Farmers Protest Gujarat: ગુજરાતના કચ્છ અને જામનગર પંથકમાં હાલ ખેડૂતો અને વીજ કંપનીઓ વચ્ચેનો સંઘર્ષ ચરમસીમાએ પહોંચ્યો છે. રિલાયન્સ કંપની દ્વારા 765 કેવી (KV) ની વીજ લાઈન નાખવા માટે ખેડૂતોની ફળદ્રુપ જમીન અને મંદિરોની જગ્યામાં બળજબરીપૂર્વક ખાડા ખોદવાની કામગીરી શરૂ કરવામાં આવી છે. આ કાર્યવાહી દરમિયાન પોલીસ પ્રોટેક્શનનો ઉપયોગ કરીને ખેડૂતોના અવાજને દબાવવાના પ્રયાસો થઈ રહ્યા છે, જેના કારણે ખેડૂતોમાં ભારે રોષ જોવા મળી રહ્યો છે. જોડિયા તાલુકાના વાવડી ગામમાં તો પરિસ્થિતિ એટલી ગંભીર બની છે કે ગ્રામજનો પોતાની વર્ષો જૂની રામાપીરની મંદિરની જમીન બચાવવા માટે રસ્તા પર ઉતરી આવ્યા છે. આ સમગ્ર ઘટના માત્ર એક વીજ લાઈનનો વિવાદ નથી, પરંતુ ખેડૂતોની આજીવિકા અને તેમની આસ્થા પર થઈ રહેલા પ્રહારની વાર્તા છે.
વૈકલ્પિક રૂટની માંગણી અને સરકારની ઉદાસીનતા
ખેડૂત આગેવાન હરપાલભાઈ આમલિયાએ આ મુદ્દે સરકાર અને કંપનીની નીતિઓ પર આકરા પ્રહારો કર્યા છે. તેમણે પત્રકાર પરિષદમાં સ્પષ્ટ કર્યું કે કંપની જે લાઈન નાખી રહી છે, તે ફળદ્રુપ જમીનમાંથી પસાર થાય છે, જ્યારે સરકાર પાસે રણ અને બિન ઉપજાવ જમીનનો વૈકલ્પિક રૂટ ઉપલબ્ધ છે. હરપાલભાઈના જણાવ્યા અનુસાર, જો લાઈન રણ વિસ્તારમાંથી પસાર કરવામાં આવે તો માત્ર 30 ખેડૂતોને અસર થાય તેમ છે, જ્યારે વર્તમાન રૂટને કારણે લગભગ 3,000 ખેડૂતો બરબાદ થઈ શકે તેમ છે. આશ્ચર્યની વાત એ છે કે, જામનગર, મોરબી અને કચ્છ કલેક્ટરને આ વૈકલ્પિક રૂટ અંગે લેખિત રજૂઆતો કરવા છતાં, સરકાર દ્વારા ખેડૂતોના હિતમાં કોઈ નક્કર પગલાં લેવામાં આવ્યા નથી. ખેડૂતોનો સીધો આક્ષેપ છે કે સરકારને 3,000 ખેડૂતોના ભોગે આ પ્રોજેક્ટ પૂરો કરવામાં વધુ રસ છે.
વાવડી ગામમાં આસ્થા અને જમીનનો સંઘર્ષ
જોડિયા તાલુકાના વાવડી ગામના રહેવાસીઓ માટે આ માત્ર જમીનનો મુદ્દો નથી, પણ તેમના પૂર્વજોની ધરોહર અને રામાપીરના મંદિરની જમીનનો વિષય છે. ગામના સરપંચ અને ગ્રામજનોનું કહેવું છે કે, આ જમીન વર્ષોથી મંદિરની માલિકીની છે અને જો ત્યાંથી વીજ લાઈન પસાર થાય તો તેનું વળતર મંદિરના વિકાસકાર્યોમાં વાપરવું જોઈએ. ગ્રામજનોના મતે, તેમને પોતાના ખિસ્સામાં પૈસા નથી જોઈતા, પરંતુ મંદિરની જમીનનું વળતર ગામની આસ્થાના કેન્દ્ર સમાન આ મંદિરના જીર્ણોદ્ધાર માટે વાપરવું જોઈએ. તેમ છતાં, કંપનીના માણસો પોલીસ પ્રોટેક્શન લઈને બળજબરીપૂર્વક કામગીરી કરવા આવી પહોંચ્યા છે, જેના કારણે ગામની મહિલાઓ અને વૃદ્ધો પણ રડતા-રડતા વિરોધ પ્રદર્શન કરવા મજબૂર બન્યા છે.
