• ઈન્કમટેક્સ સાથે જોડાયેલા કાયદામાં મોટા ફેરફારો- જાણો નિષ્ણાતો શું કહે છે

ભારત સરકાર આવકવેરા સંબંધિત કાયદાઓમાં નવા ફેરફારો કરવા જઈ રહી છે. આ આવકવેરા અધિનિયમ-1961માં એક મોટો ફેરફાર હશે.

આ બિલ ગુરુવારે સંસદના બજેટ સત્રમાં લોકસભામાં રજૂ કરવામાં આવે તેવી અપેક્ષા છે. આ વર્ષનું સામાન્ય બજેટ રજૂ કરતી વખતે નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણે કહ્યું હતું કે સરકાર એક નવું આવકવેરા બિલ લાવવા જઈ રહી છે.

આવકવેરા બિલ-2025માં આવકવેરા અધિનિયમ-1961ના 823 પાનાના સમજૂતીને ઘટાડીને 622 પાના કરવામાં આવ્યા છે.

સંસદ દ્વારા પસાર થયા પછી આ બિલ ભારતમાં 64 વર્ષ જૂના આવકવેરા કાયદાનું સ્થાન લેશે. આનાથી સામાન્ય કરદાતાને શું ફરક પડશે અને તે કેટલો મોટો ફેરફાર સાબિત થઈ શકે છે, અમે કેટલાક નિષ્ણાતો સાથે વાત કરીને આ સમજવાનો પ્રયાસ કર્યો.

આવકવેરા બિલ 2025 સીબીડીટીને ઘણી નવી સત્તાઓ આપે છે અને તેને હવે સંસદની મંજૂરીની જરૂર રહેશે નહીં.

એવું માનવામાં આવે છે કે આ બિલ સંસદમાં રજૂ કર્યા પછી તેને સંસદની સ્થાયી સમિતિને મોકલી શકાય છે જેથી તેના પર વધુ સારા સૂચનો લઈ શકાય.

કાયદો કેટલો સરળ હશે?

દર વર્ષે બજેટ પછી, આવકવેરા સંબંધિત ફેરફારો આવકવેરા કાયદામાં સામેલ કરવામાં આવે છે, પરંતુ દાયકાઓ પછી, આ પહેલી વાર છે જ્યારે આવકવેરા સંબંધિત કાયદાઓમાં ફેરફાર કરવાની પહેલ કરવામાં આવી છે.

નિષ્ણાતોના મતે નવા આવકવેરા બિલની સૌથી મોટી ખાસિયત એ છે કે તેણે આવકવેરા સંબંધિત જોગવાઈઓનું અર્થઘટન સરળ બનાવ્યું છે.

તેનો ઉદ્દેશ્ય અર્થઘટનને કારણે ઉદ્ભવતી જટિલતાઓ અને કાનૂની સમસ્યાઓ ઘટાડવાનો છે.

નિવૃત્ત પ્રિન્સિપલ ચીફ કમિશનર (ઇન્કમ ટેક્સ) અતુલ પ્રણય સમજાવે છે, “વર્તમાન આવકવેરા કાયદામાં એવી જોગવાઈઓ છે કે જે ફક્ત સામાન્ય લોકો જ નહીં, પરંતુ ક્યારેક સીએ અને વકીલો પણ સમજી શકતા ન હતા અને તેઓએ તેનું અલગ રીતે અર્થઘટન કર્યું હતું, જેના કારણે ઘણા કાનૂની મુદ્દાઓ ઉભા થયા હતા.”

“હવે જેમ આવકવેરા કાયદામાં પાછલા વર્ષ અને આકારણી વર્ષ વિશે વાત કરવામાં આવે છે, તે સામાન્ય લોકો માટે તેને સમજવું સરળ નથી. આને દૂર કરીને નવા બિલમાં નાણાકીય વર્ષ અને કર વર્ષનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે.”

“આ બિલની જોગવાઈઓમાં આવકવેરા સંબંધિત કાયદાઓને સરળ બનાવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો છે જેથી સામાન્ય લોકો પણ તેને સમજી શકે.”

આ પણ વાંચો- બિહાર: મહિલા લોન રિકવરી એજન્ટના પ્રેમમાં પડી, પતિને છોડીને તેની સાથે કર્યા લગ્ન કર્યા

જોકે, ઘણા નિષ્ણાતો આવકવેરા કાયદામાં અપેક્ષા મુજબ કોઈ ફેરફાર જોઈ રહ્યા નથી.

