, ભરતી પ્રક્રિયાઓ ખેંચાવી અને ડિગ્રી લીધા પછી પણ નોકરીની કોઈ ખાતરી ન હોવી, આ પરિસ્થિતિએ યુવાનોને માનસિક રીતે એટલા લાચાર બનાવી દીધા છે કે તેમને આત્મહત્યા સિવાય કોઈ રસ્તો દેખાતો નથી.
સરકારની નિષ્ફળતા: જાહેરાતોના ગપગોળા અને વાસ્તવિકતા
ગુજરાત સરકાર જાહેરાતો કરવામાં અને ‘વાઈબ્રન્ટ’ હોવાના દાવા કરવામાં જેટલી ઉતાવળી છે, તેટલી જ યુવાનોના માનસિક સ્વાસ્થ્ય બાબતે ઉદાસીન છે. કોંગ્રેસે સરકાર પર પ્રહાર કરતા કહ્યું છે કે, રાજ્યમાં માત્ર સત્તા ટકાવી રાખવાની જ દોડધામ છે, વિદ્યાર્થીઓના જીવ બચાવવા માટે કોઈ નક્કર નીતિ કે ગંભીરતા નથી. દર વર્ષે નવી ગેરરીતિ સામે આવે છે, વિરોધ થાય છે, આંદોલનો થાય છે, પરંતુ અંતે તો એક સામાન્ય વિદ્યાર્થી જ પીસાય છે. સરકાર કોઈ મોટા અધિકારી કે માથાભારે નેતાને સજા કરવાને બદલે સમગ્ર મામલાને રફેદફે કરી દે છે. આ પ્રકારની વહીવટી નિષ્ક્રિયતા વિદ્યાર્થીઓને માનસિક રીતે હતાશાના ગર્તામાં ધકેલી રહી છે.
કોંગ્રેસની માંગ: હવે આર-પારની લડાઈની જરૂર
ડૉ. મનીષ દોશીએ સરકાર સમક્ષ પાંચ કડક માંગણીઓ મૂકી છે જે યુવાનોના હિતમાં છે. પ્રથમ, પેપર લીક અને પરીક્ષા કૌભાંડો માટે અત્યંત કડક કાયદો લાવવામાં આવે. બીજું, દરેક શિક્ષણ સંસ્થામાં ફરજિયાત માનસિક સ્વાસ્થ્ય કાઉન્સેલિંગ સેન્ટર અને ૨૪/૭ હેલ્પલાઇન શરૂ થાય. ત્રીજું, તમામ ભરતી અને પ્રવેશ પરીક્ષાઓ સંપૂર્ણ પારદર્શક અને સમયબદ્ધ રીતે લેવાય. ચોથું, આત્મહત્યાના કેસોની તપાસ માટે વિશેષ તપાસ કમિશનની રચના થાય. અને પાંચમું, આ કૌભાંડો પાછળ જવાબદાર મોટા અધિકારીઓ અને રાજકીય વ્યક્તિઓ સામે સખત પગલાં લેવામાં આવે. પ્રશ્ન એ છે કે શું આ સરકાર ખરેખર યુવાનોના ભવિષ્યને બચાવવા માંગે છે કે પછી આ ગેરરીતિઓ જ તેમની સત્તાનું મૂળ છે?
આજની આ સ્થિતિ જોતા એવું લાગે છે કે આપણે એક એવી સિસ્ટમમાં જીવી રહ્યા છીએ જ્યાં યુવાનોની મહેનત કરતાં સેટિંગ્સનું મહત્વ વધુ છે. એક વિદ્યાર્થી જ્યારે પેપર આપવા જાય છે, ત્યારે તે માત્ર પોતાનું જ નહીં, પણ પોતાના આખા પરિવારનું સપનું લઈને જાય છે. જ્યારે તે સપનું તૂટે છે, ત્યારે આખું પરિવાર વિખેરાઈ જાય છે. આત્મહત્યા માત્ર એક વ્યક્તિનું મૃત્યુ નથી, તે એક આખા પરિવારનું સામાજિક અને માનસિક મોત છે. ગુજરાતના ભવિષ્ય એવા આ યુવાનોના મોતની જવાબદારી સરકાર અને વહીવટી તંત્રએ સ્વીકારવી જ પડશે. જો સમયસર આ કૌભાંડોને અટકાવવામાં નહીં આવે અને શિક્ષણ વ્યવસ્થાને દલાલોના પંજામાંથી મુક્ત નહીં કરવામાં આવે, તો આ આંકડો આવનારા સમયમાં વધુ ભયાનક બનશે. આ આક્રોશ માત્ર કોંગ્રેસનો નથી, આ આક્રોશ ગુજરાતના દરેક તે માતા-પિતાનો છે.
આ પણ વાંચો:
Jairam Ramesh: ગ્રેટ નિકોબાર પોર્ટ પ્રોજેક્ટ સામે જયરામ રમેશના તીક્ષ્ણ સવાલો! – thegujaratreport.com
