Naroda online fraud racket: અમદાવાદનું નરોડા હવે માત્ર રહેણાંક વિસ્તાર નથી રહ્યો, પરંતુ સાયબર અપરાધીઓ માટેનું સેફ હેવન બની રહ્યું હોય તેમ લાગે છે. નરોડા પોલીસે એક ઓપરેશનમાં આંતરરાષ્ટ્રીય ઓનલાઈન ફ્રોડ રેકેટનો પર્દાફાશ કર્યો છે. “એડવાન્સ અમેરિકા” નામની લોન કંપનીના નામે અમેરિકન નાગરિકોને શિકાર બનાવતા એક ગેરકાયદેસર કોલ સેન્ટર પર પોલીસે દરોડો પાડીને પાંચ આરોપીઓની ધરપકડ કરી છે. આ ટોળકી અમેરિકન નાગરિકોને સસ્તી લોનની લાલચ આપી પ્રોસેસિંગ ફી અને ગિફ્ટ કાર્ડના નામે લાખો રૂપિયા પડાવતી હતી. માત્ર ત્રણ દિવસમાં જ પોલીસે આખું નેટવર્ક શોધી કાઢીને ગુનેગારોના મનસૂબા પર પાણી ફેરવી દીધું છે.
આધુનિક ગેજેટ્સ અને અમેરિકન ડેટા સાથે પોલીસનો સફળ દરોડો
નરોડા પોલીસને બાતમી મળી હતી કે ઇવાન-3 બિલ્ડિંગના ફ્લેટમાં શંકાસ્પદ ગતિવિધિઓ ચાલે છે. બાતમીના આધારે જ્યારે પોલીસે ફ્લેટ નંબર 607માં દરોડો પાડ્યો, ત્યારે દ્રશ્ય કોઈ ઓફિસ જેવું હતું. ચાર યુવકો અને એક સગીર લેપટોપ અને મોબાઈલ ફોન દ્વારા અમેરિકન નાગરિકો સાથે અંગ્રેજીમાં વાતચીત કરી રહ્યા હતા. પોલીસે ઘટનાસ્થળેથી લેપટોપ, હાઈ-ટેક મોબાઈલ ફોન, ગૂગલ વોઇસ એપ્લિકેશનના આઈડી અને અમેરિકન નાગરિકોના ખાનગી ડેટા સહિત કુલ રૂ. 2.17 લાખનો મુદ્દામાલ જપ્ત કર્યો છે. પકડાયેલા આરોપીઓમાં મનિષ અંસાની, કૃણાલ ચાવલા, દિનેશ કલ્યાણી અને જયેશ મકવાણાનો સમાવેશ થાય છે.
કેવી રીતે ચાલતી હતી ઠગાઈની આખી ‘મોડસ ઓપરેન્ડી’?
આ ટોળકીની કામ કરવાની પદ્ધતિ અત્યંત વ્યવસ્થિત અને ટેકનિકલ હતી. તેઓ અમેરિકન નાગરિકોના સોશિયલ સિક્યોરિટી નંબર (SSN) અને ઈ-મેઈલ ડેટા અગાઉથી મેળવી લેતા હતા. ત્યારબાદ ગૂગલ વોઇસ એપ્લિકેશનનો ઉપયોગ કરીને એવી રીતે ફોન કરતા કે સામેની વ્યક્તિને લાગે કે ફોન અમેરિકાથી જ આવ્યો છે. “એડવાન્સ અમેરિકા” કંપનીના ઓફિસર તરીકેની ખોટી ઓળખ આપી તેઓ લોન મંજૂરીના નકલી લેટરપેડ મોકલતા હતા. વિશ્વાસ જીત્યા પછી, લોન પ્રોસેસિંગ ફીના નામે તેઓ રોકડને બદલે ગિફ્ટ કાર્ડ મંગાવતા હતા, જેથી પોલીસ સરળતાથી પકડી ન શકે. આ ગિફ્ટ કાર્ડ્સને પાછળથી ભારતીય ચલણમાં કન્વર્ટ કરવામાં આવતા હતા.