ધ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ચાર્ટર્ડ એકાઉન્ટન્ટ્સ ઓફ ઇન્ડિયાના ભૂતપૂર્વ વડા વેદ જૈન કહે છે, “સ્પષ્ટપણે કહીએ તો આ બિલમાં જોગવાઈઓ કોઈ મોટો ફેરફાર નથી. તે ફક્ત જૂના કાયદાને સુધારે છે અને પુનર્ગઠન કરે છે. બિનજરૂરી જોગવાઈઓ દૂર કરવામાં આવી છે અને જૂના કાયદાઓને નવા નંબર આપવામાં આવ્યા છે.”

હાલના આવકવેરા કાયદામાં આવી ઘણી જોગવાઈઓ છે, જેને સરળ સમજણ માટે અનેક વિભાગોમાં સમજાવવામાં આવી છે. આ રીતે કોઈ ચોક્કસ કરને સમજવા માટે તેની સમજૂતીને ઘણા સ્તરે વાંચવી જરૂરી છે.

અતુલ પ્રણય કહે છે, “નવા બિલની પરિભાષા સમજવામાં સરળ બનાવવામાં આવી છે, જેથી વિવાદ ઓછો થઈ શકે. એકંદરે, આ એક સારો પ્રયાસ છે.”

દર વર્ષે આવકવેરા સંબંધિત કાયદાઓમાં ફેરફાર થાય છે અને આ પ્રક્રિયા સતત ચાલુ રહે છે. દર વર્ષે નાણા બિલમાં જ ઘણી જોગવાઈઓ હોય છે.

નિવૃત્ત ચીફ કમિશનર (આવકવેરા) રજનીકાંત ગુપ્તા કહે છે, “આવકવેરા સંબંધિત હાલના કાયદાઓ ખૂબ જટિલ છે. તેમને સરળ બનાવવાની જરૂરિયાત લાંબા સમયથી અનુભવાઈ રહી હતી.”

“2009 માં, પી ચિદમ્બરમે નાણામંત્રી તરીકે આ બાબતે ગંભીર પ્રયાસો કર્યા હતા અને ‘ડાયરેક્ટ ટેક્સ કોડ-2009’ લાવ્યા હતા, જોકે, તે સમયે આ કામ થઈ શક્યું ન હતું અને આ મામલો સંસદની સ્થાયી સમિતિને મોકલવામાં આવ્યો હતો.”

‘નવા કર વર્ષ’ ની જોગવાઈ

રજનીકાંત ગુપ્તા કહે છે, “આવકવેરા સંબંધિત કાયદામાં ફેરફાર માટે સૂચનો દર વર્ષે આવે છે. તેથી, એવા કાયદાની જરૂર હતી જેમાં દર વર્ષે ઘણા સુધારા કરવાની જરૂર ન પડે. આ માટે સામાન્ય લોકો પાસેથી પણ સૂચનો માંગવામાં આવ્યા હતા.”

“સરકાર પણ ઇચ્છે છે કે આ પ્રક્રિયા સરળ બને, તેથી આ વખતે બજેટમાં જૂની કર વ્યવસ્થામાં કોઈ ફેરફાર કરવામાં આવ્યો નથી અને આવકવેરા મુક્તિ મર્યાદા વધારીને 12 લાખ રૂપિયા કરવામાં આવી છે, જેથી લોકોને નવી કર વ્યવસ્થા પસંદ કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવે.”

નવા આવકવેરા બિલમાં કર વર્ષને ફરીથી વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવ્યું છે; એવું માનવામાં આવે છે કે આ જોગવાઈ વિશ્વભરની કર પ્રણાલીઓ સાથે વધુ સારી રીતે સંકલિત થવા માટે કરવામાં આવી છે.

રજનીકાંત ગુપ્તા સમજાવે છે, “વિશ્વભરના દેશોમાં એક કેલેન્ડર વર્ષ હોય છે, પરંતુ આપણી પાસે પાછલા વર્ષ અને આકારણી વર્ષનો ખ્યાલ છે, જે ઘણા લોકો માટે ખૂબ જ મૂંઝવણભર્યો છે અને તમે દર વર્ષે આવકવેરા ફાઇલ કરનારાઓમાં આ જોઈ શકો છો.”

