Jairam Ramesh: દેશભરના લાખો મેડિકલ ઉમેદવારોના ભવિષ્ય સાથે જોડાયેલા NEET-UG ૨૦૨૬ પેપર લીક અને પરીક્ષા રદ થવાના મહાવિવાદ વચ્ચે દેશનું રાજકારણ હવે સંસદના ચોગાન સુધી પહોંચી ગયું છે. રાજ્યસભામાં કોંગ્રેસ પક્ષના ચીફ વ્હીપ અને વરિષ્ઠ નેતા જયરામ રમેશે કેન્દ્રીય શિક્ષણ મંત્રી ધર્મેન્દ્ર પ્રધાન વિરુદ્ધ સત્તાવાર રીતે ‘વિશેષાધિકાર ભંગ’ (Privilege Motion) ની નોટિસ ફટકારી દીધી છે. રાજ્યસભાના સભાપતિ સી. પી. રાધાકૃષ્ણનને સંબોધીને મોકલવામાં આવેલી આ અત્યંત ગંભીર નોટિસમાં કોંગ્રેસે આક્ષેપ કર્યો છે કે, નીટ પરીક્ષા રદ થયા બાદ દિલ્હીમાં આયોજિત એક સત્તાવાર પત્રકાર પરિષદ દરમિયાન શિક્ષણ મંત્રીએ દેશની સર્વોચ્ચ લોકશાહી સંસ્થા એટલે કે સંસદની પ્રતિષ્ઠિત ‘શિક્ષણ સંબંધી સ્થાયી સમિતિ’ (Parliamentary Standing Committee on Education) વિરુદ્ધ અત્યંત અશોભનીય અને અપમાનજનક ટિપ્પણીઓ કરીને સંસદની ગરિમાને ભારે ઠેસ પહોંચાડી છે.
જયરામ રમેશનો સોશિયલ મીડિયા પર ખુલાસો અને મંત્રીના વલણ સામે પ્રચંડ આક્રોશ
આ આખા મામલા અંગે કોંગ્રેસના વરિષ્ઠ સાંસદ જયરામ રમેશે સોમવારે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘એક્સ’ (X) પર એક વિગતવાર પોસ્ટ શેર કરીને દેશની જનતાને માહિતગાર કર્યા છે. તેમણે પત્રની નકલ જાહેર કરતાં સ્પષ્ટ લખ્યું કે, મેં સંસદ અને આપણી પવિત્ર સંસદીય સમિતિઓની ગરિમા તેમજ સ્વાયત્તતાને ઓછી કરવાના સભાન પ્રયાસ બદલ કેન્દ્રીય શિક્ષણ મંત્રી ધર્મેન્દ્ર પ્રધાન વિરુદ્ધ ‘રાજ્યોની પરિષદ’ (રાજ્યસભા) માં પ્રક્રિયા અને કાર્ય સંચાલનના નિયમોના સત્તાવાર નિયમ ૧૮૭ હેઠળ વિશેષાધિકારના ભંગનો પ્રશ્ન ઉઠાવતી નોટિસ આપી છે. જયરામ રમેશે આકરા પ્રહારો કરતા ઉમેર્યું કે, ધર્મેન્દ્ર પ્રધાને આ નિરંકુશ ટિપ્પણી એવા શિક્ષણ મંત્રાલયના સર્વોચ્ચ વડા તરીકે કરી છે, જે મંત્રાલયની ઘોર વહીવટી નિષ્ફળતા અને પેપર લીકના કારણે આજે દેશભરના લાખો તેજસ્વી યુવાનોનું ભવિષ્ય સંપૂર્ણપણે અંધકારમાં ધકેલાઈ ગયું છે.
I have given notice of question of privilege under Rule 187 of Rules of Procedure and Conduct of Business in the Council of States against the Union Minister of Education for having lowered the dignity of Parliament and Parliamentary Committees. He has made these outrageous… pic.twitter.com/UdkFW6g1tc
— Jairam Ramesh (@Jairam_Ramesh) May 18, 2026
૧૫ મેની તે વિવાદિત પત્રકાર પરિષદ: પત્રકારોના તીખા સવાલો પર કેમ ભડક્યા શિક્ષણ મંત્રી?