બેરોજગારી અને ટૂંકા રસ્તે અમીર બનવાની ઘેલછા
પોલીસ તપાસમાં આશ્ચર્યજનક વિગતો સામે આવી છે કે પકડાયેલા આરોપીઓ પૈકી કોઈ રીઢા ગુનેગાર નહોતા, પરંતુ શિક્ષિત બેરોજગાર અથવા ટૂંકી આવક ધરાવતા લોકો હતા. મુખ્ય સૂત્રધાર મનિષ અંસાની અગાઉ કેરળ અને ગોવામાં આવા કોલ સેન્ટરોમાં કામ કરી ચૂક્યો હતો અને અનુભવી હતો. તેની સાથે જોડાયેલો જયેશ મકવાણા વ્યવસાયે કોરિયોગ્રાફર હતો, જ્યારે દિનેશ કલ્યાણી ડિલિવરી બોય તરીકે કામ કરતો હતો. આ લોકો ગિફ્ટ કાર્ડ કન્વર્ટ કરનાર મુખ્ય હેન્ડલર્સ પાસેથી 20 ટકા કમિશન મેળવતા હતા. હાલમાં મયુર મંગલાણી અને આશિષ ઉર્ફે કેવિન જેવા મુખ્ય સૂત્રધારો હજુ પોલીસ પકડથી દૂર છે.
ક્યાં છે સુરક્ષા વ્યવસ્થા?
આ કેસ પોલીસની સફળતા તો છે જ, પરંતુ તે આપણી સુરક્ષા વ્યવસ્થા સામે ગંભીર સવાલો પણ ઉભા કરે છે. પ્રથમ સવાલ એ છે કે, રહેણાંક સોસાયટીઓમાં આ પ્રકારે બિલાડીની ટોપની જેમ ફૂટી નીકળતા ગેરકાયદેસર કોલ સેન્ટરો વિશે સ્થાનિક પોલીસને ખબર કેમ નથી પડતી? શું ભાડાના કરારોની પૂરતી તપાસ થાય છે? બીજો ગંભીર સવાલ એ છે કે, વિદેશી નાગરિકોના અત્યંત ખાનગી ડેટા (SSN નંબર વગેરે) આ આરોપીઓ પાસે ક્યાંથી પહોંચ્યા? શું કોઈ મોટી આંતરરાષ્ટ્રીય ડેટા ચોરીની ગેંગ આની પાછળ કામ કરી રહી છે? જો ભારતની ધરતી પરથી અમેરિકન નાગરિકો લૂંટાતા રહેશે, તો આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ભારતની સાયબર સુરક્ષાની છબીનું શું થશે?
સાયબર ફ્રોડ સામે લાલબત્તી અને પોલીસની કડક કાર્યવાહી
નરોડા પોલીસે હાલમાં તમામ આરોપીઓ સામે છેતરપિંડી અને આઈટી એક્ટ મુજબ ગુનો નોંધી વધુ તપાસ હાથ ધરી છે. આ કેસ માત્ર અમેરિકન નાગરિકો માટે જ નહીં, પણ ભારતીયો માટે પણ પાઠ છે. ગિફ્ટ કાર્ડ દ્વારા પેમેન્ટ માંગવું એ સાયબર ફ્રોડની સૌથી મોટી નિશાની છે. પોલીસ અત્યારે એ શોધવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે કે આ ટોળકીએ અત્યાર સુધીમાં કુલ કેટલા નાગરિકોને અને કેટલા રૂપિયાનો ચૂનો લગાવ્યો છે. ફરાર આરોપીઓની ધરપકડ બાદ આ રેકેટના આંતરરાષ્ટ્રીય તાર ક્યાં જોડાયેલા છે તેનો પણ ખુલાસો થવાની શક્યતા છે.
આ પણ વાંચો:
