India people Debt: ભારતમાં લોકોના માથે દેવાનો બોજ ઝડપથી વધી રહ્યો છે. રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI)ના તાજેતરના નાણાકીય સ્થિરતા અહેવાલ મુજબ માર્ચ 2023માં દરેક ભારતીય પર સરેરાશ 3.9 લાખ રૂપિયાનું દેવું હતું, જે માર્ચ 2025 સુધીમાં વધીને 4.8 લાખ રૂપિયા થઈ ગયું છે. એટલે કે, બે વર્ષમાં દેવું 23% વધ્યું, દરેક વ્યક્તિ પર 90,000 રૂપિયા વધારાનો બોજ આવ્યો.
દેવું કેવી રીતે ગણાય છે?
માથાદીઠ દેવું એટલે સરકારનું કુલ દેવું દેશની વસ્તી વડે ભાગીને મળતી રકમ. આ રીતે ગણતરી થાય છે.
માથાદીઠ દેવું = કુલ દેવું ÷ દેશની વસ્તી
દેવું કેમ વધી રહ્યું છે?
લોકો અનેક પ્રકારની લોન લઈ રહ્યા છે, ખાસ કરીને હોમ લોનમાં ઝડપી વધારો થયો છે. RBIના અહેવાલ મુજબ, ઘરગથ્થુ દેવાનો 29% હિસ્સો હાઉસિંગ લોન સાથે જોડાયેલો છે. આ ઉપરાંત, બિન-રહેણાંક લોન (જેમ કે વાણિજ્યિક મિલકતો માટે લોન) પણ 54.9% હિસ્સો ધરાવે છે. આ લોનનો ઉપયોગ મોટે ભાગે વપરાશના હેતુ માટે થાય છે.
જૂના ઉધાર લેનારાઓ નવા લોકો કરતાં એક તૃતીયાંશ વધુ લોન લઈ રહ્યા છે.
શું આ ચિંતાનો વિષય છે?
RBIના જણાવ્યા મુજબ ભારતનું દેવું GDPના 41.9% છે, જે અન્ય ઉભરતા દેશો (46.6%) કરતાં ઓછું છે. મોટાભાગના લોન લેનારાઓનું રેટિંગ સારું છે, એટલે કે તેઓ લોન ચૂકવી શકે તેવી ક્ષમતા ધરાવે છે. કોવિડ-19ના સમયની સરખામણીમાં લોન ન ચૂકવવાનો દર પણ ઘટ્યો છે. જોકે, જે લોકોનું રેટિંગ ઓછું છે અને દેવું વધારે છે, તેમના માટે થોડું જોખમ રહેલું છે. ખાસ કરીને, 70%થી વધુ લોન-ટુ-વેલ્યુ (LTV) રેશિયો ધરાવતા લોકો નાણાકીય સ્થિરતા માટે ચિંતાનું કારણ બની શકે છે.
વિદેશી દેવું પણ વધ્યું
માર્ચ 2025 સુધીમાં ભારતનું બાહ્ય દેવું $736.3 બિલિયન (લગભગ 61.5 લાખ કરોડ રૂપિયા) છે, જે ગયા વર્ષ કરતાં 10% વધુ છે. આ દેવું GDPના 19.1% છે. આમાં સૌથી મોટો હિસ્સો બિન-નાણાકીય કંપનીઓ (35.5%), બેંકો (27.5%) અને સરકારો (22.9%)નો છે.
RBI શું કહે છે?
રિઝર્વ બેંકે ચેતવણી આપી છે કે દેવું વધવું એ નાણાકીય સ્થિરતા માટે જોખમ બની શકે છે. તેથી, લોન આપવાની પ્રક્રિયા અને ઉધાર લેનારાઓની પ્રોફાઈલ પર નજર રાખવી જરૂરી છે. જોકે, હાલની સ્થિતિ નિયંત્રણમાં છે અને મોટા ભાગના લોન લેનારાઓ સમયસર ચૂકવણી કરી રહ્યા છે.
