Meerut police brutality allegations: પશ્ચિમ ઉત્તર પ્રદેશના મેરઠમાં બે ખેડૂત નેતાઓએ જિલ્લા પોલીસના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ પર ગંભીર મારપીટ અને ત્રાસના આરોપો લગાવ્યા બાદ રાજકીય અને સામાજિક સ્તરે ભારે ચર્ચા શરૂ થઈ છે. દિગ્વિજય સિંહ ભાટી અને મોહિત જાટવનો આરોપ છે કે 19 ઓગસ્ટે એસએસપી કચેરીમાં મુલાકાત દરમિયાન તેમની સાથે મારપીટ કરવામાં આવી અને ત્યારબાદ તેમને બીજી જગ્યાએ લઈ જઈને પણ ત્રાસ આપવામાં આવ્યો. શરૂઆતમાં પોલીસે આ આરોપોને નકારી કાઢ્યા હતા, પરંતુ વધતા વિરોધ વચ્ચે 21 ઓગસ્ટે મેરઠ ઝોનના ADGએ તપાસના આદેશ આપ્યા છે.
એસએસપી અવિનાશ પાંડેની બદલી
આ સમગ્ર ઘટનાક્રમ વચ્ચે મેરઠના એસએસપી અવિનાશ પાંડેની 20 ઓગસ્ટે લખનૌ સ્થિત DGP મુખ્યાલયમાં બદલી કરવામાં આવી હતી. તેઓ નવ બદલી કરાયેલા IPS અધિકારીઓમાં સામેલ હતા, જોકે અન્ય કેટલાક અધિકારીઓની જેમ તેમને કોઈ નવો જિલ્લો ફાળવવામાં આવ્યો નથી. ભાટી અને જાટવે કથિત ત્રાસનું કાવતરું રચવાનો આરોપ પણ પાંડે પર લગાવ્યો છે.
ભાટી અને જાટવનો પોલીસ પર ગંભીર આરોપ
ભારતીય કિસાન યુનિયનના બી.આર. આંબેડકર જૂથના અધ્યક્ષ દિગ્વિજય સિંહ ભાટીએ પોતાની ડાબી આંખમાં સોજા અને ઈજાના નિશાન સાથે સમગ્ર ઘટના અંગે નિવેદન આપ્યું. તેમના જણાવ્યા અનુસાર, તેઓ અને મોહિત જાટવ 19 ઓગસ્ટે જુલાઈમાં થયેલા વિરોધ પ્રદર્શન સંબંધિત કેસ અંગે વાત કરવા એસએસપી પાંડેને મળવા ગયા હતા. ભાટીનો દાવો છે કે તેમણે આ કેસમાંથી પોતાનું નામ દૂર કરવાની વિનંતી કરી હતી, કારણ કે પ્રદર્શનના દિવસે તેઓ મેરઠમાં હાજર જ નહોતા.
કચેરીમાં મારપીટ કરવાનો આરોપ
ભાટીના જણાવ્યા મુજબ, વાતચીત દરમિયાન એસએસપી પાંડેએ તેમની સાથે ગાળાગાળી કરી અને તેમની સામાજિક પ્રવૃત્તિને લઈને અપમાનજનક શબ્દોનો ઉપયોગ કર્યો. ત્યારબાદ તેમને એસએસપી કચેરીની નજીકના એક રૂમમાં લઈ જવામાં આવ્યા અને મારપીટ કરવામાં આવી હોવાનો આરોપ છે. ભાટીએ દાવો કર્યો કે તેમને કોણી મારવામાં આવી, પટ્ટાથી મારવામાં આવ્યા અને જમીન પર પડી ગયા બાદ આંખ પર બૂટથી લાત મારવામાં આવી. તેમણે કહ્યું કે ઈજાના કારણે તેઓ પોતાની આંખ પણ ખોલી શકતા નહોતા.
બીજી જગ્યાએ કલાકો સુધી ત્રાસનો દાવો
ભાટીએ એવો પણ આરોપ લગાવ્યો કે બાદમાં SOGના જવાનો બંનેને અજાણી જગ્યાએ લઈ ગયા, જ્યાં કેટલાય કલાકો સુધી મારપીટ કરવામાં આવી. તેમના જણાવ્યા મુજબ સિવિલ લાઇન્સ પોલીસ સ્ટેશનના ઇન્સ્પેક્ટર અખિલેશ ગૌર સહિત 4થી 5 પોલીસકર્મીઓએ તેમને પટ્ટાથી માર્યા અને પગ બાંધીને પગના તળિયાં પર લાઠીઓ મારવામાં આવી. કાનપટ્ટી પર મુક્કા મારવાનો પણ આરોપ લગાવવામાં આવ્યો છે.
અપમાનિત કરવાનો પણ આરોપ
ભાટીએ પોલીસકર્મીઓ પર બંનેને અપમાનિત કરવાનો પણ ગંભીર આરોપ લગાવ્યો. તેમના જણાવ્યા મુજબ, મારપીટ બાદ મોબાઇલ ફોન પર ‘ચોલી કે પીછે ક્યા હૈ’ ગીત વગાડવામાં આવ્યું અને તેમને નાચવા માટે મજબૂર કરવામાં આવ્યા. ભાટીએ કહ્યું કે તેઓ મુશ્કેલીથી ઊભા રહી શકતા હતા અને પાણી માંગતા તેમને બોટલના ઢાંકણામાં પાણી આપવામાં આવ્યું હતું.
પોલીસે આરોપોને ગણાવ્યા ‘જૂઠા અને આધારવિહોણા’
મેરઠ પોલીસે શરૂઆતમાં આ તમામ આરોપોને નકારી કાઢ્યા હતા. પોલીસના જણાવ્યા મુજબ, ભાટી અને જાટવ પોતાની વિરુદ્ધ નોંધાયેલી FIR અંગે ચર્ચા કરવા સિવિલ લાઇન્સ સ્થિત પોલીસ કચેરીમાં આવ્યા હતા. પરત ફરતી વખતે તેમનું સ્કૂટર લપસી ગયું અને બંનેને ઈજા થઈ હતી. પોલીસે જણાવ્યું કે બંનેએ પોતે પોલીસ સ્ટેશનમાં લેખિત ફરિયાદ આપી હતી, જે સાંજે 5:31 વાગ્યે જનરલ ડાયરીમાં નોંધ નંબર 53 તરીકે દાખલ કરવામાં આવી હતી. જોકે, તે અરજીમાં ચોક્કસ શું લખવામાં આવ્યું હતું તે સ્પષ્ટ નથી.
પોલીસે બંને વિરુદ્ધના કેસોનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો
મેરઠ પોલીસે એવો પણ દાવો કર્યો કે ભાટી અને જાટવ પોતાના-પોતાના પોલીસ સ્ટેશનમાં હિસ્ટ્રીશીટર તરીકે નોંધાયેલા છે. પોલીસ અનુસાર ભાટી વિરુદ્ધ 10 અને જાટવ વિરુદ્ધ 7 કેસ નોંધાયેલા છે. પોલીસના આ દાવાથી ઘટનાને લઈને રાજકીય વિવાદ વધુ તીવ્ર બન્યો છે.
તપાસના આદેશથી બદલાયું પોલીસનું વલણ
21 ઓગસ્ટે મેરઠ ઝોનના ADG ભાનુ ભાસ્કરે જણાવ્યું કે એસએસપી કચેરીમાં થયેલી કથિત મારપીટ અને અભદ્ર વર્તનના આરોપોને ગંભીરતાથી લેવામાં આવ્યા છે. તેમણે જણાવ્યું કે સહારનપુરના DIGને તપાસ સોંપવામાં આવી છે અને તપાસના અહેવાલના આધારે આગળની કાર્યવાહી કરવામાં આવશે. ભાસ્કરે કહ્યું કે 19 ઓગસ્ટે એસએસપી કચેરીમાં બંને પક્ષો વચ્ચે બોલાચાલી બાદ હિંસા થઈ હતી.