જયરામ રમેશે રાજ્યસભાના સભાપતિ સી. પી. રાધાકૃષ્ણનને સુપરત કરેલી નોટિસમાં ૧૫ મે, ૨૦૨૬ ના રોજ નવી દિલ્હીમાં ઘટેલી ઘટનાનો ક્રમિક ચિતાર આપ્યો છે. તે દિવસે કેન્દ્રીય મંત્રી ધર્મેન્દ્ર પ્રધાને નીટ-યુજી પેપર લીક અને દેશવ્યાપી પરીક્ષા રદ થવાના સંવેદનશીલ મુદ્દા પર મંત્રાલય તરફથી પત્રકારો સાથે સંવાદ સાધ્યો હતો. આ પરિષદ દરમિયાન જાગૃત પત્રકારોએ શિક્ષણ મંત્રીને ખૂબ જ તાર્કિક પ્રશ્ન પૂછ્યો હતો કે, “તમારા શિક્ષણ મંત્રાલયે દેશની સર્વોચ્ચ સંસદીય સ્થાયી સમિતિ દ્વારા રાષ્ટ્રીય પરીક્ષા એજન્સી (NTA) ના માળખાકીય સુધારા અને સુરક્ષા બાબતે અગાઉ આપવામાં આવેલી મહત્વની ભલામણોનો સ્વીકાર કેમ ન કર્યો? મંત્રાલયે તે દિશામાં નક્કર પગલાં ભરવામાં આટલી મોટી ઉદાસીનતા કેમ દાખવી?” આ સવાલ સાંભળતા જ મંત્રી પોતાનો સંયમ ગુમાવી બેઠા હતા.
ધર્મેન્દ્ર પ્રધાનનું વિવાદાસ્પદ નિવેદન: ‘સ્થાયી સમિતિમાં વિપક્ષના સભ્યો છે, તેઓ એક ચોક્કસ રીતે જ લખે છે’
કોંગ્રેસની નોટિસ મુજબ, પત્રકારોના આ પાયાના પ્રશ્નનો ઉત્તર આપતી વખતે શિક્ષણ મંત્રી ધર્મેન્દ્ર પ્રધાને સંસદીય પ્રણાલીની મર્યાદા ઓળંગતા નકારાત્મક લહેકામાં કહ્યું હતું કે, “હું દેશની સંસદની સ્થાયી સમિતિ પર કોઈ ટિપ્પણી કરવા માંગતો નથી. હું તેના બદલે સરકારે નીમેલી નિષ્ણાતોની ઉચ્ચ સ્તરીય સમિતિ (HLCE) એટલે કે રાધાકૃષ્ણન સમિતિ વિશે જ બોલીશ. આ સંસદની સ્થાયી સમિતિની અંદર વિપક્ષના સભ્યો પણ બેસે છે અને તેઓ વસ્તુઓને હંમેશા એક ચોક્કસ પૂર્વગ્રહયુક્ત રીતે જ લખે છે, આ બાબત તમે પણ સારી રીતે જાણો છો. એટલા માટે જ, હું આ સંસદીય સ્થાયી સમિતિના રિપોર્ટ કે ભલામણો પર કોઈ વાત નહીં કરું.” મંત્રીના આ જવાબે વિપક્ષ સહિત બંધારણીય નિષ્ણાતોને પણ ચોંકાવી દીધા હતા.
સંસદીય સમિતિઓ એટલે ‘મિની-સંસદ’, કારોબારીની જવાબદારી લોકશાહીનો મૂળભૂત સિદ્ધાંત
જયરામ રમેશ અને કોંગ્રેસ પક્ષનું સ્પષ્ટ માનવું છે કે કેન્દ્રીય શિક્ષણ મંત્રીનું આ પ્રકારનું પક્ષપાતી નિવેદન અત્યંત અપમાનજનક અને અસંવિધાનિક છે. લોકશાહી વ્યવસ્થામાં સંસદીય સમિતિઓ કોઈ એક પક્ષની નથી હોતી, પરંતુ તે ભારતની સંસદનો જ એક વિસ્તૃત અને સર્વસંમતિ ધરાવતો ભાગ છે, જેને દેશના બંધારણમાં ‘મિની-સંસદ’ (Mini-Parliament) તરીકેનું બહુમાન આપવામાં આવ્યું છે. આ સમિતિઓમાં તમામ પક્ષોના સાંસદો પક્ષભેદ ભૂલીને દેશહિતના વિષયો પર રિપોર્ટ તૈયાર કરે છે. તેથી, દેશની વિધાયિકા (સંસદ) અને તેની સમિતિઓ પ્રત્યે ભારતની કારોબારી (સરકાર અને મંત્રીઓ) ની સંપૂર્ણ જવાબદારી અને આદર હોવો એ આપણી લોકશાહી રાજનીતિનો એક પાયાનો અને પવિત્ર મૌલિક સિદ્ધાંત છે, જેનો મંત્રીએ અનાદર કર્યો છે.