પોલીસની હાજરી અને દાદાગીરીના આક્ષેપો
ઘટનાસ્થળના જે દ્રશ્યો સામે આવ્યા છે, તે અત્યંત વસવસો પેદા કરે તેવા છે. એક તરફ ખેડૂતો પોતાની માલિકીની જમીનમાં થઈ રહેલી ગેરકાયદે કામગીરી અટકાવવા માટે વિનંતી કરી રહ્યા છે, તો બીજી તરફ પોલીસ અધિકારીઓ અને કંપનીના માણસો ખેડૂતોને ધમકાવી રહ્યા છે. વીડિયોમાં સ્પષ્ટપણે જોઈ શકાય છે કે ખેડૂતો કલેક્ટરના હુકમની નકલ માંગી રહ્યા છે, પરંતુ અધિકારીઓ દ્વારા કોઈ સંતોષકારક જવાબ આપવામાં આવતો નથી. પોલીસનો ઉપયોગ કરીને ખેડૂતોને શાંત કરી દેવાની આ પદ્ધતિ લોકશાહીના મૂલ્યો સામે મોટો પ્રશ્ન ઉભો કરે છે. ખેડૂતો પોતાની જમીન બચાવવા માટે હીટાચી મશીનરીની સામે ઊભા રહીને સત્યાગ્રહ કરી રહ્યા છે, છતાં તેમની વાત સાંભળવાને બદલે તેમને ડરાવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવી રહ્યો છે.
વિકાસના નામે ખેડૂતોનું અસ્તિત્વ જોખમમાં
આ સમગ્ર મામલે એક મોટો પ્રશ્ન એ થાય છે કે, શું ‘વિકાસ’ ની વ્યાખ્યામાં ખેડૂતોના ખેતર બરબાદ કરવા અને તેમની ફળદ્રુપ જમીનને બિનઉપજાવ બનાવવી અનિવાર્ય છે? હસદેવ હોય કે કચ્છ-જામનગરનો આ પટ્ટો, સરકાર જ્યારે મોટા કોર્પોરેટ્સને પ્રોજેક્ટ આપે છે, ત્યારે ઘણીવાર સ્થાનિકોની સંવેદનાઓને અવગણવામાં આવે છે. આ લાઈનનું કામ માત્ર ખેતીલાયક જમીનને જ નથી નુકસાન પહોંચાડી રહ્યું, પરંતુ ગ્રામીણ અર્થતંત્રને પણ તોડી રહ્યું છે. 3,000 ખેડૂતોની બરબાદીના આંકડા સરકાર માટે કદાચ નાની વાત હોઈ શકે, પરંતુ અસરગ્રસ્ત દરેક ખેડૂત પરિવાર માટે આ એક જીવન-મરણનો સવાલ છે.
લોકશાહીમાં ખેડૂતોના અધિકારોની રક્ષા ક્યારે?
અંતમાં, આ સંઘર્ષ એક એવા વળાંક પર છે જ્યાં સરકાર અને કંપનીએ પોતાની જીદ છોડીને ખેડૂતો સાથે વાતચીત કરવી જોઈએ. વિકાસની પરિયોજનાઓ જનતાના ભોગે નહીં, પણ જનતાની સહમતીથી થવી જોઈએ. જ્યારે હજારો ખેડૂતો એક અવાજે કહી રહ્યા છે કે તેમને વળતર નથી જોઈતું, પણ પોતાની ફળદ્રુપ જમીન અને મંદિરની જગ્યા બચાવવી છે, ત્યારે સરકારે તેની ગંભીરતા સમજવી અનિવાર્ય છે. આ લડાઈ માત્ર એક ગામ કે એક જિલ્લાની નથી, પરંતુ સમગ્ર ગુજરાતના ખેડૂતોના હકની લડાઈ બની ગઈ છે. સરકાર અને પોલીસતંત્ર જો અત્યારે પણ ન જાગે, તો આ અસંતોષ આગામી સમયમાં વધુ વ્યાપક સ્વરૂપ ધારણ કરી શકે છે, જે રાજ્યની શાંતિ અને વ્યવસ્થા માટે જોખમી બની શકે છે.
આ પણ વાંચો:
Modi Gujarat Rally Expenditure: મોદીની એક સભાનું ખર્ચ 50 કરોડ – thegujaratreport.com