વિપક્ષે સરકાર પર કર્યા આકરા પ્રહાર
સમાજવાદી પાર્ટીના ધારાસભ્ય અતુલ પ્રધાને ભાટી સાથે પ્રેસ કોન્ફરન્સ કરીને રાજ્ય સરકારની ટીકા કરી. તેમણે આરોપ લગાવ્યો કે સરકાર સત્તાના અહંકારમાં લોકોના અવાજને દબાવવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે. નગીનાના સાંસદ ચંદ્રશેખર આઝાદે CCTV ફૂટેજ સુરક્ષિત કરવા, પીડિતોની સ્વતંત્ર તબીબી તપાસ કરાવવા અને નિષ્પક્ષ તપાસની માંગ કરી. તેમણે કહ્યું કે જો આરોપો સાચા સાબિત થાય તો જવાબદાર પોલીસકર્મીઓ સામે કડક કાર્યવાહી થવી જોઈએ.
અખિલેશ યાદવે પણ કાર્યવાહીની માંગ કરી
સમાજવાદી પાર્ટીના અધ્યક્ષ અખિલેશ યાદવે પણ ઘટનાની ઊંડાણપૂર્વક તપાસ અને દોષિત સાબિત થનારા લોકો સામે કડક કાર્યવાહી કરવાની માંગ કરી. તેમણે આરોપ લગાવ્યો કે ખેડૂત નેતાઓ સાથે પોલીસ સ્ટેશનમાં ‘થર્ડ ડિગ્રી’ પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો અને આ સમગ્ર ઘટનાએ ઉત્તર પ્રદેશ સરકારની કાર્યશૈલી અંગે ગંભીર સવાલો ઊભા કર્યા છે.
પહેલાં પણ એસએસપી પાંડે વિવાદમાં રહ્યા હતા
એસએસપી અવિનાશ પાંડે અગાઉ પણ વિવાદમાં રહ્યા છે. જુલાઈમાં એક વીડિયો સામે આવ્યો હતો જેમાં તેઓ દલિત કાર્યકર અને વકીલ રવિ ગૌતમને વાહનની અંદરથી બહાર કાઢતી વખતે વારંવાર થપ્પડ મારતા જોવા મળ્યા હતા. આ ઘટના લલિતા ગૌતમ હત્યા કેસમાં ન્યાયની માંગ સાથે થયેલા વિરોધ પ્રદર્શન દરમિયાન બની હતી. આ જ ઘટનાક્રમ બાદ પોલીસ કાર્યવાહી અંગે રાષ્ટ્રીય માનવાધિકાર આયોગે પણ સંજ્ઞાન લીધું હતું.
લલિતા ગૌતમ હત્યા કેસથી શરૂ થયો હતો સમગ્ર વિવાદ
લલિતા ગૌતમ 15 મેના રોજ મેરઠના ટ્રાન્સપોર્ટ નગર પોલીસ સ્ટેશન વિસ્તારમાંથી ગુમ થઈ હતી અને 17 મેના રોજ રોહટા વિસ્તારના એક ગામમાંથી તેમનો મૃતદેહ મળ્યો હતો. પોલીસે 48 કલાકમાં અંકુશ નામના વ્યક્તિને મુખ્ય શંકાસ્પદ તરીકે ધરપકડ કરી હતી અને બાદમાં પુરાવા નષ્ટ કરવાના આરોપમાં અન્ય બે લોકોની પણ ધરપકડ થઈ હતી.
8 જુલાઈએ આ કેસમાં મુખ્ય આરોપીના પરિવારજનોની ધરપકડની માંગ સાથે લોકો મેરઠ કમિશનર કચેરી બહાર એકત્ર થયા હતા. ત્યારબાદ પોલીસે કેટલાક પ્રદર્શનકારીઓ સામે ગેરકાયદેસર ભેગા થવા, રમખાણ અને પોલીસકર્મીઓ સાથે મારપીટ સહિતના આરોપોમાં FIR નોંધી હતી. ભાટી પર રસ્તો રોકવાના કેસમાં મુખ્ય કાવતરાખોર હોવાનો પણ આરોપ મૂકવામાં આવ્યો હતો.
હવે ભાટી અને જાટવના ત્રાસના આરોપોની તપાસ સહારનપુર DIG દ્વારા કરવામાં આવશે. તપાસમાં CCTV, તબીબી પુરાવા અને બંને પક્ષોના નિવેદનો મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે. આ અહેવાલના આધારે આગળની કાર્યવાહી નક્કી થશે.