દેશની શિક્ષણ વ્યવસ્થાની વિશ્વસનીયતા, લાખો વિદ્યાર્થીઓનો આક્રોશ અને સંસદની સર્વોચ્ચ ગરિમા વચ્ચે ઉભા થયેલા આ સંવેદનશીલ વિવાદ પર એક જવાબદાર પત્રકાર તરીકે તટસ્થ રહીને સિસ્ટમ સામે સવાલો પૂછવા અનિવાર્ય છે:
૧. જો દેશની સંસદીય સ્થાયી સમિતિએ નેશનલ ટેસ્ટિંગ એજન્સી (NTA) ના કાર્યો, પરીક્ષા પદ્ધતિની ખામીઓ અને સુરક્ષાના માળખા અંગે અગાઉથી જ સત્તાવાર રીતે ભલામણો કરી દીધી હતી, તો શિક્ષણ મંત્રાલયે સમયસર તે ભલામણો અમલમાં કેમ ન મૂકી? શું વહીવટી તંત્રની આ આળસ અને બેદરકારી જ ૨૨ લાખ વિદ્યાર્થીઓના ભવિષ્યને રોળનારા NEET-UG ૨૦૨૬ પેપર લીક માટે જવાબદાર નથી?
૨. કેન્દ્રીય શિક્ષણ મંત્રી ધર્મેન્દ્ર પ્રધાન દ્વારા મીડિયા સમક્ષ એમ કહેવું કે ‘સંસદીય સમિતિમાં વિપક્ષના સભ્યો હોવાથી તેઓ વસ્તુઓ એક ચોક્કસ પૂર્વગ્રહથી લખે છે’, શું દેશની લોકતાંત્રિક પ્રણાલી પરનો અવિશ્વાસ દર્શાવે છે? જો દેશના કેબિનેટ મંત્રી જ તમામ પક્ષોના સાંસદોની બનેલી સંસદીય સમિતિના અહેવાલોને માત્ર ‘વિપક્ષી એજન્ડા’ કહીને નકારી કાઢશે, તો ભવિષ્યમાં બંધારણીય સમિતિઓની સ્વાયત્તતા અને કાયદાકીય કિંમત શું રહી જશે?
૩. કોંગ્રેસે રાજ્યસભામાં નિયમ ૧૮૭ હેઠળ વિશેષાધિકાર ભંગની નોટિસ આપીને આ મુદ્દાને મોટો રાજકીય રંગ આપ્યો છે. પરંતુ સવાલ એ પણ થાય છે કે, જ્યારે દેશનો યુવાન પેપર લીક, પરીક્ષાઓ રદ થવા અને આત્મહત્યા જેવી ભયાનક જમીની કટોકટીનો સામનો કરી રહ્યો છે, ત્યારે સંસદની અંદર મંત્રીઓના નિવેદનોના શબ્દો પકડવા પાછળ શક્તિ વેડફવાને બદલે, શું વિપક્ષ અને શાસક પક્ષ સાથે મળીને સંસદમાં એક એવો કડક રાષ્ટ્રીય કાયદો ન બનાવી શકે જેનાથી ભવિષ્યમાં કોઈ પણ પરીક્ષાનું પેપર લીક કરવાનું કોઈ વિચારી પણ ન શકે? જનતાને શાબ્દિક યુદ્ધો જોઈએ છે કે કાયમી ન્યાય?
આ પણ વાંચો:
