Kalu Bhai Amrutiya Jetpar Farmers Protest: ગુજરાતના રાજકારણમાં એક અત્યંત અસામાન્ય અને કદાચ અભૂતપૂર્વ કહી શકાય તેવી ઘટના મોરબી જિલ્લાના જેતપર ગામમાં જોવા મળી છે. એક તરફ રાજ્યના શ્રમ અને રોજગાર મંત્રી કાંતિભાઈ અમૃતિયા છે, જેઓ દાયકાઓથી મોરબીના રાજકારણ પર પ્રભુત્વ ધરાવે છે, તો બીજી તરફ તેમના જ સગા નાના ભાઈ કાળુભાઈ અમૃતિયા છે, જેઓ ખેડૂતોની આંદોલનની લડાઈમાં સૌથી આગળ ઉભા છે. આ કોઈ સામાન્ય કૌટુંબિક મતભેદ નથી, પરંતુ લોકહિત અને અંગત સંબંધો વચ્ચેની એક મોટી ટક્કર છે. કાળુભાઈ પોતે સ્પષ્ટપણે કહે છે કે તેઓ આ ખેડૂતોની લડાઈમાં એક સામાન્ય નાગરિક અને જમીન સાથે જોડાયેલા વ્યક્તિ તરીકે ઉભા છે, જ્યારે તેમનો ભાઈ સરકારનો હિસ્સો છે. આ સંઘર્ષ એ વાતનું પ્રમાણ છે કે જ્યારે અસ્તિત્વ ટકાવવાની વાત આવે, ત્યારે વ્યક્તિ રક્તના સંબંધો કરતા પણ જમીનના સંબંધોને વધુ મહત્વ આપે છે.
રાજકારણ અને ખેડૂતોનું હિત
કાળુભાઈ અમૃતિયા જ્યારે ખેડૂતોના આ આંદોલનનું નેતૃત્વ કરી રહ્યા છે, ત્યારે પ્રશ્ન એ ઉભો થાય છે કે શું પરિવારમાં કોઈ ડખા નથી થતા? કાળુભાઈ બહુ શાંતિથી જવાબ આપે છે કે, “એ તેમનું રાજકારણ કરે છે, હું મારા ખેતરની અને મારા ગામની રક્ષા માટે આવ્યો છું.” નોંધપાત્ર વાત એ છે કે, મંત્રી કાંતિભાઈ અમૃતિયાના ખેતરમાં આ વિવાદાસ્પદ વીજ લાઈન પસાર થતી નથી, જ્યારે કાળુભાઈ અને અન્ય ખેડૂતોની જમીનમાંથી આ લાઈન પસાર થઈ રહી છે. કાળુભાઈ કટાક્ષમાં કહે છે કે તેમને પોતાના ભાઈને પૂછવાની કોઈ જરૂર નથી કે તેમના ખેતરમાંથી લાઈન કેમ નથી જતી. મંત્રીનો ભાઈ હોવા છતાં, કાળુભાઈ જે પ્રકારે સરકાર અને તંત્રની સામે ઉભા છે, તે દર્શાવે છે કે આંદોલન હવે કોઈપણ નેતાના પ્રભાવથી મુક્ત થઈ ચૂક્યું છે.
સત્તાની ત્રિપુટી અને ખેડૂતોની લાચારી
આંદોલનકારી ખેડૂતો અને કાળુભાઈનું માનવું છે કે ગુજરાત સરકારમાં અત્યારે માત્ર ત્રણ જ લોકોનું શાસન ચાલે છે. જ્યારે તેમને પૂછવામાં આવ્યું કે તેઓ મુખ્યમંત્રી કે વડાપ્રધાનની વાત કરે છે, ત્યારે તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે રાજ્યના નિર્ણયો લેતી વખતે આ ત્રણ નેતાઓની સત્તા સર્વોપરી છે. ખેડૂતોનું આ દર્દ છે કે તેઓ છેલ્લા ઘણા સમયથી પોતાની માંગણીઓ લઈને કલેક્ટર, એસપી અને અન્ય અધિકારીઓ પાસે ગયા છે, પરંતુ કોઈ પણ તેમને સાંત્વના આપવા કે સમસ્યા ઉકેલવા તૈયાર નથી. ખેડૂતોએ છ મુખ્ય મુદ્દાઓની યાદી બનાવી છે, જેનો કોઈ જવાબ તંત્ર દ્વારા આપવામાં આવતો નથી. પોલીસ અને સરકારી મશીનરીનો ઉપયોગ કરીને જે રીતે ખેડૂતોના ખેતરોમાં થાંભલા નાખવામાં આવી રહ્યા છે, તે જોતા સ્પષ્ટ થાય છે કે ખેડૂતોના મનમાં સરકાર પ્રત્યેનો ભરોસો સંપૂર્ણપણે તૂટી ચૂક્યો છે.