“જો તમારે વર્ષ 2023-24 માટે આવકવેરો ફાઇલ કરવાનો હોય તો તમારું આકારણી વર્ષ 2024-25 હશે. સામાન્ય લોકો આ પરિભાષાઓને સમજી શકતા નથી.”

જોકે, વેદ જૈન માને છે કે આનાથી બહુ ફેરફાર થવાનો નથી.

વેદ જૈન માને છે કે આ બિલમાં સમાન જોગવાઈઓ એક જગ્યાએ એકસાથે મૂકવામાં આવી છે. આ જૂના કાયદાનું એક પ્રકારનું પુનર્લેખન છે. આનાથી ન તો કાનૂની કેસ ઘટશે અને ન તો કરદાતાને વધારે ફાયદો થશે.

વેદ જૈન કહે છે, “આ કાયદામાં એવું કંઈ નથી જે મૂલ્યાંકન અથવા પુનઃમૂલ્યાંકન અપીલની જૂની પ્રક્રિયામાં કોઈ ફેરફાર લાવે. આમાં પણ એ જ જૂની પ્રક્રિયા રાખવામાં આવી છે. લોકોને સમજવા માટે કેટલીક જગ્યાએ ફક્ત ભાષાને સરળ બનાવવામાં આવી છે.

આવકવેરા કાયદામાં લોકો કયા પ્રકારના ફેરફારોની અપેક્ષા રાખે છે?

આ પ્રશ્નના જવાબમાં વેદ જૈન કહે છે, “પહેલી આશા એ હતી કે આ કાયદો કરદાતાઓ પરના પાલનના બોજને ઘટાડશે. આ બોજ લાંબા સમયથી વધી રહ્યો છે. આ બિલમાં આ સંદર્ભમાં કોઈ કામ કરવામાં આવ્યું નથી.”

“અમારી બીજી અપેક્ષા વહીવટી મોરચે હતી. અમે ટેકનોલોજીની મદદથી પ્રક્રિયાને સરળ બનાવવા માંગતા હતા. અમે આકારણી અને પુનઃમૂલ્યાંકનના મામલે આવકવેરા વિભાગના કાર્યમાં ફેરફારની અપેક્ષા રાખતા હતા, જે હજુ સુધી પૂર્ણ થયું નથી.”

વરિષ્ઠ આર્થિક બાબતોના પત્રકાર સિદ્ધાર્થ કલહંસ કહે છે, “આમાં સૌથી મહત્વની બાબત એ જ હશે જે નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણે થોડા દિવસો પહેલા રજૂ કરેલા સામાન્ય બજેટમાં પ્રસ્તાવિત કરી હતી. સરકારનું ધ્યાન નવી કર વ્યવસ્થા પર છે. સરકાર ઇચ્છે છે કે નવી વ્યવસ્થાને પસંદ કરનારા લોકોની સંખ્યા 70% થી વધીને 99% થાય અને આ સરળતાથી થવું જોઈએ.”

સિદ્ધાર્થ કલહંસ માને છે કે આવકવેરા સંબંધિત કાયદાને સરળ બનાવવાની દિશામાં શરૂઆત થઈ છે, જે એક મહત્વપૂર્ણ બાબત છે. જોકે તેને આનાથી થોડી વધુ અપેક્ષાઓ હતી.

તેઓ કહે છે, “નવા આવકવેરાથી કેટલીક અન્ય અપેક્ષાઓ પણ હતી. ઉદાહરણ તરીકે હવે જ્યારે પેન્શન નાબૂદ કરવામાં આવ્યું છે, ત્યારે 60 વર્ષથી વધુ ઉંમરના વ્યક્તિને તેના રોકાણો પર મળતા વ્યાજ પર કર ચૂકવવો ન જોઈએ, જેના માટે આમાં કોઈ જોગવાઈ નથી.”

“આ ઉપરાંત, જે કર્મચારીઓને ટીડીએસ કાપ્યા પછી પગાર ચૂકવવામાં આવે છે, તેમના પગારમાં ટીડીએસનો એક ભાગ જમા કરાવવો જોઈએ જેથી તેઓ ભવિષ્યમાં પેન્શન પણ મેળવી શકે.”

આ પણ વાંચો- અંતરિક્ષમાં ફસાયેલી સુનિતા વિલિયમ્સને કેવી રીતે ધરતી પર લવાશે? જુઓ શું છે પ્લાન