વર્ષોનો વિશ્વાસ અને તૂટેલા વાયદાઓ
જેતપર અને આસપાસના ગામોના ખેડૂતો 1985 થી ભારતીય જનતા પાર્ટીને સમર્થન આપી રહ્યા છે. કાળુભાઈ કહે છે કે, અમે વર્ષોથી પાર્ટી પર વિશ્વાસ રાખ્યો હતો, પરંતુ જ્યારે ખેડૂતોના ખેતરો અને આજીવિકા બચાવવાની વાત આવી, ત્યારે પાર્ટીએ તેમને દગો દીધો છે. ખેડૂતોના આંખમાં રહેલા આંસુ અને તેમની જમીન જે રીતે જબરદસ્તી હડપવામાં આવી રહી છે, તે જોયા પછી હવે કોઈ પણ પક્ષનું નામ લેવા તૈયાર નથી. ખેડૂતોની એક જ માંગ છે કે કાં તો રૂટ બદલો, અથવા ખેડૂતો સાથે વાજબી સંવાદ કરો. પોલીસ પ્રોટેક્શન લઈને બળજબરીપૂર્વક કામગીરી કરવાને બદલે, સરકાર એકવાર ખેડૂતોની વાત સાંભળે તો આ સમસ્યાનો ઉકેલ આવી શકે છે, પરંતુ તંત્રની દાદાગીરી સામે ખેડૂતો હવે આર-પારની લડાઈના મૂડમાં છે.
કૌટુંબિક મૂલ્યો અને જમીનની લડાઈ
સૌથી ચોંકાવનારી બાબત એ છે કે કાંતિભાઈ અમૃતિયાના આખા પરિવારના સભ્યો, તેમના ભાઈઓ અને કુટુંબીજનો આ આંદોલનમાં કાળુભાઈની સાથે છે. એકમાત્ર મંત્રી કાંતિભાઈ અમૃતિયા આ બાબતે અલગ સ્ટેન્ડ ધરાવે છે. કાળુભાઈએ જણાવ્યું કે તેઓ પોતે ચાર વાર સમાધાન માટે મંત્રી પાસે ગયા હતા, પરંતુ કોઈ નક્કર પરિણામ ન આવતા હવે આ આંદોલન અટકવાનું નથી. આ એક એવું મહાભારત છે જ્યાં એક ભાઈ સત્તાના પક્ષે છે અને બાકીનો આખો પરિવાર ખેડૂતોના પક્ષે છે. સમાજના અને પરિવારના વડીલો પણ હવે આ બાબતે મૌન છે, કારણ કે તેમને પણ લાગે છે કે ખેડૂતોની માંગણીઓ વ્યાજબી છે. કાળુભાઈએ અન્નનો ત્યાગ કરીને આ લડતને ગંભીર બનાવી દીધી છે, જે દર્શાવે છે કે આ લડાઈ હવે માત્ર જમીનની નથી, પણ આત્મસન્માનની છે.
પીછેહઠ કરવાનો પ્રશ્ન જ નથી
આ આંદોલન અત્યારે ખેડૂતોની એકતાનું પ્રતીક બની ગયું છે. કાળુભાઈ અમૃતિયા કહે છે કે તેઓ ત્યાં સુધી લડશે જ્યાં સુધી ખેડૂતોને ન્યાય નહીં મળે. આ માત્ર મોરબી કે જેતપરનો પ્રશ્ન નથી, પરંતુ ગુજરાતભરના ખેડૂતોની વેદના છે. જ્યારે તંત્ર મનમાની કરે ત્યારે જનતાને રસ્તા પર આવવું પડે છે, અને આ કિસ્સામાં તો સત્તાધારી પક્ષના જ માણસોએ સરકાર સામે મોરચો માંડ્યો છે. ખેડૂતોએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તેઓ કોઈપણ પ્રકારની લાલચ કે દબાણમાં આવવાના નથી. આખું ગામ અને ખેડૂત સમાજ એકજુટ છે. હવે સરકાર શું નિર્ણય લે છે તે જોવાનું રહ્યું, પરંતુ કાળુભાઈ અને તેમના સાથી ખેડૂતોએ સંકલ્પ કર્યો છે કે તેઓ પિછેહઠ કરવાના નથી.
આ પણ વાંચો:
Farmers Protest Gujarat: 30 ના બદલે 3 હજાર ખેડૂતો બરબાદ – thegujaratreport.com
